1. Hành trình dài và nội dung cốt lõi của CETA

CETA được đàm phán qua 14 vòng chính thức, và được ký kết tại London vào ngày 24/7/2025 bởi Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ Piyush Goyal cùng Bộ trưởng Kinh doanh và Thương mại Anh khi đó là Jonathan Reynolds, với sự chứng kiến của Thủ tướng hai nước (Logistics Insider, 2026; Department for Business and Trade, 2026). Sau khi hoàn tất thủ tục phê chuẩn nội bộ tại cả hai quốc gia, hiệp định chính thức có hiệu lực từ 15/7/2026 (Department for Business and Trade, 2026). Thương vụ Việt Nam tại Ấn Độ ghi nhận đây là một trong những sự kiện kinh tế nổi bật nhất của Ấn Độ trong tháng 7/2026.

Về quy mô, theo phía Ấn Độ CETA được mô tả là hiệp định thương mại toàn diện nhất mà nước này từng ký kết, với 30 chương bao trùm từ thương mại hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, mua sắm chính phủ, sở hữu trí tuệ, thương mại số cho đến các nội dung về phát triển bền vững và bình đẳng giới (India Briefing, 2026). 

Về mức độ mở cửa thị trường, các số liệu do hai nước công bố cho thấy mức độ cam kết khá bất cân xứng, phản ánh vị thế đàm phán và trình độ phát triển khác nhau giữa hai bên:

Phía Anh cam kết xóa bỏ thuế quan ngay lập tức đối với 96,8% số dòng thuế, tương đương 97,7% giá trị thương mại song phương; cộng thêm phần hạn ngạch thuế quan, tổng mức độ bao phủ đạt 98,8% số dòng thuế và 99,5% giá trị thương mại (Bộ Công Thương Việt Nam, 2026). Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Ấn Độ như dệt may, da giày, thủy sản, đồ trang sức, thực phẩm chế biến và hàng cơ khí được hưởng lợi trực tiếp, với các mức thuế trước đây dao động từ 8% (hóa chất, dược phẩm) đến 70% (thực phẩm chế biến) được đưa về 0% (Business Standard, 2026).

Phía Ấn Độ mở cửa 89,5% số dòng thuế, tương đương 91% giá trị hàng xuất khẩu của Anh sang Ấn Độ; tuy nhiên chỉ 24,5% giá trị xuất khẩu của Anh được miễn thuế ngay lập tức, phần còn lại giảm dần theo lộ trình (Press Information Bureau, 2026). Một số mặt hàng được bảo hộ có kiểm soát: ô tô nguyên chiếc từ Anh chỉ được hưởng ưu đãi thuế trong hạn ngạch (TRQ) hằng năm nhằm tránh gây sốc cho ngành công nghiệp ô tô nội địa; rượu whisky và gin của Scotland được giảm thuế theo lộ trình, từ mức 150% xuống 75% ngay khi hiệp định có hiệu lực và tiếp tục giảm về 40% trong vòng mười năm tới (Press Information Bureau, 2025; Department for Business and Trade, 2026).

Về dịch vụ, CETA mở cửa 137 phân ngành dịch vụ cho nhà cung cấp Ấn Độ, đồng thời DCC cho phép lao động, chuyên gia di chuyển giữa hai nước trong thời hạn tối đa 5 năm chỉ phải đóng bảo hiểm xã hội tại một quốc gia, giảm gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp và người lao động ở cả hai phía (Bộ Công Thương Việt Nam, 2026).

Ngay trong ngày đầu tiên thực thi, khoảng 140 triệu USD hàng hóa của Ấn Độ, chủ yếu là dệt may, da giày, đá quý, trang sức và sản phẩm cơ khí, đã được xuất khẩu sang Anh với thuế suất ưu đãi, cho thấy sự hưởng ứng cũng như mức độ sẵn sàng của khối doanh nghiệp xuất khẩu (Department for Business and Trade, 2026). Đến năm 2040, hiệp định được dự đoán sẽ giúp GDP của Anh tăng thêm 4,8 tỷ bảng (0,13%), tiền lương tăng thêm 2,2 tỷ bảng, và thương mại song phương tăng thêm 25,5 tỷ bảng mỗi năm (Department for Business and Trade, 2026).

2. CETA trong bức tranh đa dạng hóa thương mại rộng hơn của Ấn Độ

Xét trong tổng thể chính sách thương mại của New Delhi, CETA không phải một hiệp định song phương đơn lẻ. Đây là một trong chuỗi các bước đi mà Ấn Độ đang tiến hành nhằm mở rộng mạng lưới đối tác thương mại, giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài.

