Về phía khách mời, có sự tham dự của TS. Tôn Sinh Thành, Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ, giảng viên cao cấp tại Học viện Ngoại Giao; Đại sứ Nguyễn Đăng Quang, Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Indonesia, chuyên gia tại Quỹ Hòa bình và phát triển Việt Nam; Ông Nguyễn Cảnh Cường, Nguyên Tham tán thương mại Việt Nam tại Vương quốc Anh và Liên minh Châu Âu (EU), Giảng viên chuyên gia tại trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội; TS. Nguyễn Đình Luân, Chuyên gia độc lập, từng công tác tại Học viện Ngoại Giao; TS. Mai Thị Hồng Tâm, Học viện Ngoại Giao; TS. Nguyễn Văn Đáp, trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn; TS. Trần Bách Hiếu, trường Đại học Thái Bình; PGS.TS. Nguyễn Duy Dũng, Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đông Nam Á, chuyên gia tại trường Đại học Trưng Vương.

Về phía đơn vị chủ trì tổ chức, có sự hiện diện TS. Nguyễn Lan Hương, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ và Canada, đại diện đơn vị chủ trì – Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ; TS. Phan Cao Nhật Anh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi, đồng chủ trì Hội thảo; cùng các thành viên nhiệm vụ khoa học và đông đảo cán bộ nghiên cứu đến từ Khối các Viện quốc tế.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Nguyễn Lan Hương, đại diện đơn vị chủ trì – Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ, nhấn mạnh bước sang thế kỷ XXI, đặc biệt từ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và sự chuyển dịch tương quan lực lượng quốc tế, môi trường chiến lược mà Mỹ phải đối mặt đã có những thay đổi sâu sắc. Trong bối cảnh đó, tập hợp lực lượng của Mỹ không còn được hiểu đơn thuần là duy trì các liên minh quân sự truyền thống. Sự xuất hiện của QUAD, AUKUS, các khuôn khổ ba bên, cùng các liên minh công nghệ về bán dẫn, AI, khoáng sản chiến lược và chuỗi cung ứng là những minh chứng điển hình cho thấy các hình thức tập hợp lực lượng mới đang được thiết lập. Xu hướng tập hợp lực lượng của Mỹ trong triển vọng đến năm 2030 vì vậy là một vấn đề đáng bàn tới.

Trong phát biểu chào mừng hội thảo, TS. Phan Cao Nhật Anh cũng khẳng định tập hợp lực lượng trở thành một trong những công cụ chiến lược quan trọng hàng đầu của Mỹ nhằm duy trì vị thế lãnh đạo quốc tế, định hình môi trường an ninh khu vực và quản lý cạnh tranh với các cường quốc khác. Ban Tổ chức tin tưởng rằng, với sự góp mặt của các nhà nghiên cứu, chuyên gia hoạch định chính sách hàng đầu, Hội thảo sẽ thu nhận được nhiều ý kiến sâu sắc, giàu giá trị khoa học và thực tiễn.

Mở đầu phiên tham luận, tham luận của TS. Nguyễn Văn Đáp đã đánh giá một số điểm mới trong chiến lược tập hợp lực lượng của Mỹ từ năm 2017 đến nay. Trong đó, tác giả đưa ra 5 phương thức Mỹ sử dụng trong tập hợp lực lượng bao gồm: Tái cấu trúc chuỗi cung ứng, vũ khí hóa cấu trúc số, ngoại giao đô thị, quỹ phòng hộ ngầm, vũ trụ & Vùng cực. TS. Nguyễn Văn Đáp cũng đề xuất khung giải pháp ứng phó cho Việt Nam, trong đó nhấn mạnh giữ vững nguyên tắc “Bốn không”, nâng cấp linh hoạt thành cơ chế “Cân bằng động thực dụng”.

Trong tham luận của chuyên gia Nguyễn Cảnh Cường, đưa ra năm thay đổi lớn của chính sách đối ngoại Hoa Kỳ gồm  Nước Mỹ là trên hết, chia sẻ gánh nặng, địa kinh tế, công nghệ & chuỗi cung ứng, mạng lưới đối tác linh hoạt. Chuyên gia cũng nhận định Mỹ đang tái cấu trúc, không từ bỏ mạng lưới đồng minh và đối tác; địa kinh tế, công nghệ và chuỗi cung ứng đã trở thành một phần của cạnh tranh chiến lược; đối sách của Việt Nam phải kết hợp nguyên tắc – linh hoạt – thực lực.

