Quang cảnh buổi nghiệm thu

Hội đồng nghiệm thu do PGS.TS. Tạ Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm là Chủ tịch Hội đồng; PGS.TS. Đỗ Thị Thanh Thủy, Viện Văn hóa nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam là Phó Chủ tịch Hội đồng. Các nhà khoa học khác trong Hội đồng gồm: PGS.TS. Nguyễn Trường Giang (Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc Hà Nội): Phản biện 1; PGS.TS. Nguyễn Văn Minh (Viện Dân tộc học và Tôn giáo học): Phản biện 2. Các Ủy viên Hội đồng gồm: TS. Trần Quốc Hùng, Học viện Dân tộc; PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Châm, Viện Nghiên cứu Văn hóa; PGS.TS. Vũ Hùng Cường, Viện Thông tin KHXH.

Nhiệm vụ nghiên cứu nguồn lực văn hóa của người Lô Lô tại Cao Bằng, tập trung vào địa bàn huyện Bảo Lạc trước đây, nơi có đông người Lô Lô sinh sống. Trên cơ sở đánh giá thực trạng khai thác các giá trị văn hóa trong hoạt động du lịch cộng đồng, nhóm nghiên cứu đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa gắn với phát triển du lịch tại địa phương.

PGS.TS. Lê Hải Đăng, Chủ nhiệm nhiệm vụ “Nguồn lực văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng của người Lô Lô ở Cao Bằng”

Kết quả nghiên cứu được Chủ nhiệm nhiệm vụ báo cáo qua 04 phần nội dung:

Phần 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát huy nguồn lực văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng. Nhiệm vụ tập trung làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về phát huy nguồn lực văn hóa trong phát triển du lịch cộng đồng. Trên cơ sở xác định các khái niệm “nguồn lực văn hóa”, “cộng đồng” và “du lịch cộng đồng”, nhiệm vụ vận dụng hai lý thuyết nền tảng là văn hóa như một nguồn lực phát triển và phát triển du lịch cộng đồng; đồng thời khái quát ba mô hình du lịch cộng đồng, bối cảnh địa bàn và đặc điểm tộc người nghiên cứu.

Phần 2: Nguồn lực văn hóa của người Lô Lô ở Cao Bằng. Theo PGS.TS. Lê Hải Đăng, bên cạnh các đặc trưng văn hóa chung, mang tính vùng miền, người Lô Lô ở thôn Khuổi Khon, xã Hưng Đạo (cũng như người Lô Lô ở các xã khác, tỉnh Cao Bằng) còn sở hữu bản sắc văn hóa riêng, mang đậm nét đặc trưng của dân tộc mình. Các thành tố văn hóa vật thể của người Lô Lô gồm các di tích lịch sử văn hóa, các di chỉ khảo cổ học, danh lam thắng cảnh, nhà ở, trang phục, ẩm thực. Văn hóa phi vật thể của người Lô Lô là kết tinh của quá trình lịch sử lâu dài, phản ánh mối quan hệ chặt chẽ giữa con người với tự nhiên, cộng đồng và thế giới tâm linh. Và đối với cộng đồng người Lô Lô ở Cao Bằng, nghề thủ công vừa là hoạt động sản xuất tạo ra các sản phẩm phục vụ đời sống, vừa là một bộ phận hữu cơ của hệ thống văn hóa truyền thống. Nghề dệt, thêu, ghép vải và đan lát của người Lô Lô được duy trì trong môi trường văn hóa nguyên gốc, gắn với sinh hoạt hằng ngày, các nghi lễ vòng đời và đời sống cộng đồng.

Phần 3: Khai thác nguồn lực văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng của người Lô Lô ở Cao Bằng. Ở phần nội dung này, nhiệm vụ đề cập đến chính sách phát triển du lịch cộng đồng của tỉnh Cao Bằng; đánh giá thực trạng khai thác nguồn lực văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng qua các hoạt động: khai thác không gian và cảnh quan sản xuất nông nghiệp, lấy hoạt động sản xuất làm nền tảng tổ chức dịch vụ du lịch, tổ chức mô hình “ở cùng - ăn cùng - làm cùng”, kết hợp hoạt động sản xuất nông nghiệp với các thực hành văn hóa cộng đồng.

Phân tích thực trạng hoạt động du lịch cộng đồng, đánh giá việc khai thác nguồn lực văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng, Chủ nhiệm nhiệm vụ nhận định, bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát huy các nguồn lực văn hóa vật thể và phi vật thể vẫn còn không ít hạn chế. Nhiều giá trị văn hóa mới được khai thác ở quy mô nhỏ, chủ yếu phục vụ các dịp lễ hội hoặc khi có đoàn khách; sản phẩm du lịch còn đơn điệu, thiếu tính liên kết và chưa khai thác đầy đủ chiều sâu văn hóa của di sản.

Phần 4: Những vấn đề đặt ra và giải pháp bảo tồn, phát huy nguồn lực văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng. Xuất phát từ việc nhận diện những mâu thuẫn, điểm nghẽn cốt lõi tác động trực tiếp đến sự phát triển của cộng đồng người Lô Lô, Chủ nhiệm nhiệm vụ và nhóm nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ trên 04 nhóm: bảo tồn và phát huy nguồn lực văn hóa bản địa; hoàn thiện cơ chế, chính sách và mô hình quản trị cộng đồng; đầu tư hạ tầng đồng bộ, bảo vệ môi trường và y tế dự phòng; xúc tiến, định vị thương hiệu và chuyển đổi số.

Các khuyến nghị được đề xuất đối với cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương, Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng, chính quyền cấp xã, cộng đồng người Lô Lô, doanh nghiệp lữ hành, các tổ chức xã hội và du khách nhằm nâng cao hiệu quả khai thác giá trị văn hóa gắn với bảo tồn và phát triển du lịch cộng đồng.

Các nhà khoa học thành viên Hội đồng nghiệm thu tại buổi họp

Đánh giá kết quả thực hiện, Hội đồng nghiệm thu ghi nhận tính công phu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của nhiệm vụ. Theo Hội đồng, kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung tư liệu về người Lô Lô, làm rõ tiềm năng và những hạn chế trong việc phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Kết quả nghiên cứu cũng cung cấp thêm luận cứ khoa học phục vụ xây dựng, điều chỉnh và hoàn thiện chính sách bảo tồn văn hóa truyền thống, phát triển du lịch cộng đồng đối với các dân tộc rất ít người nói chung và người Lô Lô nói riêng, nhất là trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Kết quả nghiên cứu của nhiệm vụ được Hội đồng thống nhất nghiệm thu, xếp loại Khá.