1. Vì sao Ấn Độ điều chỉnh tư duy chính sách hạ tầng công cộng số

Hạ tầng công cộng số (Digital Public Infrastructure - DPI) là hệ thống các nền tảng số dùng chung như định danh điện tử, thanh toán số và cơ chế chia sẻ dữ liệu được xây dựng như một loại tài sản công để cả Nhà nước và khu vực tư nhân cùng khai thác. Sau khi đưa DPI trở thành một trong những nội dung nổi bật trong chương trình nghị sự của Hội nghị Thượng đỉnh G20 năm 2023, tháng 4/2026 NITI Aayog - cơ quan tham mưu chính sách của Chính phủ Ấn Độ - tiếp tục công bố báo cáo DPI@2047 for Viksit Bharat (NITI Aayog, 2026; Press Information Bureau, 2026), phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong tư duy hoạch định chính sách của New Delhi.

Sự chuyển đổi trong tư duy chính sách của Ấn Độ không diễn ra ngẫu nhiên, mà bắt nguồn từ sự tác động đồng thời của hai nhóm nhân tố: những thay đổi trong điều kiện phát triển trong nước, và những sức ép đến từ bối cảnh cạnh tranh quốc tế.

- Yêu cầu trong nước: Giai đoạn phát triển dựa trên mở rộng tiếp cận dịch vụ công về cơ bản đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của nó.

Để thấy rõ hơn vì sao giai đoạn bao trùm được xem là "đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử", cần nhìn lại điểm xuất phát của DPI Ấn Độ. Khi khởi động chương trình Digital India năm 2015, Chính phủ Ấn Độ đứng trước nhiều thách thức về quản trị: một bộ phận lớn người dân chưa có tài khoản ngân hàng, việc xác thực danh tính còn phức tạp, trong khi các chương trình an sinh xã hội thường xuyên gặp tình trạng thất thoát và trùng lặp đối tượng thụ hưởng. Trong bối cảnh đó, Chính phủ từng bước xây dựng hệ sinh thái India Stack, gồm: Aadhaar, UPI, DigiLocker và DEPA (Sanchez-Cacicedo, 2024) với mục tiêu giải quyết các vấn đề phát triển cơ bản thông qua công nghệ, chứ chưa hướng tới xây dựng một nền kinh tế số hoàn chỉnh.

Sau hơn một thập niên triển khai, các mục tiêu ban đầu của giai đoạn này cơ bản đã đạt được: Aadhaar bao phủ phần lớn dân số, UPI phát triển nhanh chóng, còn cơ chế chuyển tiền trực tiếp (DBT) góp phần nâng cao hiệu quả thực thi chính sách an sinh xã hội (Chandola et al., 2025). Chính thành quả này cũng đồng nghĩa dư địa tạo ra giá trị mới từ việc tiếp tục mở rộng số lượng người sử dụng ngày càng thu hẹp. Bên cạnh đó, mục tiêu xây dựng "Viksit Bharat 2047" đòi hỏi một thước đo thành công khác: không còn là số lượng tài khoản Aadhaar hay số giao dịch UPI, mà là khả năng tạo ra tăng trưởng kinh tế và hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Cùng lúc đó, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo và kinh tế dữ liệu đã làm thay đổi cách nhìn về giá trị của hạ tầng công cộng số: từ chỗ chỉ phục vụ xác thực danh tính, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng. Chính vì các mục tiêu ban đầu đã cơ bản hoàn thành, một câu hỏi mới được đặt ra: liệu hạ tầng công cộng số chỉ nên dừng lại ở vai trò hỗ trợ quản trị, hay có thể trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế? Câu hỏi này chính là điểm khởi đầu cho sự thay đổi trong cách tiếp cận chính sách được thể hiện rõ trong báo cáo DPI@2047 for Viksit Bharat.

