Nghiệm thu nhiệm vụ khoa học cấp Bộ: “Tăng cường giải pháp liên kết vùng trong phát triển bền vững du lịch di sản thế giới vùng Đồng bằng sông Hồng”
Sáng 17/11/2026, tại số 1 Liễu Giai, Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức phiên họp Hội đồng nghiệm thu cấp Bộ đối với nhiệm vụ khoa học và công nghệ “Tăng cường giải pháp liên kết vùng trong phát triển bền vững du lịch di sản thế giới vùng Đồng bằng sông Hồng”, mã số KHXH/NV/2025-39. Nhiệm vụ do TS. Trần Thị Tuyết chủ nhiệm; Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững là đơn vị chủ trì.
Hội
đồng do GS.TS. Lê Văn Lợi làm Chủ tịch, PGS.TS. Nguyễn Tài Đông làm Phó Chủ
tịch. Hai ủy viên phản biện là GS.TS. Trương Quang Hải và PGS.TS. Nguyễn An
Thịnh; các ủy viên khác gồm PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, TS. Phạm Lê Thảo và TS.
Nguyễn Song Tùng. Hội đồng đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, mức độ đáp ứng
yêu cầu khoa học và khả năng ứng dụng các kiến nghị vào quản lý liên kết vùng
trong phát triển du lịch di sản thế giới tại Đồng bằng sông Hồng.
Báo cáo của Chủ nhiệm nhiệm vụ
Trình
bày trước Hội đồng, TS. Trần Thị Tuyết nhấn mạnh di sản thế giới (DSTG) vừa là
tài sản có giá trị toàn cầu, vừa có thể trở thành hạt nhân tổ chức không gian
phát triển du lịch bền vững. Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) có 4 trong tổng số 9
DSTG của cả nước, đại diện cho đầy đủ các loại hình. Tuy nhiên, hoạt động khai
thác du lịch vẫn chủ yếu giới hạn trong địa bàn hành chính từng địa phương.
Tình trạng này khiến sản phẩm phân mảnh, trùng lặp và làm gia tăng áp lực bảo
tồn tại khu vực lõi. Vì vậy, tăng cường liên kết vùng là yêu cầu cấp thiết để
phát huy lợi thế cạnh tranh và bảo vệ tính toàn vẹn của di sản.
TS. Trần Thị Tuyết, Chủ nhiệm nhiệm vụ, trình bày kết quả nghiên cứu và kiến nghị tại phiên nghiệm thu
Nhóm
nghiên cứu kết hợp phân tích không gian bằng hệ thống thông tin địa lý (GIS), thu
thập dữ liệu thứ cấp và khảo sát thực địa tại Quảng Ninh, Ninh Bình. Khảo sát
gồm 50 phiếu dành cho cán bộ quản lý các cấp và 7 cuộc thảo luận nhóm với
chuyên gia, cán bộ, người dân địa phương. Từ kết quả nghiên cứu, TS. Trần Thị
Tuyết nêu ba phát hiện chính:
Thứ
nhất, các địa phương có di sản
ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể về lượng khách và doanh thu, góp phần thúc đẩy
kinh tế địa phương. Dù vậy, liên kết vùng vẫn ở giai đoạn đầu và chủ yếu dựa
trên sự tự nguyện. Hoạt động phối hợp còn rời rạc, chưa hình thành cơ chế vận
hành ổn định hoặc thiết chế điều phối chung đủ mạnh.
Thứ
hai, vẫn còn khoảng cách giữa
định hướng quy hoạch và năng lực thực thi liên kết. Việc quản lý, tổ chức khai
thác chủ yếu theo địa giới hành chính, chưa theo mô hình quản trị mạng lưới
không gian chức năng. Vì vậy, việc phối hợp xây dựng sản phẩm, điều tiết dòng
khách, kiểm soát sức chứa và chia sẻ dữ liệu liên vùng chưa đồng bộ, hiệu quả.
Thứ ba, hiệu quả liên kết vùng phụ thuộc vào việc
hình thành chuỗi sản phẩm bổ trợ và cơ chế chia sẻ lợi ích rõ ràng. Các địa
phương cần chuyển từ tư duy “một điểm đến” sang “một hành trình, nhiều điểm
đến”; đồng thời phối hợp đầu tư hạ tầng, đào tạo nhân lực, xúc tiến và quảng bá
dưới một thương hiệu chung, chẳng hạn “Miền Di sản sông Hồng”.
