Tham dự buổi làm việc cùng Phó Chủ tịch có TS. Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới; TS, Hoàng Huệ Anh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc, Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương và TS. Nguyễn Thị Hải Yến, Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ - Canada, Viện Nghiên cứu Châu Âu - Châu Mỹ. Dự cuộc họp cùng Giáo sư Yan Xuetong còn có ông Ai Banglin, Giám đốc phụ trách Hợp tác Quốc tế và Truyền thông, Viện Quan hệ Quốc tế, Đại học Thanh Hoa. 

Phát biểu tại buổi tiếp, TS. Đặng Xuân Thanh bày tỏ vui mừng được đón tiếp Giáo sư Yan Xuetong và đoàn công tác Đại học Thanh Hoa tới thăm, làm việc tại Viện Hàn lâm và đánh giá cao những đóng góp quan trọng của Giáo sư Yan Xuetong trong lĩnh vực nghiên cứu quan hệ quốc tế và vai trò của Đại học Thanh Hoa - một trong những cơ sở đào tạo, nghiên cứu hàng đầu của Trung Quốc.

TS. Đặng Xuân Thanh nhấn mạnh, chuyến thăm và làm việc của đoàn công tác Đại học Thanh Hoa diễn ra trong bối cảnh quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Trung Quốc tiếp tục phát triển tích cực, ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất. Đây là cơ hội quan trọng để các nhà khoa học hai bên trao đổi học thuật, chia sẻ góc nhìn về những vấn đề quốc tế nổi bật, góp phần tăng cường hiểu biết và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu giữa các cơ sở khoa học của hai nước.

Trao đổi sâu về những biến động của cục diện thế giới

Tại buổi làm việc, các đại biểu đã tập trung trao đổi về những chuyển biến lớn của trật tự quốc tế hiện nay, đặc biệt là xu hướng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ, xu hướng chống toàn cầu hóa và những tác động đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Chia sẻ quan điểm về bối cảnh quốc tế hiện nay, TS. Đặng Xuân Thanh cho rằng thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc với nhiều đặc điểm mới. Trong đó, xu hướng cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, đặc biệt là giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, ngày càng rõ nét và tác động mạnh mẽ đến cấu trúc an ninh, kinh tế toàn cầu.

Theo TS. Đặng Xuân Thanh, quá trình phân tách về công nghệ và kinh tế giữa các nền kinh tế lớn, cùng với các chính sách bảo hộ thương mại, đang tạo ra những thách thức mới đối với tiến trình toàn cầu hóa. Những diễn biến này không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế mà còn đặt ra yêu cầu đối với các quốc gia đang phát triển trong việc nâng cao năng lực thích ứng, tăng cường khả năng tự chủ chiến lược và tận dụng hiệu quả các cơ hội hợp tác quốc tế.

Về khu vực Đông Nam Á, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm cho rằng ASEAN tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc khu vực. Tuy nhiên, Hiệp hội cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ các vấn đề nội khối cũng như tác động từ môi trường chiến lược quốc tế đang thay đổi nhanh chóng.

Đánh giá về quan hệ Việt Nam - Trung Quốc trong bối cảnh mới, TS. Đặng Xuân Thanh nhận định, quan hệ giữa hai nước đang có những bước phát triển tích cực trên nhiều lĩnh vực. Sự tin cậy chính trị được củng cố, các hoạt động hợp tác kinh tế, đầu tư, thương mại và giao lưu nhân dân tiếp tục được mở rộng, tạo nền tảng thuận lợi cho việc thúc đẩy hợp tác khoa học và giáo dục trong thời gian tới.

Về phía Đại học Thanh Hoa, Giáo sư Yan Xuetong chia sẻ những nhận định về xu hướng vận động của cục diện quốc tế và các vấn đề đặt ra đối với khu vực Đông Á trong bối cảnh cạnh tranh giữa các nước lớn gia tăng. Giáo sư bày tỏ mong muốn tăng cường các hoạt động trao đổi học thuật, đối thoại chính sách và hợp tác nghiên cứu giữa các nhà khoa học của Đại học Thanh Hoa và Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Hợp tác nghiên cứu trước những thách thức của trí tuệ nhân tạo

Một nội dung được các đại biểu hai bên đặc biệt quan tâm tại buổi làm việc là tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với phát triển kinh tế - xã hội, thị trường lao động và quản trị toàn cầu.

TS. Đặng Xuân Thanh cho rằng AI đang trở thành một nhân tố quan trọng định hình tương lai phát triển của các quốc gia. Bên cạnh những cơ hội to lớn trong nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và cải thiện chất lượng cuộc sống, AI cũng đặt ra nhiều thách thức liên quan đến việc làm, khoảng cách phát triển công nghệ và vấn đề chủ quyền số.

Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh, đối với các nước đang phát triển như Việt Nam, thách thức không chỉ nằm ở việc tiếp cận công nghệ mà còn ở năng lực ứng dụng và sáng tạo trên nền tảng công nghệ mới. Để tận dụng hiệu quả các cơ hội từ AI, cần có chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy liên kết giữa cơ sở nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Các đại biểu cũng trao đổi về kinh nghiệm quốc tế trong đào tạo nhân lực công nghệ cao, đặc biệt là trong lĩnh vực AI. Theo đó, việc đầu tư cho giáo dục từ sớm, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và tạo môi trường thuận lợi để thu hút, phát huy nguồn nhân lực chất lượng cao được xem là những yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia trong tương lai.

Đề cập đến những lo ngại về nguy cơ mất việc làm do AI, các chuyên gia cho rằng điều quan trọng không phải là lo ngại công nghệ thay thế con người, mà là nâng cao khả năng thích ứng và ứng dụng công nghệ của lực lượng lao động. Trong bối cảnh mới, cạnh tranh sẽ diễn ra mạnh mẽ giữa những người biết sử dụng hiệu quả công nghệ với những người chậm thích ứng trước sự thay đổi.

Giáo sư Yan Xuetong đánh giá cao những chia sẻ của các chuyên gia Việt Nam về tác động của AI đối với phát triển kinh tế - xã hội. Ông cho rằng, tăng cường hợp tác nghiên cứu, trao đổi học thuật và chia sẻ kinh nghiệm giữa các cơ sở nghiên cứu của hai nước sẽ góp phần hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách phù hợp trước những biến đổi nhanh chóng của khoa học và công nghệ.

Kết thúc buổi làm việc, TS. Đặng Xuân Thanh khẳng định Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn thúc đẩy quan hệ hợp tác với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo uy tín của Trung Quốc, trong đó có Đại học Thanh Hoa. Phó Chủ tịch Đặng Xuân Thanh bày tỏ tin tưởng rằng, thông qua các hoạt động trao đổi học thuật và hợp tác nghiên cứu, hai bên sẽ tiếp tục đóng góp tích cực vào việc tăng cường hiểu biết, củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc, đồng thời cung cấp những luận cứ khoa học phục vụ quá trình hoạch định chính sách trước những vấn đề mới của khu vực và thế giới./.