Bắt đầu buổi làm việc, TS. Trần Thị Hồng, Phó Viện trưởng IHFGS chào mừng đoàn công tác của ACAI đã đến thăm và làm việc tại Viện. Tiếp đó, TS. Trần Thị Hồng giới thiệu ngắn gọn về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức, các đề tài/dự án mà IHFGS đã và đang triển khai liên quan tới NCT, các định hướng nghiên cứu chủ yếu của Viện. TS. Trần Thị Hồng cho rằng nghiên cứu liên quan tới NCT là một trong những nhiệm vụ quan trọng, vì vậy IHFGS không chỉ thực hiện các nghiên cứu trong nước mà còn có những hoạt động hợp tác quốc tế để thực hiện hướng nghiên cứu này và ACAI là một trong những nhà tài trợ cho các dự án nghiên cứu như vậy. Hiện tại, dự án “Tăng cường sinh kế cho người cao tuổi nông thôn: Cách tiếp cận dựa trên quyền về vai trò của người cao tuổi trong việc khôi phục đa dạng sinh học, khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và hệ thống nông nghiệp-thực phẩm bền vững ở hạ lưu sông Mekong” do TS. Phan Thanh Thanh làm chủ nhiệm và được nhận tài trợ từ ACAI đã bắt đầu triển khai những hoạt động đầu tiên.

TS. Võ Thị Huệ Mân, Trưởng ban Nghiên cứu, Phát triển và Đổi mới sáng tạo, ACAI đã đại diện đoàn công tác gửi lời cảm ơn Đại diện Lãnh đạo Viện  và các nhà khoa học IHFGS đã dành thời gian đón tiếp và trao đổi khoa học với đoàn. TS. Võ Thị Huệ Mân giới thiệu về chức năng, cơ cấu tổ chức, đại diện các thành viên thường trực của ACAI tại các quốc gia ASEAN và mục đích của chuyến công tác lần này tại Việt Nam của đoàn.

Hiện nay, ACAI đang thực hiện dự án  “Lập bản đồ chiến lược và giám sát khu vực thông qua Chỉ số Già hoá chủ động và Đổi mới ASEAN”  ở giai đoạn thử nghiệm bộ công cụ tại 5 quốc gia, trong đó có Việt Nam. Trong chuỗi hoạt động tại Việt Nam, đoàn công tác ACAI đã có các buổi làm việc với các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, đơn vị cung cấp dịch vụ cho NCT, các tổ chức quốc tế tại Việt Nam… và IHFGS là viện nghiên cứu duy nhất mà đoàn tới làm việc trong chuyến công tác này, với mong muốn được học hỏi, trao đổi thêm các nội dung chuyên môn/học thuật để hoàn thiện báo cáo nghiên cứu cho dự án.

Các chuyên gia IHFGS đã trao đổi, chia sẻ thông tin chung cũng như các kết quả nghiên cứu của mình liên quan tới những vấn đề mà ACAI đang quan tâm như tác động của thay đổi cấu trúc gia đình đến việc chăm sóc NCT, các chính sách  và mạng lưới an sinh xã hội dành cho NCT, sự khác biệt giữa các vùng miền trong chăm sóc NCT và các số liệu còn khuyết thiếu trong báo cáo mà ACAI đang xây dựng.

TS.Trần Quý Long, Trưởng phòng, Phòng Nghiên cứu Trẻ em, Người cao tuổi và Phát triển xã hội đã cung cấp một bức tranh tổng thể, nhiều thông tin về thực trạng, vai trò của NCT và một số vấn đề còn tồn tại, không chỉ đối với NCT mà còn đối với gia đình và cộng đồng, liên quan tới việc chăm sóc và bảo vệ quyền lợi của NCT.TS.Trịnh Thái Quang cho rằng, hiện nay, các chính sách dành cho NCT tại Việt Nam đã có, nhưng thiếu các văn bản, nghị định hướng dẫn nên việc thực hiện còn nhiều khó khăn, thiếu tính đồng bộ, thậm chí, nhiều NCT còn không biết đến sự tồn tại của những chính sách dành cho mình. Còn theo TS. Lỗ Việt Phương, việc thay đổi cấu trúc gia đình sang gia đình hạt nhân và sự xuất hiện của nhiều loại hình gia đình mới đã làm thay đổi rõ rệt vai trò chăm sóc NCT của gia đình. Thậm chí, trong gia đình có lao động di cư, NCT còn phải nhận trách nhiệm chăm sóc cho thế hệ cháu của mình. Là một nhà nghiên cứu về hôn nhân và gia đình, TS. Phan Huyền Dân bày tỏ quan ngại khi Việt Nam đã bước vào thời kỳ già hoá, tỉ lệ sinh suy giảm, tuổi thọ tăng thì thế hệ trẻ  sẽ ứng phó như thế nào với kịch bản “con già chăm cha/mẹ già”. Với góc nhìn “lạc quan” hơn, TS. Phan Thanh Thanh cho rằng già hoá sẽ tạo ra cơ hội, vì thực tế nhiều NCT vẫn tham gia thị trường lao động phi chính thức một cách tích cực và hiệu quả. Các nhà hoạch định chính sách không nên coi NCT chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà họ hoàn toàn có thể tham gia đóng góp cho xã hội. Một vấn đề khác mà ACAI quan tâm là kỹ năng số cho NCT đã được TS. Vũ Thị Thanh phần nào giải đáp, thông qua việc chia sẻ những kết quả ban đầu từ Nhiệm vụ cấp Bộ do mình làm chủ nhiệm, liên quan trực tiếp tới chủ đề này.

Các chuyên gia và đoàn công tác ACAI đã có những trao đổi thẳng thắn và cởi mở về nhiều chủ đề liên quan khác như việc bạo hành NCT (thể chất và tinh thần), tỉ lệ tự tử, việc sa sút trí tuệ, khả năng tiếp cận internet, chăm sóc giảm nhẹ (cuối đời),… Các ý kiến trao đổi đều cho răng, các số liệu về những vấn đề này khá khó tiếp cận hoặc chỉ có số liệu tổng thể chứ chưa có số liệu bóc tách riêng cho NCT. Đây cũng là một điểm gây khó khăn cho các nhà khoa học khi thực hiện nghiên cứu của mình.

Phát biểu tổng kết buổi làm việc, TS. Trần Thị Hồng, Phó Viện trưởng IHFGS chúc đoàn ACAI có chuyến công tác thành công, hi vọng những thông tin trao đổi hôm nay sẽ có giá trị đóng góp cho kết quả nghiên cứu của dự án mà ACAI đang  thực hiện. IHFGS cũng thể hiện mong muốn có thêm các cơ hội hợp tác với ACAI trong thời gian tới.