1. Giới thiệu

Đối với Việt Nam và Ấn Độ, hợp tác đào tạo nguồn nhân lực đã trở thành một trụ cột cốt lõi, đặc biệt từ khi hai nước chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2016. Bối cảnh địa - chính trị khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương chuyển dịch nhanh chóng đã tạo động lực gia tăng liên kết. Chính sách Hành động hướng Đông của Ấn Độ tìm thấy sự tương đồng sâu sắc với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam, trong đó Ấn Độ được xác định là đối tác ưu tiên hàng đầu.

Sự đồng điệu chiến lược này thúc đẩy hợp tác giáo dục - đào tạo vượt ra khỏi quy mô trao đổi tri thức thuần túy để trở thành công cụ hợp tác phát triển trọng yếu. Việc nghiên cứu trường hợp các chương trình học bổng do Chính phủ Ấn Độ tài trợ, cụ thể là Học bổng của Hội đồng Giao lưu Văn hóa Ấn Độ (ICCR) và Chương trình Hợp tác Kinh tế và Kỹ thuật Ấn Độ (ITEC) đã cung cấp góc nhìn thực tiễn rõ nét về cơ chế, quy mô và hiệu quả hợp tác nguồn nhân lực song phương trong giai đoạn 2016 – 2026.

2. Nhu cầu thúc đẩy hợp tác đào tạo nguồn nhân lực song phương

Về phía Việt Nam, tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số quốc gia đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao trong các ngành công nghệ mũi nhọn và quản trị công. Trong khi đó, Ấn Độ sở hữu hệ thống giáo dục đại học và các viện nghiên cứu công lập có năng lực đào tạo uy tín trong các lĩnh vực như: Công nghệ thông tin, Trí tuệ nhân tạo (AI), An ninh mạng, Nông nghiệp công nghệ cao và Quản lý hành chính. Việc tiếp nhận nguồn tài trợ học bổng từ Chính phủ Ấn Độ là giải pháp thiết thực giúp Việt Nam nâng cao năng lực bộ máy và chất lượng lao động, tối ưu hóa ngân sách nhà nước .

Về phía Ấn Độ, việc hợp tác đào tạo nguồn nhân lực là phương thức hỗ trợ phát triển Nam - Nam hiệu quả, góp phần thực thi các cam kết đối ngoại tại khu vực Đông Nam Á. Thông qua học bổng dài hạn và các khóa tập huấn ngắn hạn, Ấn Độ giới thiệu năng lực khoa học - công nghệ và kinh nghiệm phát triển đến cộng đồng quốc tế. Cơ chế này hỗ trợ xây dựng mạng lưới chuyên gia, công chức Việt Nam am hiểu về Ấn Độ, tạo tiền đề cho các chương trình hợp tác song phương bền vững (Embassy of India, Hanoi, 2025; ISAWAAS, 2022).

3. Thực trạng hợp tác đào tạo nguồn nhân lực qua các chương trình học bổng Chính phủ Ấn Độ (2016 – 2026)

 Chương trình Học bổng ICCR
Chương trình ICCR đóng vai trò là kênh hợp tác giáo dục bậc đại học và sau đại học. Tại Việt Nam, ICCR triển khai qua các diện chính gồm: Học bổng chung Atal Bihari Vajpayee, Học bổng Khung hợp tác Sông Mê Kông - Sông Hằng (MGC) và Chương trình Trao đổi Văn hóa Dr. S. Radhakrishnan (CEP), bên cạnh Học bổng Múa và Âm nhạc Lata Mangeshkar. Học bổng chi trả học phí, sinh hoạt phí, chi phí ở và vé máy bay khứ hồi; riêng bảo hiểm y tế là điều kiện bắt buộc nhưng do học viên tự mua theo quy định của ICCR (ICCR, 2025).

Học viên Việt Nam được tiếp nhận vào các cơ sở giáo dục đại học uy tín như Đại học Delhi (DU), Đại học Jawaharlal Nehru (JNU), Viện Công nghệ Ấn Độ Roorkee (IIT Roorkee), Đại học Banaras Hindu (BHU) và Đại học Nalanda. Trong giai đoạn 2016 – 2026, cơ cấu ngành đào tạo tập trung mạnh vào các khối ngành Công nghệ thông tin, Khoa học máy tính, Quản trị kinh doanh, Báo chí truyền thông, Môi trường và Khoa học xã hội, đáp ứng trực tiếp nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chuyển đổi số của Việt Nam (Embassy of India, Hanoi, 2025).

Chương trình Hợp tác Kinh tế và Kỹ thuật Ấn Độ - ITEC
Chương trình ITEC tập trung nâng cao năng lực thực hành ngắn hạn (phần lớn kéo dài từ 1 – 2 tuần đến vài tháng) cho đối tượng là cán bộ, công chức, viên chức, nghiên cứu viên và kỹ sư đang công tác tại các cơ quan nhà nước, viện nghiên cứu và trường đại học tại Việt Nam.

Nội dung đào tạo của ITEC được tổ chức tại các trung tâm nghiên cứu chuyên ngành như Trung tâm Phát triển Tăng tốc Máy tính (C-DAC), Viện Điện tử và Công nghệ Thông tin Quốc gia (NIELIT), Viện Phát triển Nông thôn và Panchayati Raj Quốc gia (NIRD&PR) và các cơ sở đào tạo trực thuộc Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) như Trường Ngân hàng Nông nghiệp (CAB) tại Pune. Các khóa tập huấn tập trung vào các lĩnh vực có tính ứng dụng cao: Chuyển đổi số, Trí tuệ nhân tạo, An ninh mạng, Quản lý hành chính công, Tài chính - Kiểm toán, Nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu và Năng lượng tái tạo (ITEC, 2026).

