Ảnh minh họa: Cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc được dự báo ngày càng khốc liệt

(Nguồn ảnh: Báo VietNamNet)

Nghiên cứu cho thấy, kiến trúc khu vực không còn vận hành theo mô hình liên minh truyền thống, mà đang chuyển sang xu hướng “đa hướng, đa tầng và ngày càng chia rẽ”, phản ánh sự đan xen lợi ích và cách tiếp cận khác nhau của các chủ thể. Ở một chiều cạnh, Mỹ đang thúc đẩy tái cấu trúc hệ thống liên minh theo hướng linh hoạt hơn, từng bước chuyển mô hình  “trục - nan hoa”  sang cấu trúc mạng lưới (lattice-work) thông qua các cơ chế hợp tác nhóm linh hoạt như Quad hay AUKUS. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc đẩy mạnh các sáng kiến hợp tác quốc tế như GDI, GSI, GCI, gắn với định hướng mở rộng ảnh hưởng thông qua đại chiến lược “Vành đai và Con đường” nhằm tạo ra một đối trọng quyền lực mới.

Điểm nhấn của bài viết nằm ở sự phân tích vị thế của các chủ thể trung gian, đặc biệt là ASEAN. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng, “vai trò trung tâm” của ASEAN đang đứng trước nhiều sức ép, cả từ nguy cơ bị thu hẹp không gian điều phối, lẫn yêu cầu thích ứng linh hoạt với các cấu trúc hợp tác mới. Tuy vậy, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, ASEAN và các quốc gia trong khu vực vẫn có dư địa để tận dụng các kênh hợp tác đa dạng, qua đó duy trì cân bằng chiến lược và bảo vệ lợi ích quốc gia.

Bài viết đồng thời nhấn mạnh, cạnh tranh trong khu vực không chỉ diễn ra trên phương diện quân sự hay kinh tế, mà còn mở rộng sang lĩnh vực chuẩn mực, thể chế và định hình trật tự khu vực. Việc nhận diện đúng các xu hướng này có ý nghĩa quan trọng đối với việc hoạch định chính sách của các quốc gia.

Với cách tiếp cận kết hợp giữa phân tích lý luận và thực tiễn, bài viết cung cấp những luận cứ có giá trị tham khảo đối với nghiên cứu và hoạch định chính sách đối ngoại trong bối cảnh khu vực đang biến động nhanh và phức tạp./.

Thông tin bài viết:

- Nhan đề: Kiến trúc khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đang định hình trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung

- Chủ đề: Chính trị học, Quan hệ quốc tế

- Tác giả: TS. Nguyễn Xuân Cường và TS. Phí Hồng Minh (Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam)

- Nguồn trích: Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội số 02 năm 2026.