Với nhận định của TS. Nguyễn Đình Luân đưa ra ba nhân tố chi phối tác động tới xu hướng tập hợp lực lượng của Mỹ tới năm 2030 gồm thứ nhất, chính sách đối ngoại của chính quyền Trump 2.0; thứ hai, thách thức chiến lược từ Trung Quốc và Nga trong kỷ nguyên AI & tính toán lượng tử tích hợp với vũ khí hủy diệt và tấn công mạng; thứ ba, giá trị và lợi ích chung với đồng minh và đối tác.

Ở góc độ khác, TS. Mai Thị Hồng Tâm đánh giá tác động tập hợp lực lượng của Mỹ đến năm 2030 đối với Châu Á – Thái Bình Dương và Việt Nam. Trong đó, mặt hợp tác tiếp tục đóng vai trò chủ đạo trong quan hệ giữa các nước tại khu vực sẽ góp phần thúc đẩy các hình thức hợp tác nhóm; đồng minh và đối tác châu Á có cách tiếp cận cân bằng hơn với Mỹ, Trung Quốc; gia tăng xu hướng củng cố an ninh, chạy đua vũ trang; bên cạnh đó cũng thấy xu hướng toàn cầu hóa và quản trị toàn cầu đối mặt với nguy cơ thoái lui và phân cực; lòng tin bị suy giảm; tình trạng mất an ninh vẫn tiếp tục tiếp diễn.

Phiên thảo luận của Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến chuyên sâu về xu hướng tập hợp lực lượng của Mỹ đến năm 2030. TS. Trần Bách Hiếu nhận định trong thời kỳ Tổng thống Trump 2.0, những điều chỉnh và tái cấu trúc đối với hệ thống đồng minh, đối tác của Mỹ được thể hiện ngày càng rõ, đặt ra yêu cầu phải tiếp tục theo dõi, nhận diện và đánh giá những biến động của cấu trúc quan hệ quốc tế trong thời gian tới. Nhận định từ TS. Nguyễn Khánh Vân, dưới chính quyền Trump 2.0, xu hướng này thể hiện rõ ở việc thu hẹp phạm vi hợp tác, ưu tiên các nhóm có lợi ích chung và những vấn đề mang lại lợi ích trực tiếp cho Mỹ. Đây không phải là xu hướng Mỹ hoàn toàn đơn độc, mà là sự điều chỉnh cách thức sử dụng liên minh, đối tác theo hướng thực dụng và coi tập hợp lực lượng nhiều hơn như công cụ phục vụ lợi ích của Mỹ. Ý kiến từ TS. Tôn Sinh Thành, một vấn đề đáng chú ý là tính cá nhân hóa cao của chính quyền Trump 2.0, khiến việc dự báo xu hướng tập hợp lực lượng của Mỹ trở nên khó khăn và cần thận trọng hơn. Do đó, cần tập trung nhận diện những yếu tố xuyên suốt, có tính đặc thù và tương đối ổn định, trong đó mục tiêu kiềm chế Trung Quốc được xem là một trong những cơ sở quan trọng để phân tích xu hướng tập hợp lực lượng của Mỹ. Về phía Việt Nam, các ý kiến chuyên gia cũng đều tập trung nhấn mạnh lợi ích quốc gia dân tộc luôn đặt lên hàng đầu, cân bằng và xử lý linh hoạt trong quan hệ với các nước lớn, tránh bị rơi vào thế kẹt, nâng cao khả năng dự báo chiến lược để tránh được các rủi ro trong quan hệ với các nước trên mọi lĩnh vực: kinh tế, chính trị, an ninh quốc phòng.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, TS. Nguyễn Lan Hương đánh giá cao các ý kiến đóng góp của các chuyên gia và nhà khoa học. Các tham luận và trao đổi tại Hội thảo đã nhận diện những điểm mới của chiến lược tập hợp lực lượng của Mỹ; phân tích các cấu trúc tập hợp lực lượng đến năm 2030; dự báo xu hướng, đánh giá tác động và đề xuất các hàm ý chính sách đối với Việt Nam từ các xu hướng này. Ban Chủ nhiệm sẽ thu nhận được nhiều ý kiến sâu sắc, giàu giá trị khoa học và thực tiễn, đóng góp thiết thực cho công tác tham mưu chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia trong giai đoạn mới./.