Thông điệp xuyên suốt của trưng bày là hành trình vận động không ngừng của tri thức: được hình thành từ nghiên cứu khoa học, được lưu giữ qua ấn phẩm sách và tạp chí, được lan tỏa đến cộng đồng và trở thành nguồn lực quan trọng góp phần kiến tạo tương lai. Không gian trưng bày vì thế không chỉ giới thiệu những thành tựu trong hoạt động xuất bản hiện đại mà còn tái hiện những giá trị truyền thống trong lịch sử lưu giữ và trao truyền tri thức của dân tộc.

Từ mộc bản truyền thống đến hành trình lưu giữ tri thức

Trong dòng chảy lịch sử văn hóa Việt Nam, tri thức luôn được bảo tồn và truyền lại bằng nhiều phương thức khác nhau. Từ những trang sách cổ, những bản khắc gỗ được chế tác công phu bởi các nghệ nhân dân gian đến những công trình nghiên cứu khoa học được xuất bản dưới nhiều hình thức, mỗi phương thức lưu giữ tri thức đều phản ánh sự sáng tạo, trí tuệ và dấu ấn văn hóa của con người qua từng thời kỳ.

Một số bản khắc in mộc bản

Một điểm nhấn đặc biệt của trưng bày là sự hiện diện của nghệ nhân Nguyễn Công Đạt đến từ làng nghề khắc mộc bản Thanh Liễu. Sự tham gia của nghệ nhân đã mang đến không gian trưng bày những giá trị văn hóa đặc sắc, giúp khách tham quan có cơ hội tìm hiểu trực tiếp về kỹ thuật khắc in mộc bản truyền thống - một nghề gắn liền với lịch sử lưu giữ và nhân bản tri thức của dân tộc.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện khắc mộc bản

Nghề khắc mộc bản Thanh Liễu (phường Tân Hưng, thành phố Hải Phòng) đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Những người thợ nơi đây đã bảo tồn kỹ thuật chế tác bản khắc gỗ thủ công tinh xảo, tạo nên các sản phẩm phục vụ in ấn sách, kinh văn, tài liệu và nhiều ấn phẩm văn hóa. Mỗi tấm mộc bản không chỉ là sản phẩm của kỹ thuật thủ công mà còn là một “vật mang tri thức”, lưu giữ giá trị văn hóa, ngôn ngữ, mỹ thuật và tư duy của từng giai đoạn lịch sử.

Tại trưng bày, công chúng được trực tiếp quan sát nghệ nhân giới thiệu về quy trình khắc mộc bản, trải nghiệm hoạt động in mộc bản, qua đó cảm nhận sâu sắc hơn về sự kỳ công, tinh tế của nghề truyền thống cũng như giá trị của những người đang âm thầm gìn giữ di sản tri thức này.

Khách tham quan trưng bày trải nghiệm in mộc bản

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt giới thiệu về nghề khắc in mộc bản

Kết nối truyền thống khắc in với xuất bản khoa học hiện đại

Từ những đường nét chạm khắc trên gỗ đến những trang sách được xuất bản ngày nay là một một dòng chảy liên tục của tri thức. Nếu mộc bản truyền thống thể hiện phương thức lưu giữ tri thức bằng bàn tay, kinh nghiệm và sự sáng tạo của người nghệ nhân, thì hoạt động xuất bản khoa học hiện đại tiếp tục mở rộng hành trình ấy bằng công nghệ, nền tảng số và những phương thức tiếp cận mới.

Sự kết hợp giữa hình ảnh mộc bản Thanh Liễu - biểu tượng của truyền thống khắc in - với những thành tựu trong hoạt động xuất bản sách, tạp chí khoa học đã tạo nên không gian trưng bày giàu ý nghĩa. Ở đó, di sản không chỉ được giới thiệu như một giá trị của quá khứ mà còn trở thành nền tảng để tiếp tục sáng tạo, bảo tồn và lan tỏa tri thức trong bối cảnh mới.

“Nhịp cầu tri thức” kết nối hôm nay và tương lai

Trung tâm của không gian trưng bày mang chủ đề “Dòng chảy tri thức - Kiến tạo tương lai”, tái hiện quá trình hình thành, lưu giữ và lan tỏa các giá trị khoa học, văn hóa thông qua mô hình “Nhịp cầu tri thức”. Mô hình biểu trưng cho sự kết nối giữa nghiên cứu khoa học, hoạt động xuất bản và cộng đồng tiếp nhận tri thức; trong đó, mỗi cuốn sách, tạp chí và công trình nghiên cứu là một nhịp cầu đưa tri thức từ không gian học thuật đến với đời sống xã hội.

Bên cạnh việc giới thiệu các hiện vật truyền thống, sách quý, các bộ sách tiêu biểu, giải thưởng và dấu mốc phát triển của đơn vị, trưng bày còn hướng tới tương lai với chủ đề “Tri thức số cho mọi người - Tương lai số cho đất nước”. Nội dung này thể hiện định hướng chuyển đổi số trong hoạt động xuất bản, mở rộng khả năng tiếp cận tri thức thông qua các nền tảng công nghệ, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng xã hội học tập trong thời đại mới.

Ấn phẩm được xuất bản dưới hai hình thức: truyền thống và điện tử

Lan tỏa giá trị tri thức, kiến tạo tương lai

Thông qua trưng bày “Dòng chảy tri thức - Kiến tạo tương lai”, Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội mong muốn khẳng định vai trò trong việc kết nối nghiên cứu với công bố, kết nối tri thức với cộng đồng; đồng thời góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống và thúc đẩy sự phát triển của tri thức Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số.

Từ những bản khắc mộc được lưu truyền qua nhiều thế hệ đến những ấn phẩm khoa học hiện đại hôm nay, dòng chảy tri thức vẫn không ngừng vận động, được bồi đắp bởi trí tuệ, tâm huyết và trách nhiệm của con người. Chính dòng chảy ấy trở thành nguồn lực quan trọng để kiến tạo tương lai, xây dựng nền tảng văn hóa - khoa học vững chắc cho sự phát triển của đất nước.