Di sản Yoga và sức lan toả tại Việt Nam

Yoga có lịch sử hình thành cách đây khoảng hơn 5.000 năm trên tiểu lục địa Ấn Độ. Năm 2014, thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã gửi thư đề nghị Liên Hiệp Quốc công nhận chính thức Ngày Quốc tế Yoga. Theo đó, từ năm 2015, ngày 21/6 hàng năm được chọn là Ngày quốc tế Yoga và trong Ngày quốc tế Yoga đầu tiên - 21/6/2015, hàng triệu người Ấn Độ cùng tập Yoga. Riêng ở thủ đô New Delhi, hơn 45.000 người đồng diễn Yoga. Cùng lúc ấy ở London (Anh), Quảng trường Thời Đại, New York (Mỹ) hay bảo tàng nghệ thuật Sidney (Australia), hàng nghìn người cùng tập bộ môn này (Mi Vân, 2023). Theo thời gian, Ngày quốc tế Yoga được tổ chức ở khắp mọi nơi trên thế giới. Ban đầu, Yoga được thực hành như một phương pháp rèn luyện tinh thần và thiền định nhằm giúp con người đạt tới sự cân bằng nội tâm và nhận thức sâu sắc về bản thân. Trải qua hàng thiên niên kỷ phát triển, Yoga không chỉ là các tư thế (asana), mà là sự hòa quyện của Gyan (tri thức), Karma (hành động) và Bhakti (tâm thành). Yoga là biểu tượng của khát vọng chung về sức khỏe và hạnh phúc; là “bảo hiểm sức khỏe” với chi phí bằng không. Yoga không chỉ hướng đến “Rog Mukti” (diệt trừ bệnh tật) mà còn “Bhog Mukti” (giải thoát khỏi tham dục trần tục) (Dương Khang, 2025). Yoga phản ánh tinh thần hướng tới sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên, giữa thể chất với tâm trí và giữa cá nhân với cộng đồng. Chính sự kết hợp hài hòa đó đã giúp Yoga vượt qua những giới hạn về không gian, thời gian để trở thành lựa chọn thông thái để chăm sóc sức khỏe ở rất nhiều quốc gia trên toàn thế giới. Không chỉ vậy, Yoga ngày càng được nhìn nhận như một cầu nối văn hóa, vượt lên trên ranh giới của quốc gia, ngôn ngữ hay tôn giáo.

Ngày nay, Yoga hiện diện ở các quốc gia trên thế giới như một biểu tượng văn hóa nổi bật nhất của Ấn Độ - quê hương của di sản này. Tại Việt Nam, từ một bộ môn còn khá mới mẻ cách đây hơn hai thập niên, Yoga ngày thân thuộc và dần trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của nhiều người dân Việt Nam. Không phân biệt độ tuổi, nghề nghiệp hay giới tính, ngày càng nhiều người tìm đến Yoga như một phương pháp nâng cao sức khỏe thể chất, cải thiện tinh thần và xây dựng lối sống cân bằng, lành mạnh. Từ những công viên xanh mát vào bình minh mỗi sớm hay tại các trung tâm thể thao cho đến những sự kiện cộng đồng quy mô lớn, hình ảnh người dân tập luyện Yoga ngày càng trở nên phổ biến. Tại các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng hay Cần Thơ…., Yoga hiện diện ở hầu hết các trung tâm thể thao, khu dân cư và không gian công cộng (Khánh Nguyễn, 2024). Không chỉ giới văn phòng hay phụ nữ trung niên, nhiều người trẻ, học sinh, sinh viên và người cao tuổi cũng tích cực tham gia tập luyện. Sự phát triển mạnh mẽ của các cộng đồng thực hành Yoga đã cho thấy sức hấp dẫn của di sản văn hóa đến từ Ấn Độ này trong không gian lãnh thổ Việt Nam.

