Review bài báo khoa học

Bài viết “Lý dynasty palatial buildings (11 ^th - 13 ^th centuries): Architectural divergence within the East Asian timber tradition from archaeological” của tác giả Bùi Minh Trí và Đỗ Trường Giang được công bố trên tạp chí Journal of Chinese Architecture and Urbanism tháng 8 năm 2026, DOI: 10.36922/JCAU026170028 . Công trình tập trung nghiên cứu, nhận diện và phục dựng diện mạo kiến trúc cung điện thời Lý trên cơ sở hệ thống bằng chứng khảo cổ học phát hiện tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, kết hợp với nghiên cứu kiến trúc, tư liệu văn bia, mô hình kiến trúc và phương pháp so sánh với các truyền thống kiến trúc gỗ Đông Á.

Theo ý kiến của các học giả quốc tế, bài viết này trình bày một đóng góp nguyên gốc và có giá trị cho việc nghiên cứu kiến trúc cung điện thời Lý từ góc nhìn khảo cổ học và kiến trúc so sánh. Bài viết đã giải quyết thành công khoảng trống di sản quan trọng do sự biến mất của các cấu trúc gỗ trên mặt đất, đồng thời xây dựng lập luận dựa trên các bằng chứng vật chất từ các cuộc khai quật tại Hoàng thành Thăng Long, bao gồm hệ thống nền móng, các thành phần mái, mô hình đất nung và các truyền thống kiến trúc gỗ Đông Á so sánh. Chủ đề này có ý nghĩa quan trọng và phù hợp với các học giả quan tâm đến khảo cổ học kiến trúc, phục dựng di sản và bản sắc văn hóa của kiến trúc lịch sử. Phương pháp tiếp cận mạnh, đặc biệt là trong việc tích hợp khảo cổ học đô thị, phân tích mô hình kiến trúc đất nung, bằng chứng văn bia và nghiên cứu so sánh với các truyền thống kiến trúc Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Cấu trúc liên ngành này giúp củng cố tính khoa học của bản thảo và cho phép tác giả vượt qua ranh giới của khảo cổ học mô tả đơn thuần để tiến tới một sự phục dựng mang tính diễn giải hơn về hình thái kiến trúc.

Theo Ban Biên tập JCAU, nghiên cứu của tác giả đã đóng góp sâu sắc vào lịch sử kiến trúc Đông Á bằng cách lấp đầy một "khoảng trống di sản" quan trọng liên quan đến hình thái cung điện của triều đại Lý. Việc kết hợp dữ liệu khảo cổ học tại chỗ (như nền móng cột được nén bằng sỏi và gần 100.000 hiện vật mái nhà), mô hình đất nung đóng vai trò là "lịch sử trực quan" và phân tích so sánh xuyên văn hóa được thực hiện một cách xuất sắc. Sự khám phá tinh tế của quý vị về hệ thống dougong (giá đỡ) đã làm nổi bật hiệu quả cả sự tích hợp của kiến trúc Đại Việt vào truyền thống kiến trúc gỗ Đông Á rộng lớn hơn và sự khác biệt riêng biệt, mang tính địa phương thông qua thẩm mỹ thấm đẫm Phật giáo như chóp lá Bồ đề.

Đây cũng là một bước tiếp nối quan trọng trong quá trình đưa những thành tựu của khảo cổ học Việt Nam ra diễn đàn học thuật quốc tế, để các giá trị của Hoàng thành Thăng Long nói riêng và di sản kiến trúc cung điện Việt Nam nói chung được nhận diện đầy đủ hơn trong dòng chảy của lịch sử và văn hóa nhân loại.