Hội thảo có sự tham dự của PGS.TS. Phạm Quang Hoan - Nguyên Viện trưởng Viện Dân tộc học, Nguyên Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam; PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thanh - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Dân tộc học, Nguyên Phó Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam; TS. Vi Văn An - Nguyên Trưởng phòng Nghiên cứu , Sưu tầm- Phim Dân tộc học, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam; TS. Nguyễn Công Thảo, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học;TS Nguyễn Phương Thảo, Đại học Công nghiệp Hà Nội cùng TS. Lê Anh Hòa, Học viện Phụ nữ Việt Nam. Về phía thành viên thực hiện nhiệm vụ khoa học, có PGS.TS. Lê Hải Đăng - Chủ nhiệm nhiệm vụ, ThS. Trương Văn Cường, ThS. Nguyễn Thị Thu Nguyệt và ThS. Bùi Đức Mậu là thành viên đề tài. Bên cạnh đó, hội thảo còn có sự góp mặt của viên chức và người lao động Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam và đông đảo sinh viên chuyên ngành Du lịch từ Trường Đại học Thăng Long, trường Đại học Văn hóa Hà Nội.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Lê Hải Đăng nhấn mạnh mục tiêu của hội thảo để báo cáo một số kết quả nghiên cứu đã đạt được, cùng thảo luận, nhận diện thực trạng tìm ra những giải pháp phù hợp để thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương.Ông cho biết người Lô Lô sở hữu kho tàng di sản độc đáo bao gồm: ẩm thực phong phú, trang phục đầy màu sắc, nhà sàn lợp ngói âm dương, các nghi lễ tín ngưỡng và đặc biệt là âm thanh của trống đồng - biểu tượng linh thiêng kết nối quá khứ với hiện tại. Những giá trị này là nguồn lực quan trọng để chuyển hóa thành sản phẩm du lịch nhằm phát triển sinh kế bền vững và khơi dậy niềm tự hào và ý thức tự giác giữ gìn văn hóa truyền thống của người dân. Tuy nhiên, việc phát triển du lịch còn gặp nhiều thách thức, như: tính tự phát, hạ tầng khó khăn, thiếu hụt kỹ năng chuyên môn và nguy cơ thương mại hóa làm phá vỡ cấu trúc cộng đồng. Do đó, hội thảo kỳ vọng tập hợp trí tuệ của các nhà khoa học, những người làm công tác đào tạo về du lịch để xây dựng khung chính sách và hành động thực tiễn hiệu quả cho chính quyền địa phương và cộng đồng người Lô Lô trong giai đoạn mới.

Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu đã tập trung trình bày và thảo luận về 05 nội dung trọng tâm bao gồm phương thức tiếp cận du lịch cộng đồng, nhận diện tài nguyên văn hóa, phân tích thực trạng, đề xuất giải pháp kết nối chuỗi giá trị và nâng cao năng lực cho cộng đồng địa phương. Các tham luận tiêu biểu bao gồm:“Một số cách tiếp cận trong phát triển Du lịch cộng đồng” do TS. Nguyễn Công Thảo trình bày; “Bảo tồn và phát huy nguồn lực văn hóa vật thể trong phát triển du lịch cộng đồng (Trường hợp của người Lô Lô đen Khuổi Khon, xã Hưng Đạo, tỉnh Cao Bằng)” của TS. Vi Văn An; “Nguồn lực văn hóa phi vật thể trong phát triển du lịch cộng đồng của người Lô Lô ở Khuổi Khon” do PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thanh thực hiện; “Tính xác thực và du lịch hoài niệm: Thương lượng giữa du khách đô thị và cộng đồng người Nùng tại Lân Nóng, Lạng Sơn” của TS. Nguyễn Phương Thảo và TS. Lê Anh Hòa; “Phát triển du lịch cộng đồng của người Lô Lô tại tỉnh Cao Bằng: Vai trò của chính sách và nguồn lực văn hóa” của TS. Phạm Quang Linh; và“Từ sinh kế đến tài nguyên du lịch: Quá trình khai thác hoạt động nông nghiệp và nghề thủ công thành sản phẩm du lịch của người Lô Lô ở Cao Bằng” do ThS. Trương Văn Cường trình bày.

Tại phiên thảo luận, các chuyên gia đã tập trung phân tích bài học kinh nghiệm nhằm phát huy thế mạnh riêng biệt của địa phương để phát triển các sản phẩm du lịch, khẳng định rằng hoạt động này không chỉ đơn thuần là đầu tư hạ tầng mà cốt lõi nằm ở việc khai thác các giá trị văn hóa tộc người, nâng cao năng lực cho người dân. Công tác tập huấn cần được thực hiện bài bản từ kỹ năng đón tiếp, chế biến ẩm thực, giữ gìn vệ sinh môi trường đến kỹ năng kể chuyện văn hóa, giúp cộng đồng truyền tải trọn vẹn những giá trị di sản đặc sắc đến với du khách, gắn liền với nhiệm vụ bảo tồn bản sắc văn hóa tộc người trong dòng chảy hiện đại... Bên cạnh đó, hội thảo nhấn mạnh vai trò của chính quyền địa phương trong việc xây dựng các chính sách hỗ trợ và quản lý chặt chẽ, đồng thời yêu cầu các bên liên quan thực hiện tốt vai trò cầu nối để liên kết cộng đồng với các công ty du lịch lữ hành nhằm đảm bảo đầu ra bền vững cho du lịch địa phương. Để phát triển kinh tế mà không ảnh hưởng tiêu cực đến văn hóa, việc nắm bắt thị hiếu du khách cần được thực hiện dựa trên nghiên cứu nhu cầu thực tế, kết hợp cùng mạng lưới quảng bá chuyên nghiệp và các nguồn lực hỗ trợ bên ngoài, từ đó giúp người Lô Lô chủ động khôi phục và duy trì sinh kế dựa trên chính những giá trị di sản vốn có.

Kết thúc hội thảo, PGS.TS. Phạm Quang Hoan đã tổng kết các nội dung chính, đánh giá cao giá trị khoa học của các tham luận và khẳng định các ý kiến đóng góp tại hội thảo là cơ sở quan trọng để định hướng phát triển du lịch cộng đồng cho người Lô Lô tại Cao Bằng. Đồng thời, ông nhấn mạnh việc ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp giá trị về thực tiễn và kinh nghiệm điền dã từ các chuyên gia đã tạo nền tảng khoa học vững chắc cho nhiệm vụ. Trên cơ sở đó, ông đề nghị nhóm nghiên cứu cần chắt lọc các giải pháp thực tiễn để hoàn thiện báo cáo tổng kết của nhiệm vụ khoa học cấp Bộ và sớm hệ thống hóa các nội dung nhằm tham mưu khung chính sách hiệu quả cho chính quyền địa phương. Cuối cùng, ông bày tỏ mong muốn các kết quả nghiên cứu sẽ trở thành nguồn lực thiết thực, giúp cộng đồng người Lô Lô chủ động phát triển sinh kế bền vững dựa trên những giá trị di sản văn hóa đặc sắc của dân tộc mình.