Sách gồm 8 chương, nội dung xoay quanh các vấn đề cần quan tâm khi biên soạn Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh tiểu học .

Để triển khai các nội dung nghiên cứu và đưa ra các đề xuất cụ thể, tác giả đã xuất phát từ một số vấn đề lí thuyết của từ điển học, trong đó đặc biệt chú ý đến loại hình từ điển giải thích dành cho học sinh tiểu học trong hệ thống phân loại từ điển cũng như tình hình nghiên cứu và biên soạn từ điển giải thích dành cho học sinh tiểu học trên thế giới và ở Việt Nam. Từ phần viết này, cho thấy ở nước ta còn thiếu vắng những công trình lí thuyết định hướng cho việc biên soạn từ điển dành cho đối tượng học sinh ở bậc học đầu tiên này. Đây chính là những nội dung cơ bản trong Chương 1 (có tiêu đề Một số vấn đề từ điển học ) của cuốn sách.

Để làm rõ mối quan hệ của từ điển đối với giáo dục ngôn ngữ, chuyên khảo đã giới thiệu các nội dung về tâm lí lứa tuổi học sinh tiểu học, trẻ em với tiếng mẹ đẻ, trẻ em với việc hiểu nghĩa từ, vốn từ ngữ trong chương trình tiểu học và vai trò của từ điển trong giáo dục ngôn ngữ. Đây là những nội dung mà những người biên soạn từ điển cần phải nắm được trước khi biên soạn một cuốn từ điển giải thích dành cho học sinh tiểu học, bởi việc biên soạn từ điển cho đối tượng này có sự khác biệt lớn đối với việc biên soạn từ điển giải thích cho các đối tượng người dùng khác. Đó cũng chính là những điều được trình bày chủ yếu trong Chương 2 (với tiêu đề Giáo dục ngôn ngữ qua từ điển ).

Trên cơ sở kế thừa những thành tựu của các nhà từ điển học, dựa trên những kinh nghiệm thực tế trong biên soạn từ điển tiếng Việt dành cho học sinh tiểu học, trong các chương tiếp theo (từ Chương 3 đến Chương 6), sách trình bày một bản thiết kế mô hình toàn diện của một cuốn từ điển: cách xây dựng bảng từ, các mô hình cấu trúc của định nghĩa, cách lựa chọn và đưa ví dụ, cách lựa chọn hình minh họa. Hai chương cuối bàn về cấu trúc chung của từ điển (Chương 7, Chương 8). Các chương này đi sâu vào kĩ thuật biên soạn từ điển tiếng Việt dành cho học sinh tiểu học. Về bảng từ đầu mục, từ kết quả khảo sát một số cuốn từ điển dành cho học sinh hiện có, tác giả đã phân tích, chỉ ra những điểm bất hợp lí về bảng từ của các cuốn từ điển này, đồng thời đề xuất về bảng từ đầu mục trong từ điển giải thích dành cho học sinh tiểu học. Theo tác giả, bảng từ đầu mục cho đối tượng học sinh này trước hết cần lựa chọn trong vốn từ vựng cơ bản của tiếng Việt, bổ sung thêm ba nguồn nữa là: từ ngữ dùng trong sách giáo khoa, trong các tác phẩm văn học, điện ảnh, âm nhạc mà hàng ngày trẻ tiếp xúc và trong ngôn ngữ hàng ngày trẻ sử dụng. Bảng từ đầu mục, theo đề xuất của tác giả, nên trong khoảng 15 đến 20 nghìn đơn vị. Các đơn vị từ vựng đưa vào bảng từ gồm từ đơn, từ ghép, thành ngữ, quán ngữ. Về lời định nghĩa của từ điển, đây là phần được tác giả đầu tư nhiều công sức và dành cho dung lượng lớn để trình bày kết quả khảo sát về cách định nghĩa của các từ điển trước đây, về cách giải thích nghĩa của học sinh và đề xuất các phương pháp định nghĩa từ ngữ dành cho học sinh tiểu học của tác giả. Chuyên khảo đã xác định nguyên tắc về hình thức và nội dung của lời định nghĩa, xây dựng các mô hình định nghĩa dành cho danh từ, động từ, tính từ, tình thái từ, hư từ cùng với các mẫu định nghĩa dành cho từng loại.

Các nội dung viết về cách thức đưa ví dụ, về hình minh họa, về cấu tạo của từ điển cũng đã được tác giả dành cho một dung lượng thỏa đáng để vừa trình bày được thực trạng của các vấn đề trên, vừa đưa ra được những đề xuất cụ thể mang tính nguyên tắc để định hướng cho việc biên soạn một cuốn từ điển tiếng Việt dành cho học sinh tiểu học.

Chuyên khảo còn có nội dung viết về chính tả tiếng Việt, giới thiệu một số quy định về chính tả hiện có, trình bày về thực trạng xử lí một số vấn đề chính tả trong các cuốn từ điển tiếng Việt dành cho học sinh Tiểu học đã biên soạn và đ ề xuất chính tả áp dụng cho Từ điển tiếng Việt dành cho đối tượng này.

Trong tình hình sách tham khảo, sách công cụ tra cứu cho học sinh ngày càng nở rộ như hiện nay thì một chuyên khảo có tính chất định hướng về lí thuyết cho việc biên soạn một quyển từ điển giải thích dành cho học sinh tiểu học có ý nghĩa rất quan trọng, cần thiết và đáng quý.

Với những nội dung nêu trên, chuyên khảo thực sự là tài liệu bổ ích cho những ai muốn biên soạn từ điển tiếng Việt cho học sinh nói chung, cho học sinh tiểu học nói riêng, một cách có cơ sở khoa học.