Từ khóa:  Nữ trí thức, nhà khoa học nữ, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Đặt vấn đề

Trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định công tác tư tưởng, lý luận là lĩnh vực trọng yếu, giữ vai trò định hướng cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đại hội XIII của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu “kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” như nguyên tắc có ý nghĩa sống còn đối với chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2021a).

Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ sống còn của chế độ, là công việc tự giác, thường xuyên của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân” (Bộ Chính trị, 2018). Điều đó cho thấy đây không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chuyên trách mà còn là trách nhiệm chính trị của đội ngũ trí thức, nhà khoa học và toàn xã hội.

Trong lực lượng tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đội ngũ trí thức, nhà khoa học nữ giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Với tri thức khoa học, năng lực nghiên cứu, bản lĩnh chính trị và lợi thế trong kết nối cộng đồng, trí thức nữ không chỉ góp phần lan tỏa các giá trị nhân văn của chủ nghĩa xã hội Việt Nam mà còn trực tiếp tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

1. Vai trò của đội ngũ trí thức, nhà khoa học nữ trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Thứ nhất , trí thức nữ là lực lượng lan tỏa giá trị khoa học và nhân văn của chủ nghĩa xã hội Việt Nam

Đại hội XIII xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và đội ngũ trí thức là một trong những đột phá chiến lược để phát triển đất nước nhanh và bền vững (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2021b). Trong đó, đội ngũ trí thức nữ ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong nghiên cứu khoa học, giáo dục, truyền thông và hoạch định chính sách. Các nhà khoa học và trí thức nữ có lợi thế nổi bật về tư duy nhân văn, khả năng kết nối cộng đồng và truyền tải các giá trị xã hội một cách mềm dẻo, thuyết phục. Thông qua các hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và truyền thông, đội ngũ này góp phần khẳng định tính đúng đắn của đường lối đổi mới và mô hình phát triển của Việt Nam.

Trong thực tiễn, nhiều nữ trí thức đã có những đóng góp quan trọng trong các lĩnh vực khoa học, giáo dục, an sinh xã hội, bình đẳng giới, phát triển bền vững và chuyển đổi số. Các nhà khoa học nữ đã góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng hệ giá trị văn hóa và củng cố niềm tin xã hội.

Hơn 40 năm qua, giải thưởng Kovalevskaia đã vinh danh 23 tập thể và 58 cá nhân nhà khoa học nữ xuất sắc trong những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế tri thức như toán học, vật lý, hóa học, sinh học, nông nghiệp, y học và công nghệ thông tin

(Ảnh: Trang tin đồ họa Thông tấn xã Việt Nam.https://infographics.vn/giai-thuong-kovalevskaia-nam-2025-duoc-trao-cho-1-tap-the-va-1-ca-nhan/239679.vna)

Thứ hai, đội ngũ trí thức và nhà khoa học nữ trực tiếp tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay không chỉ diễn ra trên các diễn đàn học thuật mà còn trên không gian mạng. Theo Lê Hải Bình (2023), công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng những năm qua đã kết hợp hài hòa giữa “xây” và “chống” trên môi trường mạng xã hội. Nhiều nữ trí thức hiện nay tích cực tham gia viết bài nghiên cứu, phản biện xã hội, tọa đàm khoa học và truyền thông chính sách nhằm đấu tranh với các quan điểm sai trái, xuyên tạc lịch sử và phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, chung tay xây dựng “sức đề kháng” tư tưởng cho xã hội. Ví dụ như tác phẩm “Xây dựng Đảng về chính trị trong kỷ nguyên số – Một số vấn đề cần chú ý” của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan Hương, Viện Triết học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) đã được vinh danh tại Giải báo chí toàn quốc về xây dựng Đảng (Giải Búa liềm vàng) lần thứ X năm 2025 ở hạng mục Tác phẩm xuất sắc phát triển lý luận về xây dựng Đảng.

Nguyễn Thị Xuyên (2025) cho rằng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh cần kết hợp giữa tính chiến đấu và tính thuyết phục khoa học, đồng thời phát huy sức mạnh của truyền thông hiện đại để lan tỏa giá trị tích cực. Điều này đặc biệt phù hợp với vai trò của đội ngũ trí thức nữ trong môi trường số hiện nay. Việc đấu tranh tư tưởng trong thời đại số cần kết hợp giữa công nghệ, khoa học và truyền thông hiện đại để tạo ra “hệ miễn dịch xã hội” trước thông tin xấu độc. Đây là lĩnh vực mà đội ngũ trí thức nữ có nhiều lợi thế để phát huy. Tiêu biểu là các hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, bằng nhiều mô hình linh hoạt và gần gũi như Câu lạc bộ “Phụ nữ với mạng xã hội an toàn”, “Phụ nữ nói đúng, làm đúng”, đến các “nhóm tuyên truyền nhanh”, tổ tư vấn cộng đồng, nhóm Zalo tổ chức sinh hoạt định kỳ, những bài đăng trên fanpage chính thống, hay thậm chí là một video TikTok do cán bộ Hội trực tiếp thực hiện - đều trở thành những kênh dẫn truyền tư tưởng mạnh mẽ (Quế Thanh, 2025).

Thứ ba , trí thức nữ góp phần xây dựng thế hệ công dân số có bản lĩnh chính trị.