Dựa trên thông báo chính thức của Đại sứ quán Ấn Độ tại Hà Nội, trong năm học 2024–2025, Chính phủ Ấn Độ đã cấp 61 suất học bổng cho sinh viên và học giả xuất sắc của Việt Nam đến từ 27 tỉnh, thành phố. Trong tổng số này có 11 suất bậc tiến sĩ (Ph.D.), 39 suất bậc sau đại học (Postgraduate) và 11 suất bậc đại học (Undergraduate). Ngoài các chương trình đào tạo dài hạn, Chính phủ Ấn Độ còn dành khoảng 130 suất đào tạo ngắn hạn ITEC cho cán bộ, chuyên gia và giảng viên Việt Nam trong nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, công nghệ thông tin, tài chính, y tế, năng lượng và tiếng Anh. Bên cạnh đó, khoảng 40 suất đào tạo quốc phòng cũng được cấp cho Bộ Quốc phòng và Quân đội nhân dân Việt Nam (Embassy of India, Hanoi, 2024).

4. Nhận xét thành tựu và thách thức

Thành tựu nổi bật
Thứ nhất, sự chuyển dịch cơ cấu ngành học từ lý thuyết/văn hóa sang các ngành công nghệ cao (AI, An ninh mạng, IT) và Quản trị công đã trực tiếp bổ sung nguồn lực cho chiến lược chuyển đổi số và hiện đại hóa bộ máy hành chính của Việt Nam.

Thứ hai, các chương trình học bổng đã đào tạo nên một đội ngũ hàng nghìn cựu du học sinh, chuyên gia và công chức Việt Nam am hiểu sâu sắc về Ấn Độ. Đây chính là mạng lưới "ngoại giao nhân dân" bền vững, đóng vai trò cầu nối xúc tiến các dự án hợp tác kinh tế, thương mại, KH&CN và an ninh - quốc phòng song phương.

Thứ ba, nhờ nguồn tài trợ toàn phần từ Chính phủ Ấn Độ, Việt Nam đã đào tạo và bồi dưỡng được lượng lớn cán bộ chất lượng cao mà không tốn quá nhiều ngân sách nhà nước, đồng thời tiếp cận được mô hình đào tạo thực tiễn tiên tiến của Ấn Độ.

Những hạn chế và thách thức
Thứ nhất, Tiếng Anh là ngôn ngữ giảng dạy chính tại Ấn Độ, nhưng năng lực ngoại ngữ chưa đồng đều của một bộ phận cán bộ/ứng viên Việt Nam (đặc biệt là khối cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương) vẫn là rào cản trong việc tiếp thu tối đa kiến thức chuyên sâu.

Thứ hai, Việt Nam hiện nhận được nhiều học bổng phát triển từ các quốc gia Đông Á và phương Tây (Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Châu Âu). Các quốc gia này thường có lợi thế hơn về điều kiện sinh hoạt, cơ sở vật chất và sức hút văn hóa đại chúng với giới trẻ, tạo ra sự cạnh tranh nguồn ứng viên chất lượng cao đối với học bổng Ấn Độ.

Thứ ba, mặc dù mạng lưới cựu học viên đã được thành lập, các hoạt động duy trì kết nối, đánh giá hiệu quả đóng góp sau đào tạo và tận dụng nguồn lực cựu học viên ITEC/ICCR tại các địa phương đôi lúc còn mang tính hình thức, chưa được định hình thành một cơ chế phối hợp liên tục.

5. Kết luận

Việc hợp tác đào tạo nguồn nhân lực thông qua các chương trình học bổng Chính phủ Ấn Độ (ICCR, ITEC) trong giai đoạn 2016 – 2026 đã đạt được những kết quả thiết thực, đóng góp vào sự phát triển chung của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Ấn Độ. Đóng góp này không chỉ thể hiện ở số lượng cán bộ, sinh viên được đào tạo mà còn ở sự phù hợp của nội dung chuyên môn với nhu cầu phát triển của Việt Nam.

Trong giai đoạn 2026 – 2030, nhằm tối ưu hóa hiệu quả từ các chương trình học bổng, hai quốc gia cần tiếp tục hoàn thiện quy trình tuyển chọn trực tuyến, mở rộng các lĩnh vực đào tạo công nghệ mũi nhọn (như công nghệ bán dẫn, năng lượng xanh), đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp định kỳ để đánh giá và phát huy năng lực của mạng lưới cựu học viên sau đào tạo.


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Embassy of India, Hanoi. (2024, ngày 9 tháng 9). India’s education & training scholarships in Viet Nam. Truy cập ngày 03/8/2026, từ https://www.indembassyhanoi.gov.in/section/press-releases/india-s-education-and-training-scholarships-in-viet-nam/

2. Embassy of India, Hanoi. (2025). Development cooperation – Mission’s initiative. Truy cập ngày 03/8/2026, từ https://www.indembassyhanoi.gov.in/page/development-assistance-programme-mission-s-initiative2/

3. Indian Council for Cultural Relations (ICCR). (2025). ICCR scholarship schemes and guidelines for international students. Truy cập ngày 03/8/2026, từ http://a2ascholarships.iccr.gov.in/

4. ITEC. (2026). Indian Technical and Economic Cooperation Programme: Courses and institutes. Ministry of External Affairs, Government of India. Truy cập ngày 03/8/2026, từ https://www.itecgoi.in

5. Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi (ISAWAAS). (2022). Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc tế: 50 năm Quan hệ Ngoại giao Việt Nam – Ấn Độ (1972 – 2022): Thành tựu và Triển vọng. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội.