Tọa đàm chào đón sự tham dự của các đại biểu là đại diện các sở, ban, ngành và doanh nghiệp đang hoạt động tại thành phố Quảng Ninh. Về phía Viện Nhà nước và Pháp luật, có PGS.TS. Phạm Thị Thúy Nga (Viện trưởng) và các nhà khoa học trong Viện cùng các thành viên của đề tài.

Phát biểu khai mạc và đề dẫn tọa đàm, PGS.TS. Phạm Thị Thúy Nga tập trung làm rõ mục tiêu, ý nghĩa của Đề tài cấp quốc gia “Nghiên cứu, phát huy giá trị pháp quyền phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới” và vai trò của việc khảo sát thực tiễn tại thành phố Quảng Ninh. Đề tài quan niệm giá trị pháp quyền là những điều được cá nhân, cộng đồng và xã hội xem là đáng mong muốn, có ý nghĩa định hướng nhận thức, đánh giá, thái độ và hành vi của các chủ thể trong việc xác lập, thực hiện, giới hạn và kiểm soát quyền lực nhà nước bằng pháp luật. Đề tài tập trung nghiên cứu các giá trị pháp quyền và những điều kiện để các giá trị ấy được thực hiện, phát huy tác dụng trong đời sống, góp phần phục vụ phát triển đất nước.

Ban Chủ nhiệm đề tài gợi mở tọa đàm tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề: (i) Thực tiễn phát huy giá trị pháp quyền; (ii) Những khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân; (iii) Các giải pháp ưu tiên nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp quyền, mang lại lợi ích thiết thực cho phát triển. Qua trao đổi với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, luật sư và người dân, Ban Chủ nhiệm Đề tài mong muốn thu thập kinh nghiệm thực tiễn, luận cứ khoa học để hoàn thiện các đề xuất, kiến nghị về phát huy giá trị pháp quyền trong giai đoạn mới.

Chương trình tọa đàm đi sâu vào các tham luận trọng tâm bao gồm: Nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, góp phần bảo đảm quyền lực nhà nước được thực thi trên cơ sở và trong giới hạn pháp luật từ thực tiễn Thành phố Quảng Ninh; Phát huy giá trị pháp quyền trong công tác tiếp công dân tại Thành phố Quảng Ninh hiện nay; Tác động của phát huy giá trị pháp quyền đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp;  Vai trò của luật sư trong bảo đảm, bảo vệ và phát huy giá trị pháp quyền.

Tham luận đầu tiên tại tọa đàm do đồng chí Nguyễn Hà Chi (đại diện Sở Tư pháp thành phố Quảng Ninh), trình bày có chủ đề “Nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, góp phần bảo đảm quyền lực nhà nước được thực thi trên cơ sở và trong giới hạn của pháp luật qua thực tiễn của Thành phố Quảng Ninh”. Trong 9 tháng đầu năm 2026, thành phố đã ban hành 116 văn bản quy phạm pháp luật, thẩm định 134 dự thảo văn bản và rà soát 637 văn bản, qua đó phát hiện, kiến nghị xử lý nhiều quy định chưa phù hợp; đồng thời đẩy mạnh kiểm tra thi hành pháp luật, phân cấp, phân quyền và tháo gỡ vướng mắc cho các dự án. Tham luận đề xuất đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng chú trọng tính khả thi, kiểm soát quyền lực xuyên suốt quá trình xây dựng và thi hành pháp luật, gắn phân cấp, phân quyền với trách nhiệm giải trình và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số. Tọa đàm cũng đã lắng nghe ông Nguyễn Sơn Hà (Chủ tịch HĐQT Công ty CP Vận tải biển và Xuất nhập khẩu Quảng Ninh) trình bày tham luận về tác động của phát huy giá trị pháp quyền đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp từ thực tiễn tại thành phố Quảng Ninh.

Phát biểu tại tọa đàm, đồng chí Vũ Đức Ninh (Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Quảng Ninh) cho biết, thực tiễn hoạt động của ngành kiểm sát nhân dân thành phố Quảng Ninh cho thấy khối lượng công việc ngày càng tăng, tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi và hệ thống pháp luật thường xuyên được sửa đổi, đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng thực thi pháp luật và hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan. Ngành kiểm sát thành phố đã đạt được những kết quả tích cực trong kiểm sát hoạt động tố tụng, bảo đảm quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, đồng thời tăng cường bảo vệ các nhóm yếu thế và lợi ích công. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế liên quan đến tính ổn định, thống nhất của pháp luật, điều kiện cơ sở vật chất, sự đồng đều về năng lực chuyên môn và khả năng ứng dụng công nghệ trong hoạt động tư pháp. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới tiêu chí đánh giá theo hướng chú trọng chất lượng, tăng cường phối hợp liên ngành và đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành kiểm sát và bảo đảm các giá trị pháp quyền.