- Yêu cầu quốc tế: Trên bình diện toàn cầu, cạnh tranh địa chính trị công nghệ ngày càng gay gắt đã thúc đẩy Ấn Độ đẩy nhanh quá trình điều chỉnh chính sách. Khi các cường quốc công nghệ như Hoa Kỳ, Trung Quốc và Liên minh châu Âu đều đang tìm cách thiết lập chuẩn mực riêng cho quản trị dữ liệu và hạ tầng số toàn cầu, Ấn Độ đứng trước áp lực phải nhanh chóng khẳng định và phổ biến mô hình DPI của mình như một chuẩn mực thay thế, trước khi các chuẩn mực khác trở thành mặc định. Nói cách khác, sự chậm trễ trong bối cảnh này đồng nghĩa với việc đánh mất cơ hội định hình luật chơi trong quản trị số toàn cầu.

Dưới tác động đồng thời của những thay đổi trong điều kiện phát triển trong nước và sức ép từ cuộc cạnh tranh địa chính trị công nghệ toàn cầu, DPI Ấn Độ buộc phải chuyển mình từ một công cụ hỗ trợ quản trị xã hội sang một trụ cột chiến lược của nền kinh tế. Với quy mô dân số lớn nhất thế giới, nền tảng hạ tầng số đã đạt độ phổ cập cao và tham vọng "Viksit Bharat 2047", Ấn Độ ngày càng khẳng định năng lực dẫn dắt trong việc định hình chuẩn mực quản trị số. Sự chuyển đổi trong tư duy chính sách DPI vì vậy không chỉ nhằm phục vụ tăng trưởng kinh tế trong nước, mà còn mở rộng sang việc xác lập vị thế và tiếng nói của Ấn Độ trên bản đồ công nghệ toàn cầu.

2. Sự chuyển đổi trong tư duy hoạch định chính sách

Điểm đáng chú ý nhất của báo cáo DPI@2047 không phải là việc giới thiệu thêm một nền tảng công nghệ mới, mà là sự thay đổi trong cách Chính phủ Ấn Độ xác định vai trò của hạ tầng công cộng số trong chiến lược phát triển quốc gia. Nếu như ở giai đoạn đầu, DPI được xây dựng nhằm bảo đảm mọi người dân đều có thể tiếp cận các dịch vụ tài chính và dịch vụ công cơ bản, thì trong định hướng mới, hệ thống này được xem là một hạ tầng kinh tế chiến lược có khả năng tạo ra giá trị cho toàn bộ nền kinh tế. Sự chuyển đổi này thể hiện rõ ở bốn khía cạnh.

Đầu tiên là sự thay đổi về mục tiêu chính sách. Trước đây, thành công được đo bằng số lượng người dân có định danh số, có tài khoản ngân hàng hoặc tiếp cận được dịch vụ công trực tuyến, trọng tâm là mở rộng khả năng tiếp cận và bao trùm. Trong báo cáo DPI@2047, các tiêu chí này không còn là mục tiêu cuối cùng; thay vào đó, Chính phủ hướng sự quan tâm đến việc hạ tầng công cộng số có thể đóng góp như thế nào vào tăng năng suất lao động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo thêm việc làm chất lượng cao phản ánh sự chuyển dịch từ tư duy "bảo đảm mọi người đều được tiếp cận" sang tư duy "trao quyền để mọi người tạo ra giá trị".

Thứ hai, vai trò của Nhà nước cũng được nhìn nhận lại. Ở giai đoạn đầu, Chính phủ giữ vai trò trung tâm trong việc xây dựng nền tảng số và cung cấp dịch vụ công trực tuyến - thành công phụ thuộc chủ yếu vào năng lực Nhà nước thiết kế và mở rộng các hệ thống như Aadhaar hay UPI. Trong cách tiếp cận mới, Nhà nước chuyển sang vai trò kiến tạo hệ sinh thái số: xây dựng nền tảng mở, tiêu chuẩn kỹ thuật chung và cơ chế chia sẻ dữ liệu an toàn để doanh nghiệp, tổ chức xã hội có thể phát triển sản phẩm, dịch vụ mới trên chính hạ tầng công cộng số. Đây cũng là lý do NITI Aayog ví DPI như "hệ điều hành của nền kinh tế" (NITI Aayog, 2026), một nền tảng chung kết nối các hoạt động kinh tế, thay vì chỉ là tập hợp ứng dụng phục vụ hành chính công.