Trước CETA, Ấn Độ đã ký Hiệp định Đối tác Kinh tế và Thương mại (TEPA) với khối Hiệp hội Mậu dịch Tự do châu Âu sau 16 năm và 21 vòng đàm phán, chính thức có hiệu lực từ mùa thu năm 2025 với các cam kết về thương mại hàng hóa, dịch vụ, sở hữu trí tuệ, đặc biệt là xúc tiến đầu tư (Bộ Công Thương Việt Nam, 2024).

Song song với CETA, đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) giữa Ấn Độ và Liên minh châu Âu (EU) cũng đã về đích. Hai bên đã kết thúc thành công đàm phán vào tháng 1/2026 tại New Delhi sau tiến trình kéo dài từ năm 2007, hiệp định dự kiến có hiệu lực vào đầu năm 2027 sau khi hoàn tất phê chuẩn tại cả hai phía (European Commission, 2026). Đây được xem là hiệp định thương mại lớn nhất mà cả Ấn Độ và EU từng ký kết, tạo ra một khu vực thương mại tự do gần 2 tỷ dân, chiếm khoảng 25% GDP toàn cầu (European Commission, 2026). Kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ song phương hiện đạt hơn 180 tỷ Euro/năm, hiệp định dự kiến sẽ xóa bỏ hoặc cắt giảm 90% các dòng thuế. Đồng thời, EU đặt mục tiêu tăng gấp đôi kim ngạch xuất khẩu sang Ấn Độ vào năm 2032, với mức tăng trưởng hàng năm ước tính đạt 107,6% (European Commission, 2026).

Chuỗi hiệp định này được thúc đẩy trong bối cảnh quan hệ thương mại với Mỹ đang gia tăng căng thẳng. Vào tháng 7 năm 2026, chính quyền Mỹ đã công bố kế hoạch áp thuế bổ sung từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ hơn 60 đối tác thương mại (VnEconomy, 2026). Nhờ những nỗ lực trong việc ban hành luật và thực hiện các biện pháp chống lao động cưỡng bức, Ấn Độ đã được điều chỉnh xuống nhóm chịu mức thuế bổ sung 10% thay vì mức cao hơn như dự kiến ban đầu (VnEconomy, 2026). Trong khi đó, các cuộc đàm phán thương mại song phương Mỹ - Ấn vẫn đang trong quá trình thảo luận nhằm giải quyết các vấn đề tồn tại về tiếp cận thị trường và chưa thể đi đến hồi kết (Bộ Công Thương Việt Nam, 2026). Tại nội địa, Chính phủ của Thủ tướng Modi tiếp tục duy trì lập trường bảo hộ nghiêm ngặt đối với các ngành nhạy cảm như nông sản, sữa, ngũ cốc và dầu ăn, bằng chứng là việc loại biên hoàn toàn các mặt hàng này khỏi danh mục cắt giảm thuế trong hiệp định CETA để bảo vệ quyền lợi của nông dân và các doanh nghiệp nhỏ (Press Information Bureau, 2025). Chính vì thế, việc đẩy nhanh tiến độ với các đối tác như Anh, EU và khối EFTA là bước đi chiến lược, không chỉ giúp Ấn Độ giảm mức độ phụ thuộc vào một thị trường duy nhất mà còn tạo thêm dư địa đàm phán trong quan hệ với Mỹ

3. Cơ hội và thách thức đặt ra

Về cơ hội, CETA mang lại lợi thế cạnh tranh vượt trội cho các ngành thâm dụng lao động của Ấn Độ như dệt may và da giày khi Anh xóa bỏ ngay lập tức mức thuế lần lượt là 12% và 16% (Bộ Công Thương Việt Nam, 2026). Việc mở cửa 137 phân ngành dịch vụ cũng phù hợp với thế mạnh của Ấn Độ trong lĩnh vực công nghệ thông tin, vốn đã xuất khẩu dịch vụ sang Anh với giá trị đáng kể trong những năm gần đây. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp Anh trong các lĩnh vực máy móc, thiết bị y tế, hàng không và đồ uống có cồn cũng được kỳ vọng hưởng lợi từ việc tiếp cận thị trường hơn 1,4 tỷ dân với tầng lớp trung lưu đang mở rộng nhanh (Bộ Công Thương Việt Nam, 2026).