Tọa đàm cũng đón nhận ý kiến của đồng chí Ngô Hồng Sơn (Trưởng phòng Nội chính, Cải cách tư pháp, Ban Nội chính thành phố Quảng Ninh). Từ góc độ của cơ quan tham mưu, giúp việc cấp ủy, đồng chí Ngô Hồng Sơn nhìn nhận, việc bảo đảm và phát huy các giá trị pháp quyền có ý nghĩa quan trọng trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị tại địa phương. Theo đó, cần phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng đối với các cơ quan, tổ chức, đặc biệt là trong việc bảo đảm kiểm soát quyền lực trong quá trình xây dựng và thực thi pháp luật. Quảng Ninh đã được lựa chọn tham gia triển khai một số mô hình thí điểm liên quan đến cải cách tư pháp và bảo vệ lợi ích công. Chẳng hạn, thành phố là một trong sáu địa phương trên cả nước được lựa chọn thí điểm cơ chế khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công; đồng thời, cũng thuộc nhóm bốn địa phương triển khai chế định thừa phát lại trong giai đoạn được đề cập. Những kết quả này cho thấy vai trò quan trọng của công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy trong tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách và nhiệm vụ pháp luật tại địa phương.

Tiếp theo, đồng chí Đỗ Nhật Quang (Thanh tra thành phố Quảng Ninh) trình bày tham luận “Phát huy giá trị pháp quyền trong công tác tiếp công dân tại thành phố Quảng Ninh hiện nay”. Trên cơ sở thực tiễn tiếp công dân, xử lý đơn thư và những thay đổi khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bài viết chỉ ra các vấn đề cần giải quyết, nhất là bảo đảm tính liên tục về thẩm quyền, hồ sơ, nâng cao chất lượng giải thích và theo dõi kết quả sau tiếp dân. Tại tọa đàm, Luật sư Đỗ Thế Dân (Giám đốc Công ty Luật TNHH Dân Tín Đạt) đã trao đổi về vai trò của luật sư trong bảo đảm, bảo vệ và phát huy giá trị phá quyền từ thực tiễn của thành phố Quảng Ninh.

Các ý kiến tại tọa đàm tập trung thảo luận về vai trò của luật sư công và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đặc biệt, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý ngành ở Trung ương và chính quyền địa phương trong thực hiện phân cấp, phân quyền, bảo đảm tính thống nhất và hiệu quả trong tổ chức thi hành pháp luật.

Phát biểu tại tọa đàm, đồng chí Phan Đăng Chính, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Quảng Ninh cho rằng, thực tiễn phối hợp giữa các cơ quan hiện nay vẫn còn những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Theo ông, việc sửa đổi các quy định pháp luật cần được tiến hành trên cơ sở rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, tránh tình trạng sửa đổi hệ thống pháp luật phát sinh những vướng mắc mới. Bên cạnh đó, ông cũng lưu ý nguy cơ thiếu hụt nguồn nhân lực có năng lực tại các cơ quan nhà nước khi một bộ phận cán bộ chuyển sang công tác tại các cơ quan Đảng hoặc khu vực ngoài nhà nước, đặt ra yêu cầu phải có giải pháp phù hợp để bảo đảm chất lượng đội ngũ và hiệu quả thực thi công vụ.

Bà Nguyễn Phương Hiền, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư thành phố Quảng Ninh, đánh giá một trong những chuyển biến rõ nét tại địa phương thời gian qua là chính quyền ngày càng dễ tiếp cận và đề cao trách nhiệm giải trình. Theo bà, các văn bản được ban hành đều viện dẫn quy định pháp luật, các quyết định và lý do giải quyết công việc có căn cứ pháp lý rõ ràng. Bà nhấn mạnh, mọi cơ quan, tổ chức, dù thuộc khu vực nhà nước hay ngoài nhà nước, đều phải hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, qua đó bảo đảm nguyên tắc thượng tôn pháp luật trong quản lý và đời sống xã hội.

Tọa đàm tiếp tục diễn ra với phần trao đổi của ông Lê Như Thiều, Phó Chủ tịch – Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Quảng Ninh. Đây là những quan điểm xuất phát từ quá trình hỗ trợ các doanh nghiệp triển khai các hoạt động sản xuất kinh doanh trên địa bàn thành phố cũng như qua việc tìm hiểu, nghiên cứu bảng khảo sát của đề tài. Theo ông Thiều, từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, việc bảo đảm và phát huy các giá trị pháp quyền đòi hỏi phải thu hẹp khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tiễn thi hành, đặc biệt thông qua việc hoàn thiện hướng dẫn, quy trình, thủ tục và bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Nhiều ý kiến thảo luận lưu ý về các điều kiện để phát huy giá trị pháp quyền như: cần gắn phân cấp, phân quyền với kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực cán bộ và bảo đảm các điều kiện cần thiết để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ được giao. Trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước cần được nâng cao trên cơ sở hoàn thiện cơ chế tổ chức, đồng thời đổi mới việc đánh giá hiệu quả công việc theo hướng chú trọng chất lượng và tính phù hợp với đặc thù nhiệm vụ. Ngoài ra, chuyển đổi số cần đi đôi với đơn giản hóa thủ tục, tăng cường hướng dẫn và hỗ trợ người dân, doanh nghiệp nhằm bảo đảm các chính sách được thực thi hiệu quả, tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Phát biểu kết thúc tọa đàm, PGS.TS. Phạm Thị Thúy Nga cảm ơn sự tham gia tọa đàm nhiệt tình của các đại biểu, chuyên gia và nhà khoa học. Những thông tin thực tiễn tại Quảng Ninh sẽ là dữ liệu đầu vào nghiên cứu của Đề tài, là thông tin kiểm chứng các phát hiện nghiên cứu trước đó của đề tài. Các kiến nghị của các đại biểu tham dự được ghi nhận nghiêm túc giúp cho Đoàn công tác của đề tài tổng hợp, phục vụ nghiên cứu và hoàn thiện các cơ chế, chính sách phát huy giá trị pháp quyền, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn mới.