Nghiệm thu nhiệm vụ khoa học cấp Bộ: “Tăng cường giải pháp liên kết vùng trong phát triển bền vững du lịch di sản thế giới vùng Đồng bằng sông Hồng”
Sáng 17/11/2026, tại số 1 Liễu Giai, Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức phiên họp Hội đồng nghiệm thu cấp Bộ đối với nhiệm vụ khoa học và công nghệ “Tăng cường giải pháp liên kết vùng trong phát triển bền vững du lịch di sản thế giới vùng Đồng bằng sông Hồng”, mã số KHXH/NV/2025-39. Nhiệm vụ do TS. Trần Thị Tuyết chủ nhiệm; Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững là đơn vị chủ trì.    

Hội đồng do GS.TS. Lê Văn Lợi làm Chủ tịch, PGS.TS. Nguyễn Tài Đông làm Phó Chủ tịch. Hai ủy viên phản biện là GS.TS. Trương Quang Hải và PGS.TS. Nguyễn An Thịnh; các ủy viên khác gồm PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, TS. Phạm Lê Thảo và TS. Nguyễn Song Tùng. Hội đồng đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, mức độ đáp ứng yêu cầu khoa học và khả năng ứng dụng các kiến nghị vào quản lý liên kết vùng trong phát triển du lịch di sản thế giới tại Đồng bằng sông Hồng.

Báo cáo của Chủ nhiệm nhiệm vụ

Trình bày trước Hội đồng, TS. Trần Thị Tuyết nhấn mạnh di sản thế giới (DSTG) vừa là tài sản có giá trị toàn cầu, vừa có thể trở thành hạt nhân tổ chức không gian phát triển du lịch bền vững. Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) có 4 trong tổng số 9 DSTG của cả nước, đại diện cho đầy đủ các loại hình. Tuy nhiên, hoạt động khai thác du lịch vẫn chủ yếu giới hạn trong địa bàn hành chính từng địa phương. Tình trạng này khiến sản phẩm phân mảnh, trùng lặp và làm gia tăng áp lực bảo tồn tại khu vực lõi. Vì vậy, tăng cường liên kết vùng là yêu cầu cấp thiết để phát huy lợi thế cạnh tranh và bảo vệ tính toàn vẹn của di sản.

Anh-tin-bai
TS. Trần Thị Tuyết, Chủ nhiệm nhiệm vụ, trình bày kết quả nghiên cứu và kiến nghị tại phiên nghiệm thu

Nhóm nghiên cứu kết hợp phân tích không gian bằng hệ thống thông tin địa lý (GIS), thu thập dữ liệu thứ cấp và khảo sát thực địa tại Quảng Ninh, Ninh Bình. Khảo sát gồm 50 phiếu dành cho cán bộ quản lý các cấp và 7 cuộc thảo luận nhóm với chuyên gia, cán bộ, người dân địa phương. Từ kết quả nghiên cứu, TS. Trần Thị Tuyết nêu ba phát hiện chính:

Thứ nhất, các địa phương có di sản ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể về lượng khách và doanh thu, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương. Dù vậy, liên kết vùng vẫn ở giai đoạn đầu và chủ yếu dựa trên sự tự nguyện. Hoạt động phối hợp còn rời rạc, chưa hình thành cơ chế vận hành ổn định hoặc thiết chế điều phối chung đủ mạnh.

Thứ hai, vẫn còn khoảng cách giữa định hướng quy hoạch và năng lực thực thi liên kết. Việc quản lý, tổ chức khai thác chủ yếu theo địa giới hành chính, chưa theo mô hình quản trị mạng lưới không gian chức năng. Vì vậy, việc phối hợp xây dựng sản phẩm, điều tiết dòng khách, kiểm soát sức chứa và chia sẻ dữ liệu liên vùng chưa đồng bộ, hiệu quả.

Thứ ba, hiệu quả liên kết vùng phụ thuộc vào việc hình thành chuỗi sản phẩm bổ trợ và cơ chế chia sẻ lợi ích rõ ràng. Các địa phương cần chuyển từ tư duy “một điểm đến” sang “một hành trình, nhiều điểm đến”; đồng thời phối hợp đầu tư hạ tầng, đào tạo nhân lực, xúc tiến và quảng bá dưới một thương hiệu chung, chẳng hạn “Miền Di sản sông Hồng”.

Nhóm nghiên cứu cũng chỉ ra một số điểm nghẽn: chính sách định hướng chưa gắn chặt với việc tổ chức thực hiện tại địa phương; thiếu cơ chế điều phối liên vùng có cơ sở pháp lý và thẩm quyền phân bổ nguồn lực; lợi ích từ du lịch chưa được chia sẻ đồng đều; việc quản lý sức chứa để bảo vệ Giá trị nổi bật toàn cầu (OUV) còn bị hạn chế bởi tư duy quản lý cục bộ.