Nhóm
nghiên cứu cũng chỉ ra một số điểm nghẽn: chính sách định hướng chưa gắn chặt
với việc tổ chức thực hiện tại địa phương; thiếu cơ chế điều phối liên vùng có
cơ sở pháp lý và thẩm quyền phân bổ nguồn lực; lợi ích từ du lịch chưa được
chia sẻ đồng đều; việc quản lý sức chứa để bảo vệ Giá trị nổi bật toàn cầu
(OUV) còn bị hạn chế bởi tư duy quản lý cục bộ.
Ý kiến phản biện và góp ý của Hội đồng
GS.TS.
Trương Quang Hải, Ủy viên phản biện 1, đánh giá cao khung phân tích, tư liệu và
giá trị thực tiễn của nhiệm vụ. Phản biện đề nghị thống nhất cách đo lường mức
độ liên kết (báo cáo hiện có chỗ nêu 15, chỗ nêu 16 tiêu chí), rà soát các số
liệu so sánh khác phạm vi hoặc thời kỳ, bổ sung bằng chứng về kết quả phát
triển bền vững, đồng thời cụ thể hóa mô hình điều phối và đồng bộ báo cáo, số
liệu, thuật ngữ.
PGS.TS.
Nguyễn An Thịnh, Ủy viên phản biện 2, nhận xét nhiệm vụ có tính cấp thiết, hoàn
thành đủ sản phẩm theo yêu cầu và sử dụng phương pháp phù hợp.
TS.
Nguyễn Song Tùng đánh giá cách tiếp cận và phương pháp nhìn chung phù hợp. Ý
kiến đề nghị làm rõ phạm vi, đối tượng và cách chọn mẫu; lưu ý 50 phiếu
tại 2/6 địa phương chưa đủ tính đại diện. Báo cáo cần rà soát số liệu du lịch,
lược bỏ nội dung chưa gắn trực tiếp với liên kết vùng, đồng thời xác định rõ
đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp, nguồn lực và lộ trình cho từng giải pháp.
TS.
Phạm Lê Thảo ghi nhận hồ sơ đầy đủ, cơ sở lý luận khá tốt; đồng thời đề nghị
chỉnh sửa bố cục báo cáo, mục tiêu và đối tượng nghiên cứu; bảo đảm sự nhất
quán giữa lý luận về du lịch nói chung với du lịch di sản; rà soát thang điểm,
hướng dẫn đánh giá, nội dung đánh giá phát triển bền vững, bản đồ và danh mục
tài liệu tham khảo.
Kết luận của Chủ tịch Hội đồng
Kết
luận phiên họp, GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Hội đồng, đánh giá cao sự đầu tư
công phu, nghiêm túc của Chủ nhiệm và nhóm thực hiện. Chủ tịch nhận định nhiệm
vụ có kết quả nghiên cứu rõ ràng, đáng tin cậy, cùng hệ thống tư liệu và phân
tích phong phú; đồng thời bổ sung luận cứ khoa học, bằng chứng thực tiễn về
liên kết vùng trong phát triển bền vững du lịch di sản thế giới.
Chủ
tịch Hội đồng đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu tối đa ý kiến của các phản biện
và thành viên Hội đồng; cập nhật, bổ sung căn cứ pháp lý, trong đó có các Nghị
quyết 26, 27 và 80, đồng thời làm rõ khoảng trống chính sách. Báo cáo cần xác
định đầu mối điều phối liên vùng, làm rõ nội hàm “phát triển bền vững du lịch
di sản” và cụ thể hóa yêu cầu “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ nguồn lực, rõ lộ
trình, rõ trách nhiệm và rõ thẩm quyền.
Tiếp
thu kết luận của Chủ tịch Hội đồng, nhóm nghiên cứu cho biết sẽ chỉnh lý báo
cáo tổng hợp, hoàn thiện báo cáo tư vấn và kiến nghị chính sách để gửi Chính
phủ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Các tài liệu này sẽ làm cơ sở tham khảo
cho việc hoàn thiện cơ chế tăng cường liên kết vùng trong phát triển du lịch di
sản.
Hội
đồng thống nhất nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu nghiệm thu cấp Bộ, với điểm số
83,7/100. Kết quả đặt di sản thế giới ở vị trí hạt nhân kết nối không gian du
lịch vùng Đồng bằng sông Hồng, đồng thời gợi mở hướng xây dựng cơ chế liên kết
có tổ chức và bền vững. Theo đó, các địa phương có thể phối hợp thông qua thiết
chế quản trị mạng lưới để chia sẻ dữ liệu, đồng bộ quy hoạch, điều tiết dòng
khách và hài hòa lợi ích, qua đó góp phần bảo tồn tính toàn vẹn của di sản.