Viện Thông tin KHXH tổ chức trưng bày tư liệu “Lê Quý Đôn - Cuộc đời, sự nghiệp và di sản học thuật”

Trưng bày giới thiệu 45 tài liệu tiêu biểu được lựa chọn từ nguồn tư liệu hiện đang lưu giữ tại Thư viện KHXH, gồm sách, bài viết và công trình nghiên cứu về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng và những đóng góp của Lê Quý Đôn trên nhiều lĩnh vực. Qua đó, công chúng có thêm điều kiện tiếp cận nguồn tư liệu khoa học, tìm hiểu sâu hơn về tầm vóc của một trong những học giả lớn của Việt Nam thời phong kiến.

Danh nhân Lê Quý Đôn sinh ngày 02/8/1726, mất ngày 11/6/1784, tại làng Diên Hà, huyện Diên Hà, trấn Sơn Nam (nay là xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên). Lê Quý Đôn lúc nhỏ tên là Lê Danh Phương, tự Doãn Hậu, hiệu Quế Đường. Ông là vị quan lớn thời Lê Trung Hưng, là nhà văn hóa, nhà thơ và được vinh danh là nhà bác học lớn của Việt Nam thời phong kiến.

Khu lưu niệm Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn tại xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên

Nguồn ảnh: Báo Lao động (Tất Đạt)

Tác phẩm của Lê Quý Đôn thống kê có tới hơn 40 bộ, đề cập đến nhiều lĩnh vực như: lịch sử, văn hóa, nông nghiệp, thiên văn, địa lý. Nhiều tác phẩm của ông có giá trị như những bộ bách khoa thư của Việt Nam thời trung đại, tiêu biểu là Vân đài loại ngữ, Kiến văn tiểu lục, Đại Việt thông sử, Bắc sứ thông lục, Toàn Việt thi lục, Quần thư khảo biện và Phủ biên tạp lục.

Đặc biệt, những ghi chép về quần đảo Hoàng Sa trong “Phủ biên tạp lục” là nguồn sử liệu có giá trị, góp phần khẳng định quá trình xác lập và thực thi chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa trong lịch sử.

Ngày 31/10/2025, Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) diễn ra tại Cộng hòa Uzbekistan đã thông qua Nghị quyết vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn. Sự kiện này ghi nhận những đóng góp nổi bật của ông đối với văn hóa, giáo dục và học thuật, đồng thời khẳng định giá trị bền vững của tinh thần học tập, tư duy thực tiễn và khát vọng phụng sự đất nước trong di sản Lê Quý Đôn.

Không gian trưng bày di sản học thuật của nhà bác học Lê Quý Đôn tại Thư viện KHXH

Trưng bày chủ đề “Lê Quý Đôn - Cuộc đời, sự nghiệp và di sản học thuật” của Thư viện KHXH, Viện Thông tin KHXH, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam là hoạt động văn hóa - khoa học có ý nghĩa nhân dịp kỷ niệm 300 năm ngày sinh Bảng nhãn Lê Quý Đôn.

Trên cơ sở nguồn tư liệu phong phú của Thư viện KHXH, nội dung trưng bày được tổ chức theo các nhóm chủ đề, phản ánh tương đối toàn diện các phương diện trong di sản học thuật của Lê Quý Đôn.

Về triết học và lý khí: hệ thống các bài nghiên cứu sâu về bản thể luận, tư tưởng đạo đức và luận “Lý - Khí” trên Tạp chí Triết học của các tác giả Đỗ Huy, Hoàng Văn Thảo, Nguyễn Tài Đông, Lâm Nguyệt Huệ...

Về tác phẩm kinh điển (Vân đài loại ngữ, Đại Việt thông sử, Quần thư khảo biên): giới thiệu các nghiên cứu giải mã phương pháp biên soạn, ý thức văn hóa và thư mục học của Lê Quý Đôn của các tác giả Phạm Hồng Toàn, Chung Thái Quân, Nguyễn Kim Sơn, Đinh Công Vĩ...

Về văn học, thư pháp, âm nhạc và luật học: giới thiệu các bài viết trên Tạp chí Hán Nôm, Tạp chí Luật học bàn về bộ Toàn Việt thi lục, nghệ thuật thư pháp, âm nhạc, văn bia, văn chuông chùa Phúc Khánh và tư tưởng quan chế, pháp luật thời phong kiến.

Một số tư liệu tại không gian trưng bày

Một nội dung đáng chú ý khác là nhóm tài liệu về hoạt động ngoại giao và đi sứ, trong đó giới thiệu các nghiên cứu về cuộc giao lưu, xướng họa thơ ca giữa Lê Quý Đôn với các sứ thần Triều Tiên tại Bắc Kinh. Các tư liệu này góp phần làm rõ vị trí của ông trong đời sống học thuật và giao lưu văn hóa khu vực thế kỷ XVIII.

Trưng bày cũng dành một phần nội dung giới thiệu tư tưởng thực học, phương pháp đọc sách và tinh thần học tập suốt đời của Lê Quý Đôn. Đây là những giá trị vẫn còn ý nghĩa đối với việc học tập, nghiên cứu và xây dựng xã hội học tập hiện nay.

Thông qua hoạt động trưng bày, Viện Thông tin KHXH và Thư viện KHXH mong muốn góp phần giới thiệu rộng rãi di sản học thuật của Lê Quý Đôn, đồng thời phát huy giá trị của các nguồn tư liệu đang được lưu giữ, phục vụ nhu cầu nghiên cứu, giảng dạy và tìm hiểu lịch sử, văn hóa Việt Nam.

Thời gian trưng bày: từ ngày 23/7/2026 đến hết ngày 7/8/2026

Địa điểm: Phòng 403, tòa B, số 1 Liễu Giai, phường Ngọc Hà, Hà Nội.

Trân trọng giới thiệu và kính mời thăm quan.