Chiều ngày 09/6/2026, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì lễ đón Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão thăm chính thức Việt Nam và dự Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) lần thứ 3. Tháp tùng Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão có hai Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác, cùng lãnh đạo các bộ, ngành phụ trách kinh tế, xã hội, giáo dục, thương mại, công nghiệp và các vấn đề ASEAN[1].

Tại cuộc hội đàm, lãnh đạo hai nước nhất trí đẩy mạnh triển khai hiệu quả các thỏa thuận cấp cao và các văn kiện đã ký kết, trong đó có Hiệp định khung về Hợp tác kinh tế và kỹ thuật, sớm tổ chức cuộc họp đầu tiên của Ủy ban Hỗn hợp Việt Nam - Timor-Leste do hai Bộ trưởng Ngoại giao đồng chủ trì. Bên cạnh đó, hai bên đã ký kết và trao đổi Bản ghi nhớ về hợp tác giáo dục đại học giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và Bộ Giáo dục Đại học, Khoa học và Văn hóa Timor-Leste; Bản ghi nhớ về hợp tác giáo dục giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và Bộ Giáo dục Timor-Leste; Hiệp định miễn thị thực cho người mang hộ chiếu phổ thông giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Timor-Leste; Bản ghi nhớ hợp tác giữa Thông tấn xã Việt Nam và Hãng thông tấn TATOLI[2].

Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 28/7/2002, ngay sau khi Timor Leste giành độc lập. Trước đó, Việt Nam là một trong những nước đầu tiên công nhận Mặt trận Cách mạng vì một Timor-Leste độc lập năm 1975[3]. Trên nền tảng hợp tác hữu nghị, tin cậy và ủng hộ lẫn nhau, quan hệ hai nước trong hơn hai thập kỷ qua tiếp tục được củng cố. Dấu mốc đáng chú ý là việc Đại sứ quán Việt Nam tại Timor-Leste chính thức đi vào hoạt động tại Dili từ tháng 04/2026. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm tăng cường hiện diện của Việt Nam tại Timor-Leste, tạo cầu nối trực tiếp giữa các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp và nhân dân hai nước. Trong bối cảnh Timor-Leste chính thức bước vào giai đoạn hội nhập đầy đủ hơn với ASEAN, sự hiện diện này góp phần thúc đẩy hợp tác song phương đi vào chiều sâu, đồng thời hỗ trợ Timor-Leste nâng cao năng lực tham gia các cơ chế khu vực.

Hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước dù còn khiêm tốn nhưng đang có sự phát triển và còn nhiều tiềm năng để mở rộng trong tương lai. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt 18,7 triệu USD, trong đó trao đổi thương mại chủ yếu là xuất khẩu của Việt Nam, nổi bật là gạo, hàng tiêu dùng và thực phẩm chế biến[4]. Trong lĩnh vực đầu tư, liên doanh Viettel tại Timor-Leste với thương hiệu viễn thông Telemor đã trở thành một hình ảnh tiêu biểu cho đầu tư của Việt Nam tại quốc gia này. Theo đó, sau hơn một thập kỷ hoạt động, Telemor đã trở thành một trong những nhà mạng lớn tại Timor-Leste, góp phần mở rộng kết nối viễn thông, thúc đẩy chuyển đổi số, tạo việc làm và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia này[5].

Đại sứ Timor-Leste tại Việt Nam João Pereira đánh giá cao sự hỗ trợ của Việt Nam đối với quá trình phát triển của Timor-Leste, đồng thời bày tỏ mong muốn hai bên nghiên cứu khả năng xây dựng Khu công nghiệp Việt Nam – Timor-Leste tại Dili trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của mô hình Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore[6].