Thứ ba, cách nhìn về dữ liệu cũng thay đổi căn bản. Nếu trước đây dữ liệu chủ yếu được thu thập để phục vụ xác thực danh tính và quản trị hành chính, thì trong định hướng mới, dữ liệu được xem là tài sản quốc gia và nguồn lực sản xuất - đầu vào thiết yếu cho nền kinh tế dựa trên trí tuệ nhân tạo. Báo cáo DPI@2047 nhấn mạnh việc xây dựng các cơ chế như Account Aggregator và mạng lưới chia sẻ dữ liệu mở nhằm biến dữ liệu của công dân và doanh nghiệp thành nguồn lực có thể khai thác cho tăng trưởng, thay vì chỉ phục vụ mục đích xác minh và kiểm soát (NITI Aayog, 2026).

Cuối cùng là quan điểm về mối quan hệ giữa Nhà nước và khu vực tư nhân cũng có sự điều chỉnh. Nếu trước đây Chính phủ giữ vai trò thực hiện, trực tiếp xây dựng và vận hành các nền tảng số thì cách tiếp cận mới hướng tới mô hình đồng sáng tạo: Nhà nước cung cấp hạ tầng và tiêu chuẩn kỹ thuật mở, còn doanh nghiệp và tổ chức xã hội đóng vai trò phát triển ứng dụng, dịch vụ trên nền tảng đó. Đây là bước chuyển từ mô hình "Nhà nước làm thay" sang mô hình "Nhà nước kiến tạo cùng khu vực tư nhân".

3. Từ chuyển đổi tư duy chính sách đến mở rộng ảnh hưởng quốc tế

Trên thực tế, sự chuyển đổi tư duy chính sách không chỉ dừng lại trong phạm vi trong nước, mà còn kéo theo những thay đổi đáng kể trong cách Ấn Độ triển khai chính sách đối ngoại về công nghệ. Hội nghị Thượng đỉnh G20 năm 2023 là dấu mốc quan trọng: dưới cương vị Chủ tịch G20, Ấn Độ đã thúc đẩy việc đưa khái niệm DPI vào Tuyên bố New Delhi, đồng thời đề xuất các sáng kiến như Global Digital Public Infrastructure Repository và One Future Alliance nhằm hỗ trợ các quốc gia đang phát triển tiếp cận mô hình này (G20, 2023; Chaudhuri, 2023). Khác với nhiều mô hình chuyển đổi số dựa trên nền tảng khép kín, cách tiếp cận của Ấn Độ nhấn mạnh các tiêu chuẩn mở, khả năng tương tác và tính linh hoạt trong triển khai (Bandura et al., 2024) giúp nhiều nước đang phát triển tham khảo và điều chỉnh mô hình phù hợp với điều kiện thể chế của mình.

Xét về bản chất, việc mở rộng DPI ra quốc tế giúp Ấn Độ tích lũy nhiều dạng quyền lực khác nhau trong quan hệ quốc tế. Trước hết, đó là một dạng quyền lực mềm số: thay vì áp đặt, Ấn Độ thu hút các quốc gia khác thông qua tính hiệu quả và khả năng thích ứng của mô hình DPI. Kế đến, đó là quyền lực thiết lập chuẩn mực: bằng cách đưa DPI vào văn kiện đồng thuận của G20 và các sáng kiến đa phương, Ấn Độ tham gia định hình các tiêu chuẩn kỹ thuật và quản trị số ở cấp độ toàn cầu, thay vì chỉ tuân theo chuẩn mực do các cường quốc khác đặt ra. Đây cũng là một biểu hiện cụ thể của ngoại giao công nghệ, khi công nghệ trở thành công cụ triển khai chính sách đối ngoại. Sau cùng, thông qua việc chia sẻ mô hình với các nước đang phát triển, Ấn Độ củng cố vai trò dẫn dắt hợp tác Nam - Nam, qua đó nâng cao vị thế đại diện cho nhóm nước Nam Bán cầu trong các cơ chế quản trị số toàn cầu.