Không chỉ vậy, sức lan tỏa của Yoga tại Việt Nam còn thể hiện qua quy mô và tần suất của các hoạt động giao lưu văn hóa liên quan đến Yoga. Những năm gần đây, Ngày Quốc tế Yoga được tổ chức thường niên tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, thu hút sự tham gia của hàng nghìn người dân, huấn luyện viên và những người yêu thích Yoga. Các sự kiện này thường bao gồm các màn đồng diễn quy mô lớn, hoạt động trải nghiệm, hội thảo về sức khỏe và các chương trình giao lưu văn hóa, góp phần đưa Yoga đến gần hơn với công chúng. Đáng chú ý, các hoạt động nhân Ngày Quốc tế Yoga tại Việt Nam luôn nhận được sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức của Việt Nam với Đại sứ quán Ấn Độ (Báo Dân chí, 2026). Thông qua các chương trình biểu diễn, đào tạo, trao đổi chuyên gia và các khóa học cộng đồng, người dân Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận những giá trị nguyên bản của Yoga cũng như tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa và triết lý sống của Ấn Độ. Đây là một minh chứng sinh động cho hiệu quả của ngoại giao văn hóa trong việc tăng cường sự hiểu biết và gắn kết giữa hai dân tộc Việt Nam và Ấn Độ. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, khi các quốc gia ngày càng coi trọng sức mạnh mềm và giao lưu nhân dân, sự phát triển mạnh mẽ của Yoga tại Việt Nam mang ý nghĩa vượt xa một xu hướng luyện tập thể thao đơn thuần mà trở thành cầu nối văn hóa tự nhiên, góp phần đưa nhân dân hai nước đến gần nhau hơn.

Từ thảm tập Yoga đến quan hệ nồng ấm Việt Nam - Ấn Độ

Quan hệ Việt Nam - Ấn Độ được xây dựng trên nền tảng của tình hữu nghị truyền thống, sự tin cậy chính trị và những lợi ích chiến lược chung. Trải qua hơn nửa thế kỷ kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1972, và đặc biệt là khi hai nước nâng cấp quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện năm 2016, hợp tác giữa hai nước không ngừng được mở rộng, tăng cường trên tất cả các bình diện. Trong bức tranh toàn cảnh đó, Yoga đang ngày càng khẳng định vai trò là một trong những biểu tượng tiêu biểu của ngoại giao văn hóa và giao lưu nhân dân giữa hai quốc gia.

Khác với các hoạt động hợp tác mang tính chính thức giữa các cơ quan nhà nước, Yoga có khả năng kết nối trực tiếp với cộng đồng và đi vào đời sống thường nhật của người dân. Thông qua các lớp học, câu lạc bộ, chương trình giao lưu và các sự kiện cộng đồng, Yoga tạo ra những không gian gặp gỡ, chia sẻ và hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân Việt Nam và Ấn Độ. Chính sự tương tác gần gũi ấy góp phần xây dựng nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ song phương, giúp tình hữu nghị giữa hai nước không chỉ được thể hiện ở cấp độ chính sách mà còn được nuôi dưỡng từ chính đời sống thực tại của người dân hai nước.

Thông qua các chuỗi hoạt động, sự kiện về Yoga, nhiều người Việt Nam bắt đầu quan tâm hơn đến văn hóa, lịch sử, nghệ thuật và các giá trị tinh thần của đất nước Nam Á này. Qua đó, hình ảnh một đất nước Ấn Độ giàu truyền thống, năng động và cởi mở được giới thiệu một cách sinh động đến công chúng Việt Nam. Sự đón nhận tích cực của người dân Việt Nam đối với Yoga cũng cho thấy sức sống của quan hệ giao lưu văn hóa giữa hai quốc gia. Ngược lại, các chuyên gia, huấn luyện viên và những người làm công tác quảng bá Yoga của Ấn Độ cũng có cơ hội tiếp xúc, tìm hiểu về đất nước, con người và bản sắc văn hóa Việt Nam. Đây là minh chứng cho thấy những giá trị văn hóa có thể vượt qua khoảng cách địa lý để trở thành cầu nối của sự đồng cảm, thấu hiểu, tôn trọng lẫn nhau và cùng hướng tới giá trị văn minh nhân loại. Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức và biến động, những giá trị mà Yoga truyền tải như hòa bình, cân bằng, bao dung và kết nối càng trở nên có ý nghĩa sâu sắc trong việc củng cố tình hữu nghị giữa các dân tộc.

Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực văn hóa, sức lan tỏa của Yoga còn góp phần thúc đẩy hợp tác trong nhiều lĩnh vực khác như du lịch, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và giao lưu học thuật. Những chương trình đào tạo giáo viên Yoga, các hoạt động trao đổi chuyên gia, hội thảo về sức khỏe cộng đồng hay các chương trình trải nghiệm văn hóa đã tạo thêm nhiều cơ hội để hai bên tăng cường hợp tác và mở rộng giao lưu. Qua đó, Yoga trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới kết nối toàn diện giữa Việt Nam và Ấn Độ.

Trong thời đại mà sức mạnh mềm ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quan hệ quốc tế, Yoga là minh chứng sinh động cho hiệu quả của ngoại giao văn hóa, giao lưu nhân dân. Không cần những thông điệp mang tính áp đặt, Yoga chinh phục con người bằng những giá trị tích cực, nhân văn và phổ quát. Chính điều đó đã giúp Yoga trở thành một "đại sứ văn hóa" đặc biệt, góp phần làm sâu sắc thêm quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Ấn Độ.

Có thể thấy, xuất phát là một phương pháp rèn luyện sức khỏe có nguồn gốc từ Ấn Độ cổ đại, Yoga ngày nay đã trở thành hiện tượng văn hóa toàn cầu, mang theo thông điệp về giá trị nhân văn sâu sắc. Tại Việt Nam, sức lan tỏa mạnh mẽ của Yoga đã góp phần thu hẹp khoảng cách địa lý, tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau và làm phong phú thêm nền tảng giao lưu nhân dân giữa Việt Nam và Ấn Độ. Trong bối cảnh quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Ấn Độ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, Yoga sẽ tiếp tục phát huy vai trò là một nhịp cầu văn hóa, vun đắp tình hữu nghị truyền thống và mở ra những cơ hội hợp tác mới giữa hai đất nước, hai dân tộc. Vượt lên trên những tác động, những thách thức của cục diện thế giới đương đại, với những giá trị tích cực và sức lan tỏa bền bỉ, Yoga xứng đáng được xem là một "đại sứ văn hóa" đặc biệt, đồng hành cùng hành trình phát triển của quan hệ Việt Nam - Ấn Độ ngày càng bền vững, thịnh vượng trong tương lai./.

Tài liệu tham khảo

1. Báo Dân chí, (2026), Ấn tượng Ngày Quốc tế Yoga 2026 quy tụ gần 2.000 người ở Hà Nội, xem: https://dantri.com.vn/giai-tri/an-tuong-ngay-quoc-te-yoga-2026-quy-tu-gan-2000-nguoi-o-ha-noi-20260614122409381.htm, truy cập ngày 18/6/2026.

2. Dương Khang, (2025), Một thập niên Quốc tế Yoga: Khi con người và Trái Đất cùng hít thở, xem: https://plo.vn/mot-thap-nien-quoc-te-yoga-khi-con-nguoi-va-trai-dat-cung-hit-tho-post865580.html, truy cập ngày 18/6/2026.

3. Khánh Nguyễn, (2024), Khoảng 40 tỉnh, thành phố hưởng ứng ngày Quốc tế Yoga năm 2024, xem: https://vtv.vn/doi-song/khoang-40-tinh-thanh-pho-huong-ung-ngay-quoc-te-yoga-nam-2024-2024061415453744.htm, truy cập ngày 18/6/2026.

4. Mi Vân (2023), Điều ít biết về Yoga và lịch sử ra đời Ngày quốc tế Yoga 21/6, xem https://dantri.com.vn/doi-song/dieu-it-biet-ve-yoga-va-lich-su-ra-doi-ngay-quoc-te-yoga-216-20230621111012050.htm, truy cập ngày 18/6/2026.