Nghiệm thu nhiệm vụ khoa học cấp Bộ: “Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại các cơ quan hành chính cấp xã ở một số tỉnh miền núi phía Bắc đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số”
Chiều ngày 17/11/2026, tại số 1 Liễu Giai (Hà Nội), Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức phiên họp Hội đồng nghiệm thu cấp Bộ nhiệm vụ khoa học và công nghệ “Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại các cơ quan hành chính cấp xã ở một số tỉnh miền núi phía Bắc đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số”, mã số KHXH/NV/2025-44. Nhiệm vụ do TS. Lê Thị Thanh Bình làm Chủ nhiệm, Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững là tổ chức chủ trì.
Ảnh. Toàn cảnh phiên họp nghiệm thu cấp Bộ tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Hội
đồng do GS.TS. Lê Văn Lợi làm Chủ tịch; PGS.TS. Phạm Tất Thắng làm Phó Chủ
tịch. Hai ủy viên phản biện là TS. Trịnh Thu Nga và PGS.TS. Bùi Quang Tuấn; các
ủy viên gồm PGS.TS. Nguyễn An Thịnh, PGS.TS. Vũ Cương và TS. Nguyễn Song Tùng.
Phiên họp nhằm đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, mức độ đáp ứng yêu cầu khoa
học và khả năng ứng dụng các kiến nghị vào thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ,
công chức hành chính cấp xã đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.
Báo cáo
của Chủ nhiệm nhiệm vụ
Trình
bày trước Hội đồng, TS. Lê Thị Thanh Bình cho biết đội ngũ cán bộ, công chức
cấp xã nói chung là lực lượng trực tiếp tham mưu, tổ chức thực thi chính sách,
pháp luật và cung ứng dịch vụ công, kết nối bộ máy nhà nước với người dân. Từ
ngày 01/7/2025, khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành gắn với
chuyển đổi số, yêu cầu đối với đội ngũ này thay đổi cả về phạm vi nhiệm vụ,
năng lực chuyên môn và khả năng làm việc trên môi trường số. Ở các tỉnh miền
núi phía Bắc, khó khăn về địa bàn, nhân lực chuyên sâu và hỗ trợ kỹ thuật càng
đòi hỏi những giải pháp phù hợp, tránh áp dụng đồng nhất.
Nhóm
nghiên cứu khảo sát 200 cán bộ, công chức tại các cơ quan hành chính cấp xã ở 8
xã, phường thuộc hai tỉnh Lào Cai (Tân Hợp, Trấn Yên, Yên Bình, Yên Bái) và Lạng
Sơn (Chi Lăng, Hữu Lũng, Tam Thanh, Đông Kinh), đồng thời phỏng vấn sâu 20 cán
bộ, công chức; số liệu được xử lý bằng SPSS 22.0. Để nâng cao chất lượng nguồn
nhân lực hành chính cấp xã đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, cần tập trung phân
tích, đánh giá 2 thành tố chính là “năng lực chuyên môn” và “năng lực số”, Chủ
nhiệm nhấn mạnh một số kết quả chính từ nghiên cứu:
Thứ
nhất, năng lực chuyên môn của đội ngũ được đánh giá tích cực nhưng chưa đồng
đều. Phẩm chất – thái độ đạt điểm trung bình 4,62; kiến thức chuyên môn 4,48;
kỹ năng hành chính 4,19. Trọng tâm cần củng cố là chuyển hóa kiến thức thành kỹ
năng thực hành chuyên nghiệp và bố trí nhân lực đúng vị trí việc làm.
Thứ
hai, năng lực số mới ở mức cơ bản. Nhận thức số đạt 2,93–3,36 điểm; kiến thức
số 3,47–3,82 điểm; kỹ năng tác nghiệp cơ bản khá hơn khả năng khai thác dữ liệu
và xử lý vấn đề chuyên sâu. Tâm thế sẵn sàng với chuyển đổi số rất tích cực
(74,7% cho rằng công việc sẽ tốt hơn nhiều; 77,0% sẵn sàng học khi cơ quan tổ
chức), nhưng chỉ 46,0% sẵn sàng tự bỏ kinh phí học tập. Điều này cho thấy cần
phân biệt thái độ sẵn sàng với mức độ thành thạo thực tế.
Thứ ba,
khảo sát các yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng nguồn nhân lực, tinh thần học hỏi
cái mới và sự tự tin là những yếu tố có bằng chứng thống kê rõ nhất; Các yếu tố
thuộc địa phương và cơ quan hành chính chưa thể hiện khả năng dự báo ở cấp mô
hình chung, nhưng điều đó không đồng nghĩa các yếu tố này không có mối liên hệ.
Bên
cạnh đó, báo cáo chỉ ra những hạn chế như: thiếu nhân lực công nghệ thông tin
và chuyên sâu như y tế, đất đai, giao thông,…, tình trạng kiêm nhiệm, bố trí
chưa phù hợp chuyên ngành, đào tạo chưa sát nhu cầu vị trí việc làm và đánh giá
còn hình thức. Trên cơ sở đó, nhiệm vụ đề xuất tám nhóm giải pháp, từ hoàn
thiện quy hoạch, bố trí, sử dụng nhân lực; nâng cao năng lực chuyên môn và năng
lực số gắn với vị trí việc làm; đổi mới đào tạo, bồi dưỡng; đồng bộ hạ tầng và
dữ liệu; hoàn thiện cơ chế đánh giá, đến các giải pháp đặc thù cho miền núi
phía Bắc, cùng các kiến nghị đối với Trung ương, các bộ, ngành và hai tỉnh Lào
Cai, Lạng Sơn.