Kết luận

Nhìn lại toàn bộ quá trình trên, có thể thấy sự phát triển của hạ tầng công cộng số tại Ấn Độ không chỉ là thành công của một số nền tảng công nghệ, mà còn là sự thay đổi trong tư duy hoạch định chính sách. Nếu giai đoạn đầu của Digital India hướng tới việc số hóa dịch vụ công, thì giai đoạn hiện nay phản ánh tham vọng lớn hơn của New Delhi: sử dụng hạ tầng công cộng số như một công cụ tái cấu trúc mô hình tăng trưởng và nâng cao vị thế của Ấn Độ trong quản trị số toàn cầu. Tuy nhiên, hiệu quả của cách tiếp cận mới sẽ phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa đổi mới sáng tạo với các yêu cầu về bảo vệ dữ liệu, an ninh mạng và quản trị số có trách nhiệm, cũng như mức độ thích ứng của mô hình DPI trước sự khác biệt về thể chế và năng lực quản trị của từng quốc gia tiếp nhận. Dù vậy, có thể thấy một xu hướng rõ ràng: đối với New Delhi, hạ tầng công cộng số không còn chỉ là công cụ hỗ trợ chuyển đổi số, mà đã trở thành một bộ phận của chiến lược phát triển quốc gia và chính sách đối ngoại trong kỷ nguyên kinh tế số.

Tài liệu tham khảo

1. Bandura, R., McLean, M., & Smutny, C. (2024). Approaches to Digital Public Infrastructure in the Global South. Center for Strategic and International Studies (CSIS). https://www.csis.org/analysis/approaches-digital-public-infrastructure-global-south (Truy cập ngày 08/07/2026)

2. Chandola, B., Bag, S., Chakravarty, D., & Tyagi, T. (2025). A decade of 'Digital India Mission': Achievements, gaps, and the way forward (ORF Special Report No. 271). Observer Research Foundation. https://www.orfonline.org/research/a-decade-of-digital-india-mission-achievements-gaps-and-the-way-forward (Truy cập ngày 08/07/2026)

3. Chaudhuri, R. (2023). Decoding the G20 consensus on Digital Public Infrastructure: A key outcome of India's presidency. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/research/2023/09/decoding-the-g20-consensus-on-digital-public-infrastructure-a-key-outcome-of-indias-presidency (Truy cập ngày 08/07/2026)

4. G20 (2023). G20 New Delhi leaders' declaration. G20 Information Centre, University of Toronto. https://g20.utoronto.ca/2023/230909-declaration.html (Truy cập ngày 08/07/2026)

5. NITI Aayog (2026). DPI@2047 for Viksit Bharat: A strategic roadmap to enable non-linear inclusive socio-economic growth. https://niti.gov.in/sites/default/files/2026-04/DPI-2047-for-Viksit-Bharat-A-Strategic-Roadmap-to-Enable-Non-linear-Inclusive-Socio-economic-Growth.pdf (Truy cập ngày 08/07/2026)

6. Press Information Bureau (2026). NITI Aayog launches DPI@2047 roadmap to advance inclusive and productivity-led growth. Government of India. https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2256122®=3&lang=1 (Truy cập ngày 08/07/2026)

7. Sánchez-Cacicedo, A. (2024). India's Digital Public Infrastructure: A success story for the world?. Institut Montaigne. https://www.institutmontaigne.org/en/expressions/indias-digital-public-infrastructure-success-story-world (Truy cập ngày 08/07/2026)