Cũng trong chuyến thăm Việt Nam lần này, Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão đã tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, diễn ra tại Hà Nội trong hai ngày 09-10/6/2026 với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng, lấy Người dân làm trung tâm”[7]. Đây là sáng kiến do Việt Nam khởi xướng, nhằm tạo không gian trao đổi mở giữa lãnh đạo các nước, các tổ chức quốc tế, học giả, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các đối tác về những vấn đề dài hạn của ASEAN. Sự có mặt của Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão tại Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 khẳng định sự ủng hộ tích cực của Timor-Leste đối với sự kiện quốc tế quan trọng do Việt Nam đăng cai tổ chức, đồng thời khẳng định cam kết của Timor-Leste đối với các mục tiêu chung của ASEAN và là cơ hội để nước này chia sẻ ưu tiên phát triển, lắng nghe kinh nghiệm hội nhập và tham gia sâu hơn vào các thảo luận chung của khu vực[8].

Có thể nói, chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão không chỉ là hoạt động ngoại giao song phương, mà còn là dấu mốc trong quá trình thúc đẩy hội nhập của Timor-Leste với hợp tác khu vực. Việc tăng cường hợp tác, phối hợp trên cả bình diện song phương và đa phương giữa Việt Nam và Timor-Leste không chỉ thúc đẩy quan hệ giữa hai nước lên một tầm cao mới mà còn góp phần củng cố môi trường hòa bình, ổn định và phát triển của toàn khu vực.

 

[1] Báo Điện tử Chính phủ (07/06/2026), Thủ tướng Timor-Leste đến Hà Nội, bắt đầu thăm chính thức Việt Nam và dự AFF 2026, https://baochinhphu.vn/thu-tuong-timor-leste-den-ha-noi-bat-dau-tham-chinh-thuc-viet-nam-va-du-aff-2026-102260607161506713.htm

[2] Báo Tin tức và Dân tộc (10/06/2026), Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão kết thúc chuyến thăm chính thức Việt Nam và dự AFF 2026, https://baotintuc.vn/thoi-su/thu-tuong-timorleste-kay-rala-xanana-gusmao-ket-thuc-chuyen-tham-chinh-thuc-viet-nam-va-du-aff-2026-20260610173852540.htm

[3] VietnamPlus (06/06/2026), Tăng cường quan hệ hữu nghị truyền thống Việt Nam và Timor-Lester, https://www.vietnamplus.vn/tang-cuong-quan-he-huu-nghi-truyen-thong-viet-nam-va-timor-leste-post1114847.vnp

[4] VietnamPlus (06/06/2026), Thúc đẩy hợp tác song phương, hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, https://www.vietnamplus.vn/thuc-day-hop-tac-song-phuong-hien-thuc-hoa-tam-nhin-cong-dong-asean-2045-post1114878.vnp

[5] Viettel Telemor hiện là nhà cung cấp dịch vụ lớn nhất tại Timor-Leste, chiếm tới 52% thị phần, phủ sóng 96% dân số quốc gia, đóng góp tích cực vào cơ sở hạ tầng số tại Timor-Leste. VietnamPlus (06/06/2026), Thúc đẩy hợp tác song phương, hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, https://www.vietnamplus.vn/thuc-day-hop-tac-song-phuong-hien-thuc-hoa-tam-nhin-cong-dong-asean-2045-post1114878.vnp.

[6]Anh Phương (09/06/2026), Còn nhiều dư địa thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Timor-Leste, https://www.sggp.org.vn/con-nhieu-du-dia-thuc-day-hop-tac-viet-nam-timor-leste-post856621.html

[7] VietnamPlus (09/06/2026), Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Dấu ấn Việt Nam và thông điệp đoàn kết khu vực, https://www.vietnamplus.vn/dien-dan-tuong-lai-asean-2026-dau-an-viet-nam-va-thong-diep-doan-ket-khu-vuc-post1115485.vnp

[8] Báo Điện tử Chính phủ (09/06/2026), Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì lễ đón chính thức Thủ tướng Timor-Leste, https://baochinhphu.vn/thu-tuong-le-minh-hung-chu-tri-le-don-chinh-thuc-thu-tuong-timor-leste-102260609155623048.htm