Ảnh TS. Lê Thị Thanh Bình, Chủ nhiệm nhiệm vụ, trình bày kết quả nghiên cứu và các kiến nghị tại buổi nghiệm thu
Hội
đồng ghi nhận kết quả nghiên cứu, đồng thời đề nghị hoàn thiện cấu trúc, cơ sở
pháp lý và tính ứng dụng
Mở đầu
phần nhận xét, TS. Trịnh Thu Nga, Ủy viên phản biện 1 đánh giá cao sự nghiêm
túc và công phu của nghiên cứu, nguồn số liệu điều tra cùng việc xây dựng mô
hình định lượng xác định các yếu tố ảnh hưởng, đề xuất được 8 nhóm giải pháp
tương đối toàn diện. Kết quả này có thể ứng dụng cho nhiều vùng ở nước ta hiện
nay, tuy nhiên nhiệm vụ nên nhấn mạnh, trọng tâm hơn vào các giải pháp nào cần
ưu tiên thực hiện trước trong thời gian tới. Về báo cáo tư vấn chính sách, báo
cáo đã nhấn mạnh được vào vấn đề cần quan tâm đối với nguồn nhân lực hành chính
cấp xã ở 2 tỉnh Lào Cai và Lạng Sơn, những khó khăn mà các địa phương đang phải
đối mặt và đề xuất được các giải pháp chính sách phù hợp với đặc điểm địa bàn.
Ủy viên
phản biện 2, PGS.TS. Bùi Quang Tuấn đánh giá cao ý nghĩa, phát hiện của đề tài,
cũng như là tính thời sự của nhiệm vụ trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa
phương hai cấp. Về phương pháp, đề tài đã kết hợp được cả nghiên cứu định lượng
và định tính và sử dụng cả mô hình hồi quy là điểm nổi trội so với nhiều đề tài
khác. Đóng góp quan trọng nhất của đề tài là có 4 phát hiện rất đáng ghi nhận:
Thứ nhất là phân cấp nhiệm vụ đi nhanh hơn năng lực thực thi; thiếu năng lực
chuyên sâu; thiếu kỹ năng hành chính; bố trí vị trí công tác nhiều chỗ chưa hợp
lý; năng lực số vẫn ở mức rất cơ bản; dữ liệu số chưa đồng bộ; Thứ hai, nghiên
cứu được thực hiện ngay sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp nên
tính thời sự rất cao; Thứ ba, đề tài xây dựng được khung thang đo năng lực số
rất tốt. Thứ tư là phát hiện về tâm thế và sự tự tin của cán bộ công chức khi
triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Các thành viên trong Hội đồng nghiệm thu
PGS.TS.
Nguyễn An Thịnh đề nghị cập nhật Nghị định số 405/2026 và Nghị định số
335/2025/NĐ-CP của Chính phủ, xây dựng rõ hơn các chỉ tiêu đánh giá dựa trên
kết quả thực thi công vụ và chất lượng phục vụ và bổ sung thêm các thông tin
thứ cấp, báo cáo tư vấn chính sách cần làm rõ tính mới của các kiến nghị so với
chính sách đã ban hành. TS. Nguyễn Song Tùng đề nghị rà soát, cô đọng lại báo
cáo; nhấn mạnh báo cáo tư vấn chính sách cần chỉ rõ khoảng trống chính sách
trong thực thi; phần kiến nghị cần thể hiện rõ các giải pháp trọng tâm. Phó Chủ
tịch Hội đồng PGS.TS. Phạm Tất Thắng lưu ý cần lưu ý luận giải rõ phạm vi đối
tượng nghiên cứu; đưa thêm một số bảng biểu vào phụ lục; phân biệt nội dung về
công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức với phần thực trạng; rà soát lại
việc viện dẫn Quyết định số 220 và Nghị quyết số 50 của Hội nghị Trung ương 4;
đồng thời hoàn thiện phần kiến nghị phù hợp hơn cho địa phương.
Kết
luận của Chủ tịch Hội đồng
Kết
luận phiên họp, GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Hội đồng, ghi nhận những kết quả
đạt được của nhiệm vụ và yêu cầu nhóm nghiên cứu tiếp thu đầy đủ ý kiến của các
phản biện và thành viên Hội đồng để hoàn thiện báo cáo tổng hợp, báo cáo tóm
tắt và báo cáo tư vấn chính sách, bảo đảm kiến nghị rõ đối tượng tiếp nhận, rõ
trách nhiệm thực hiện và có tính khả thi.
Nhóm
nghiên cứu tiếp thu kết luận của Hội đồng, tiếp tục rà soát, chỉnh sửa báo cáo,
hoàn thiện báo cáo tư vấn, kiến nghị chính sách gửi UBND hai tỉnh Lào Cai, Lạng
Sơn, làm cơ sở tham khảo trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công
chức hành chính cấp xã đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.
Hội
đồng thống nhất nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu nghiệm thu cấp Bộ, đạt 84,3/100 điểm,
xếp loại Khá.