Khung dệt được sử dụng trong hoạt động trải nghiệm là của gia đình nghệ nhân Sầm Thị Bích, người Thái đen ở thôn Hoa Tiến, xã Châu Tiến, tỉnh Nghệ An. Được chế tác năm 2024 bằng gỗ xoan, khung có kích thước 1,7m (cao) × 1,8m (dài) × 0,9m (rộng). Trên khung hiện đang dệt tấm vải bằng sợi tơ tằm, với hoa văn “hoa xổ” tám cánh - một trong những mô típ trang trí quen thuộc trên vải dệt của người Thái đen, thể hiện kỹ thuật dệt tinh xảo cùng tư duy thẩm mỹ của cộng đồng.

Đối với người Thái đen, khung cửi không chỉ là công cụ lao động mà còn gắn bó mật thiết với đời sống gia đình và văn hóa. Trên khung cửi, những người phụ nữ gửi gắm sự khéo léo, óc sáng tạo và kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều thế hệ để tạo nên những tấm vải phục vụ sinh hoạt hàng ngày cũng như các nghi lễ, lễ hội và trang phục truyền thống. Mỗi đường dệt, hoa văn đều phản ánh tri thức bản địa, quan niệm thẩm mỹ và bản sắc văn hóa tộc người.

Tại không gian trưng bày, hoạt động trải nghiệm dệt vải được tổ chức vào khung giờ 14h00 đến 16h00 từ thứ Ba đến Chủ nhật hàng tuần, dưới sự hướng dẫn của cán bộ thuyết minh. Khách tham quan được trực tiếp ngồi vào khung cửi, tìm hiểu cách vận hành các bộ phận của khung dệt và tự tay luồn từng sợi chỉ để tạo nên những đường dệt đầu tiên. Qua đó, công chúng có cơ hội cảm nhận rõ hơn sự kiên nhẫn, khéo léo và kỹ thuật tinh xảo của nghề dệt thủ công, những giá trị khó có thể truyền tải đầy đủ chỉ bằng hiện vật hay hình ảnh.

Điểm nhấn thú vị của chương trình là mỗi khách tham quan sẽ góp thêm một vài đường dệt vào một tấm vải chung. Theo thời gian diễn ra trưng bày, tác phẩm sẽ dần hoàn thiện nhờ sự tham gia của hàng trăm lượt khách đến từ nhiều quốc gia, trở thành biểu tượng sinh động của sự kết nối văn hóa, đối thoại và sẻ chia giữa các cộng đồng ASEAN thông qua nghề dệt truyền thống.

Là đơn vị phối hợp thực hiện trưng bày, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Bảo tàng) đã tham gia lựa chọn hiện vật, tư liệu và nội dung giới thiệu về nghề dệt truyền thống của Việt Nam, đồng thời phối hợp xây dựng hoạt động trải nghiệm nhằm tăng cường tính tương tác giữa hiện vật và công chúng. Việc này không chỉ góp phần giới thiệu một nghề thủ công tiêu biểu của Việt Nam mà còn thể hiện cách tiếp cận của Bảo tàng trong việc phát huy giá trị di sản thông qua trải nghiệm trực tiếp, lấy khách tham quan làm trung tâm. Thông qua những hoạt động như vậy, hiện vật không chỉ là đối tượng để quan sát mà trở thành cầu nối giúp công chúng khám phá tri thức bản địa, hiểu hơn về đời sống văn hóa của cộng đồng và cảm nhận sức sống của di sản trong bối cảnh đương đại. Đây cũng là xu hướng được nhiều bảo tàng trên thế giới hướng tới, khi kết hợp giữa trưng bày, giáo dục và trải nghiệm nhằm tạo nên những kết nối sâu sắc hơn giữa công chúng với di sản.

 Trưng bày sẽ kéo dài đến hết ngày 30/8/2026 tại Trung tâm Văn hóa ASEAN (KF-ACH), thành phố Busan, Hàn Quốc./.