Đây là hoạt động chuyên môn thuộc đề tài khoa học và công nghệ cấp quốc gia “Xu hướng quan hệ của Thái Lan với Lào và Campuchia đến năm 2030, tầm nhìn 2045: Những vấn đề đặt ra và thích ứng chính sách của Việt Nam” do Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) tài trợ, mã số: 506.01-2024.04, TS. Trương Quang Hoàn làm chủ nhiệm.

Hội thảo có sự tham dự của TS. Lê Phương Hòa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương, PGS. TS. Bùi Hải Đăng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Hàn Quốc, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, cùng các thành viên đề tài, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên. Hội thảo tập trung trao đổi, làm rõ một số vấn đề chủ yếu sau đây:

Thứ nhất, phân tích các động lực tác động đến quan hệ của Thái Lan với Lào và Campuchia trong thời gian tới, bao gồm các yếu tố chính trị, kinh tế, an ninh, biên giới, lợi ích địa-chiến lược của Thái Lan, cũng như tác động của ASEAN, hợp tác Mekong và cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn.

Thứ hai, dự báo xu hướng quan hệ của Thái Lan với Lào và Campuchia đến năm 2030, tầm nhìn 2045; nhận diện những động lực dài hạn, các yếu tố có khả năng tạo ra thay đổi và đánh giá khả năng, mức độ ảnh hưởng của Thái Lan đối với Lào và Campuchia trên các lĩnh vực chủ yếu.

Thứ ba, làm rõ tác động của những xu hướng này đối với môi trường an ninh, hợp tác và phát triển của Đông Nam Á lục địa và Tiểu vùng Mekong, cũng như những cơ hội, thách thức và vấn đề đặt ra đối với Việt Nam.

Thứ tư, đề xuất các hàm ý chính sách nhằm thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam – Thái Lan, nâng tầm quan hệ đặc biệt Việt Nam – Lào, phát triển quan hệ Việt Nam – Campuchia ổn định, bền vững, đồng thời củng cố không gian chiến lược Việt Nam – Lào – Campuchia. 

Trong phần phát biểu khai mạc của PGS.TS. Bùi Hải Đăng và phát biểu đề dẫn của chủ nhiệm đề tài TS. Trương Quang Hoàn đều nhấn mạnh Hội thảo có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc trong bối cảnh Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam đều là thành viên của ASEAN và đang có những nỗ lực thúc đẩy gắn kết khu vực, nhất là trong hợp tác Tiểu vùng sông Mekong. 

Hội thảo đã lắng nghe 04 bài tham luận: Nhận diện những yếu tố tác động đến quan hệ của Thái Lan với Lào và Campuchia đến năm 2030, tầm nhìn 2045, do TS. Trương Quang Hoàn, Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương trình bày; Khái quát quan hệ của Việt Nam với Thái Lan, Lào và Campuchia từ năm 2010 đến nay, do TS. Nguyễn Thu Trang, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh trình bày; Dự báo xu hướng quan hệ của Thái Lan với Lào đến năm 2030, tầm nhìn 2045: tác động và hàm ý cho Việt Nam, do PGS.TSKH. Trần Khánh, Đại học Thành Đô trình bày; và Dự báo xu hướng quan hệ của Thái Lan với Campuchia đến năm 2030, tầm nhìn 2045: tác động và hàm ý cho Việt Nam, do PGS. TS. Trần Nam Tiến, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, trình bày.

Các tham luận đã tập trung phân tích những yếu tố thuận lợi và bất lợi chi phối quan hệ giữa Thái Lan với Lào và Campuchia đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Các yếu tố được xem xét ở cả cấp độ quốc gia, khu vực và quốc tế, trong đó nổi bật là tình hình chính trị, kinh tế và chính sách đối ngoại của Thái Lan, Lào và Campuchia; vai trò của ASEAN, hợp tác Tiểu vùng Mekong và các sáng kiến khu vực; cạnh tranh giữa các nước lớn; cùng những xu hướng mới như tái cấu trúc chuỗi giá trị, phát triển kinh tế số và gia tăng các thách thức an ninh phi truyền thống. Trên cơ sở phân tích bối cảnh, cơ hội và thách thức, các chuyên gia đã đưa ra những dự báo về triển vọng quan hệ Thái Lan – Lào và Thái Lan – Campuchia đến năm 2030, tầm nhìn 2045 theo các kịch bản khác nhau. Theo đó, quan hệ Thái Lan – Lào được dự báo tiếp tục duy trì ổn định và mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực. Trong khi đó, quan hệ Thái Lan – Campuchia có khả năng đan xen giữa hợp tác và cạnh tranh, với nguy cơ phát sinh căng thẳng, nhất là liên quan đến vấn đề biên giới. Các tham luận cũng nhìn lại quá trình phát triển quan hệ của Việt Nam với Thái Lan, Lào và Campuchia từ năm 2010 đến nay, qua đó cho thấy các mối quan hệ ngày càng mở rộng hơn, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại và đầu tư. Từ những dự báo về quan hệ Thái Lan với Lào và Campuchia, các diễn giả đã nhận diện những cơ hội, thách thức đối với Việt Nam, đồng thời đề xuất một số định hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác với ba nước. Trong đó, nhấn mạnh khía cạnh Việt Nam cần phát huy hơn nữa vai trò chủ động, tích cực trong thúc đẩy xây dựng môi trường khu vực hòa bình, ổn định, đồng thời tăng cường kết nối chiến lược với Thái Lan, Lào, Campuchia và các đối tác trong khu vực.

Phần thảo luận diễn ra sôi nổi, với nhiều góc nhìn sâu sắc về bối cảnh và việc nhận diện các yếu tố mới, các xu hướng quan hệ. Nhiều ý kiến gợi ý nên phân tích thêm vai trò của các nước lớn khác ngoài Trung Quốc và Mỹ khi phân tích, dự báo xu hướng quan hệ của Thái Lan với Lào và Campuchia thời gian tới.  Một số ý kiến cho rằng, cần xác định rõ hơn các yếu tố cốt lõi tác động đến quan hệ Thái Lan với Lào và Campuchia trong trung và dài hạn, khai thác sâu các lợi thế, bất lợi cũng như các yếu tố địa chính trị của từng quốc gia để làm rõ sự khác biệt và điểm hội tụ trong quan hệ giữa ba nước. Các đại biểu cũng trao đổi, thảo luận về các lợi thế của Việt Nam trong hợp tác với Thái Lan, Lào và Campuchia trong thời gian tới. Nhiều chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu hiện thực hóa hợp tác thông qua chuỗi liên kết song phương và khu vực giữa Việt Nam với các nước Đông Nam Á lục địa. 

Phát biểu tổng kết Hội thảo, TS. Lê Phương Hòa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương, đánh giá cao những nhận định và đề xuất được đưa ra qua các tham luận, trao đổi tại Hội thảo. Theo đó, diễn biến quan hệ giữa Thái Lan với Lào và Campuchia đến năm 2030, tầm nhìn 2045, sẽ có những tác động đa chiều đến môi trường an ninh, lợi ích và triển vọng phát triển của Việt Nam. Vì vậy, việc chủ động theo dõi, nghiên cứu và đánh giá toàn diện, khách quan những xu hướng vận động của các mối quan hệ này có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác nghiên cứu, tham mưu và hoạch định chính sách đối ngoại của Việt Nam, nhất là trong bối cảnh môi trường khu vực và quốc tế đang có những chuyển biến nhanh chóng, phức tạp.