Tuy nhiên, một số thách thức cũng cần được nhìn nhận khách quan. Thứ nhất, việc bảo hộ có thời hạn đối với ngành ô tô cho thấy quá trình tự do hóa của Ấn Độ vẫn mang tính thận trọng, chọn lọc, phản ánh áp lực cân bằng giữa mở cửa thị trường và bảo vệ các ngành công nghiệp chiến lược trong nước (Logistics Insider, 2026). Thứ hai, việc theo đuổi đồng thời nhiều FTA lớn đòi hỏi năng lực thể chế, nguồn lực đàm phán cũng như khả năng thực thi cam kết ở quy mô lớn, đây là phép thử đối với bộ máy hoạch định chính sách thương mại của Ấn Độ (Bộ Công Thương Việt Nam, 2026). Thứ ba, hiệu quả thực chất của CETA sẽ phụ thuộc vào tốc độ doanh nghiệp hai bên tận dụng ưu đãi, mức độ đáp ứng quy tắc xuất xứ, khả năng vượt qua các rào cản phi thuế quan như tiêu chuẩn kỹ thuật (TBT) hay vệ sinh dịch tễ (SPS) còn tồn tại (Logistics Insider, 2026; Department for Business and Trade, 2026).

Kinh nghiệm từ CETA mang lại hai bài học quan trọng cho các quốc gia đang mở rộng mạng lưới FTA như Việt Nam. Thứ nhất, các FTA thế hệ mới đã chuyển dịch sang lồng ghép sâu các nội dung phi truyền thống như lao động, giới và phát triển bền vững thay vì chỉ tập trung vào thuế quan. Thứ hai, đa dạng hóa đối tác là công cụ thiết yếu để tăng khả năng chống chịu trước các biến động địa chính trị và chính sách thương mại đơn phương từ những nền kinh tế lớn.

Đối với quan hệ song phương, việc Ấn Độ liên tục mở rộng mạng lưới FTA (với Anh, EU, EFTA) đặt ra yêu cầu cho Việt Nam cần định vị lại vị thế chiến lược để khai thác tối đa dư địa hợp tác mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu, tương xứng với tầm vóc của mối quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa hai nước.

Tài liệu tham khảo

1. Rana, K. (2026).  India–UK CETA comes into force: A new chapter in bilateral trade. Logistics Insider. https://www.logisticsinsider.in/india-uk-ceta-comes-into-force-a-new-chapter-in-bilateral-trade/ (Truy cập ngày 24/07/2026).

2. Rao, A. (2026). How Does the India-UK CETA Impact UK Manufacturers? 10 Essential FAQs. India Briefing. https://www.india-briefing.com/news/india-uk-ceta-tariffs-faq-for-uk-businesses-46033.html/  (Truy cập ngày 22/07/2026).

3. Department for Business and Trade (2026).  Historic UK-India Free Trade Agreement is now in effect. Business.gov.uk. https://www.business.gov.uk/campaign/alive-with-opportunity/the-uk-india-trade-deal/ (Truy cập ngày 23/07/2026).

4. Singh, R. (2026). India-UK CETA: What changes for exporters and workers from July 15? Business Standard.  https://www.business-standard.com/economy/news/india-uk-ceta-comprehensive-economic-and-trade-agreement-import-duty-tariffs-cut-july-15-exports-126071300485_1.html (Truy cập ngày 24/07/2026).

5. Bộ Công Thương Việt Nam (2026).  Bản tin thị trường Ấn Độ tuần từ 13/7/2026 - 19/7/2026. Bộ Công Thương Việt Nam. https://moit.gov.vn/tin-tuc/ban-tin-thi-truong-an-do-tuan-tu-13-7-2026-19-7-2026.html (Truy cập ngày 24/07/2026).

6. Bộ Công Thương Việt Nam (2024).  Khối EFTA và Ấn Độ ký hiệp định thương mại tự do (TEPA). Bộ Công Thương Việt Nam. https://moit.gov.vn/tin-tuc/thi-truong-nuoc-ngoai/khoi-efta-va-an-do-ky-hiep-dinh-thuong-mai-tu-do-tepa-.html(Truy cập ngày 21/07/2026).

7. Ngọc Trang (2026). Mỹ áp thuế quan mới với hơn 60 đối tác thương mại. VnEconomy. https://vneconomy.vn/my-ap-thue-quan-moi-voi-hon-60-doi-tac-thuong-mai.htm (Truy cập ngày 24/07/2026).

8. Press Information Bureau (2025). India–UK CETA: 99% tariff elimination, stronger bilateral trade, catalyst for inclusive growth. Government of India.  https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?ModuleId=3&NoteId=154945®=48&lang=2 (Truy cập ngày 06/08/2026). 

9. European Commission (2026). The EU-India trade agreement. European Commission. https://commission.europa.eu/topics/trade/eu-india-trade-agreement_en (Truy cập ngày 06/08/2026).