Nghiệm thu nhiệm vụ khoa học cấp Bộ: “Kết hôn muộn trong xã hội Việt Nam đương đại”
12/11/2026
Chiều ngày 11/11/2026, tại phòng họp 2A, số 1 Liễu Giai, Ba Đình, Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức Hội đồng nghiệm thu cấp Viện Hàn lâm đối với nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ năm 2025–2026: “Kết hôn muộn trong xã hội Việt Nam đương đại (Nghiên cứu trường hợp thành phố Hà Nội, tỉnh Nam Định và thành phố Hải Phòng)”, do TS. Hoàng Văn Dũng làm chủ nhiệm.
Hội đồng nghiệm thu làm việc
Tại buổi nghiệm thu, Hội đồng đã nghe chủ nhiệm nhiệm vụ trình bày báo cáo tổng quan về mục tiêu, nội dung, phương pháp nghiên cứu, quá trình triển khai và những kết quả đạt được. Nghiên cứu tập trung vào nhóm người chưa từng kết hôn, từ 25 tuổi trở lên đối với nữ và từ 27 tuổi trở lên đối với nam, qua đó làm rõ thực trạng, đặc điểm và các yếu tố tác động đến xu hướng kết hôn muộn trong xã hội Việt Nam hiện nay.
GS.TS. Nguyễn Hữu Minh - Phản biện 1 nhận xét báo cáo
Kết quả nghiên cứu đã bổ sung những luận cứ khoa học và tư liệu thực tiễn có giá trị cho lĩnh vực nghiên cứu hôn nhân và gia đình, đặc biệt là vấn đề kết hôn muộn ở Việt Nam. Trên cơ sở phân tích các đặc điểm nhân khẩu học, kinh tế, xã hội và những trải nghiệm cá nhân của nhóm đối tượng nghiên cứu, nhiệm vụ đã chỉ ra tính đa dạng trong lựa chọn và xu hướng kết hôn muộn, đồng thời nhận diện những yếu tố có ảnh hưởng đến quyết định kết hôn của người trẻ.
PGS.TS. Trần Thị Minh Thi - Phản biện 2 nhận xét báo cáo
Một trong những đóng góp đáng chú ý của nhiệm vụ là cách tiếp cận kết hôn muộn dưới góc độ xã hội học, không xem đây đơn thuần là biểu hiện của sự lệch chuẩn xã hội hay suy giảm các giá trị đạo đức cá nhân. Thay vào đó, nghiên cứu luận giải kết hôn muộn như một lựa chọn mang tính thích nghi và tính toán duy lý của cá nhân trước những áp lực, rủi ro và điều kiện xã hội trong bối cảnh đô thị hóa, biến đổi kinh tế và chuyển đổi lối sống. Cách tiếp cận này góp phần mở rộng nhận thức về hôn nhân, gia đình và sự thay đổi các giá trị xã hội trong xã hội Việt Nam đương đại.
Báo cáo cũng phân tích tương đối toàn diện các nhóm yếu tố tác động đến xu hướng kết hôn muộn, bao gồm áp lực học tập và phát triển nghề nghiệp, thời gian dành cho công việc, sự bấp bênh về việc làm và an sinh xã hội, khó khăn trong tiếp cận nhà ở, cũng như chi phí tổ chức hôn lễ ngày càng gia tăng. Bên cạnh đó, những thay đổi trong quan niệm về tình yêu, tình dục trước hôn nhân, quyền tự chủ cá nhân và quan niệm về cuộc sống gia đình cũng được xem xét như những yếu tố góp phần làm thay đổi thời điểm và lựa chọn kết hôn của người trẻ.
Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào quá trình già hóa dân số, tỷ lệ kết hôn muộn và những biến đổi trong xu hướng kết hôn, sinh con đang trở thành vấn đề thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách. Vì vậy, nhiệm vụ có ý nghĩa thời sự cả về phương diện lý luận và thực tiễn, góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc nhận diện những biến đổi trong đời sống hôn nhân, gia đình, đồng thời gợi mở các định hướng chính sách phù hợp nhằm hỗ trợ người trẻ xây dựng gia đình trong điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay.
Đánh giá về kết quả thực hiện, Hội đồng nhận định nhiệm vụ được triển khai công phu, nghiêm túc, có chất lượng khoa học tốt. Các định hướng và nguyên tắc đề xuất chính sách cơ bản phù hợp với kết quả nghiên cứu; một số giải pháp có cơ sở thực tiễn và tính khả thi. Hội đồng cũng ghi nhận những đóng góp của nhiệm vụ trong việc bổ sung tri thức khoa học về xu hướng kết hôn muộn, đồng thời cung cấp thêm luận cứ phục vụ công tác nghiên cứu và hoạch định chính sách về hôn nhân, gia đình và dân số.
Kết luận buổi nghiệm thu, Hội đồng đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự nghiêm túc và nỗ lực của chủ nhiệm nhiệm vụ cùng các thành viên tham gia nghiên cứu. Các thành viên Hội đồng đã thống nhất thông qua nhiệm vụ, đồng thời đề nghị chủ nhiệm tiếp thu các ý kiến góp ý, bổ sung và hoàn thiện báo cáo sau nghiệm thu.
Hoàng Văn Dũng
Nguồn bài viết: Trang Thông tin điện tử Viện Xã hội học và Tâm lý học