Ý kiến phản biện và góp ý của Hội đồng

GS.TS. Trương Quang Hải, Ủy viên phản biện 1, đánh giá cao khung phân tích, tư liệu và giá trị thực tiễn của nhiệm vụ. Phản biện đề nghị thống nhất cách đo lường mức độ liên kết (báo cáo hiện có chỗ nêu 15, chỗ nêu 16 tiêu chí), rà soát các số liệu so sánh khác phạm vi hoặc thời kỳ, bổ sung bằng chứng về kết quả phát triển bền vững, đồng thời cụ thể hóa mô hình điều phối và đồng bộ báo cáo, số liệu, thuật ngữ.

PGS.TS. Nguyễn An Thịnh, Ủy viên phản biện 2, nhận xét nhiệm vụ có tính cấp thiết, hoàn thành đủ sản phẩm theo yêu cầu và sử dụng phương pháp phù hợp.

TS. Nguyễn Song Tùng đánh giá cách tiếp cận và phương pháp nhìn chung phù hợp. Ý kiến đề nghị làm rõ phạm vi, đối tượng và cách chọn mẫu; lưu ý 50 phiếu tại 2/6 địa phương chưa đủ tính đại diện. Báo cáo cần rà soát số liệu du lịch, lược bỏ nội dung chưa gắn trực tiếp với liên kết vùng, đồng thời xác định rõ đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp, nguồn lực và lộ trình cho từng giải pháp.

TS. Phạm Lê Thảo ghi nhận hồ sơ đầy đủ, cơ sở lý luận khá tốt; đồng thời đề nghị chỉnh sửa bố cục báo cáo, mục tiêu và đối tượng nghiên cứu; bảo đảm sự nhất quán giữa lý luận về du lịch nói chung với du lịch di sản; rà soát thang điểm, hướng dẫn đánh giá, nội dung đánh giá phát triển bền vững, bản đồ và danh mục tài liệu tham khảo.

Kết luận của Chủ tịch Hội đồng

Kết luận phiên họp, GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Hội đồng, đánh giá cao sự đầu tư công phu, nghiêm túc của Chủ nhiệm và nhóm thực hiện. Chủ tịch nhận định nhiệm vụ có kết quả nghiên cứu rõ ràng, đáng tin cậy, cùng hệ thống tư liệu và phân tích phong phú; đồng thời bổ sung luận cứ khoa học, bằng chứng thực tiễn về liên kết vùng trong phát triển bền vững du lịch di sản thế giới.

Chủ tịch Hội đồng đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu tối đa ý kiến của các phản biện và thành viên Hội đồng; cập nhật, bổ sung căn cứ pháp lý, trong đó có các Nghị quyết 26, 27 và 80, đồng thời làm rõ khoảng trống chính sách. Báo cáo cần xác định đầu mối điều phối liên vùng, làm rõ nội hàm “phát triển bền vững du lịch di sản” và cụ thể hóa yêu cầu “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ nguồn lực, rõ lộ trình, rõ trách nhiệm và rõ thẩm quyền.

Tiếp thu kết luận của Chủ tịch Hội đồng, nhóm nghiên cứu cho biết sẽ chỉnh lý báo cáo tổng hợp, hoàn thiện báo cáo tư vấn và kiến nghị chính sách để gửi Chính phủ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Các tài liệu này sẽ làm cơ sở tham khảo cho việc hoàn thiện cơ chế tăng cường liên kết vùng trong phát triển du lịch di sản.

Hội đồng thống nhất nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu nghiệm thu cấp Bộ, với điểm số 83,7/100. Kết quả đặt di sản thế giới ở vị trí hạt nhân kết nối không gian du lịch vùng Đồng bằng sông Hồng, đồng thời gợi mở hướng xây dựng cơ chế liên kết có tổ chức và bền vững. Theo đó, các địa phương có thể phối hợp thông qua thiết chế quản trị mạng lưới để chia sẻ dữ liệu, đồng bộ quy hoạch, điều tiết dòng khách và hài hòa lợi ích, qua đó góp phần bảo tồn tính toàn vẹn của di sản.

Nguồn tin và ảnh: Ban chủ nhiệm nhiệm vụ
Nguồn bài viết: Trang Thông tin điện tử Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững
Tin xem nhiều
Thống kê truy cập
  • Đang online: 1
  • Hôm nay: 1
  • Trong tuần: 1
  • Tất cả: 1