Một trong những nguy cơ lớn hiện nay là sự tác động của thông tin sai lệch đến thanh niên, học sinh và sinh viên. Vì vậy, công tác tư tưởng trong tình hình mới phải hướng mạnh vào giới trẻ, giúp thanh niên có khả năng “miễn dịch thông tin” trước các luận điệu sai trái trên mạng xã hội ( https://nhandan.vn/boi-dap-ban-linh-chinh-tri-giup-the-he-tre-lam-chu-khong-gian-so-post952902.html ). Với vai trò là giảng viên, nhà giáo dục và nhà nghiên cứu, trí thức nữ đã và đang góp phần quan trọng trong giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức và năng lực phản biện xã hội cho thế hệ trẻ.

Bên cạnh vai trò xã hội, phụ nữ còn là trung tâm của gia đình - tế bào của xã hội. Chính vì vậy, đội ngũ trí thức nữ có điều kiện thuận lợi để xây dựng “lá chắn văn hóa và tư tưởng” từ gia đình, nhà trường đến cộng đồng xã hội.

2. Những khó khăn, thách thức đặt ra

Mặc dù có nhiều đóng góp quan trọng, đội ngũ trí thức và nhà khoa học nữ vẫn đối mặt với nhiều khó khăn trong tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Trước hết là áp lực kép giữa công việc chuyên môn và trách nhiệm gia đình khiến nhiều nữ trí thức thiếu thời gian cho hoạt động nghiên cứu và phản biện xã hội.

Thứ hai, môi trường không gian mạng tiềm ẩn nhiều nguy cơ công kích cá nhân, bôi nhọ danh dự hoặc quấy rối mạng đối với phụ nữ tham gia đấu tranh tư tưởng. Nguyễn Bá Thanh (2025) cho rằng đây là một trong những rào cản lớn đối với hoạt động truyền thông chính trị hiện nay.

Ngoài ra, một bộ phận trí thức trẻ còn tâm lý ngại va chạm, thiếu bản lĩnh chính trị hoặc chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

3. Giải pháp phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, nhà khoa học nữ

Một là, nâng cao bản lĩnh chính trị và năng lực lý luận cho đội ngũ trí thức nữ.

Các cấp ủy đảng cần chú trọng bồi dưỡng lý luận chính trị, cập nhật kiến thức mới về an ninh phi truyền thống, chiến tranh thông tin và truyền thông số cho đội ngũ trí thức nữ. Việc nâng cao năng lực tư duy lý luận là điều kiện tiên quyết để đội ngũ trí thức tham gia hiệu quả vào đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Hai là, tạo môi trường thuận lợi để trí thức nữ phát huy toàn diện năng lực chuyên môn và phản biện xã hội.

Cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển đội ngũ trí thức nữ; tạo điều kiện để phụ nữ tham gia nghiên cứu khoa học, hoạch định chính sách và hoạt động truyền thông xã hội. Theo Đặng Thị Ngọc Thịnh (2020), việc xây dựng người phụ nữ Việt Nam phát triển toàn diện đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới; phát triển nguồn nhân lực nữ chất lượng cao; quan tâm đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng, tôn vinh nhằm khơi dậy tiềm năng, trí tuệ, sức sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp, khát vọng của đội ngũ nữ lãnh đạo, quản lý, nữ trí thức, nữ cán bộ khoa học, nữ doanh nhân, công nhân, nông dân... là nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Sự phát triển nguồn lực trí thức là yếu tố quyết định để xây dựng nền tảng phát triển bền vững và củng cố sức mạnh mềm quốc gia.

Ba là,  phát huy vai trò của trí thức nữ trên không gian mạng.

Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, mỗi nữ trí thức cần trở thành một “chiến sĩ” trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, chủ động lan tỏa thông tin tích cực, đấu tranh với thông tin sai lệch bằng lập luận khoa học và phương pháp truyền thông hiện đại. Ban Tuyên giáo Trung ương (2020) nhấn mạnh yêu cầu kết hợp giữa “xây” và “chống”, lấy lan tỏa giá trị tích cực để đẩy lùi thông tin xấu độc.

Bốn là, gắn bảo vệ nền tảng tư tưởng với xây dựng văn hóa và con người Việt Nam.

Đấu tranh tư tưởng không chỉ là phản bác cái sai mà còn là lan tỏa cái đúng, cái đẹp và các giá trị nhân văn. Vì vậy, cần phát huy vai trò của trí thức nữ trong xây dựng văn hóa học đường, văn hóa số và hệ giá trị gia đình Việt Nam.

Kết luận

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài và có ý nghĩa sống còn đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, nhiệm vụ đó càng đòi hỏi sự tham gia của toàn xã hội, đặc biệt là đội ngũ trí thức, nhà khoa học nữ.

Hiệu quả của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phụ thuộc lớn vào chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng, lý luận và truyền thông. Vì vậy, cần xây dựng đội ngũ trí thức nữ vừa “hồng” vừa “chuyên”, có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao và năng lực thích ứng với môi trường truyền thông số hiện đại. Phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, nhà khoa học nữ không chỉ là yêu cầu khách quan của công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc mà còn là động lực quan trọng để xây dựng một xã hội phát triển bền vững, nhân văn và giàu bản sắc trong thời đại mới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Tuyên giáo Trung ương. (2020). Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới . Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.

2. Bộ Chính trị. (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22 tháng 10 năm 2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới .

3. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2021a). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII (Tập 1). Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.

4. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2021b). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII (Tập 2). Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.

5. Đặng Thị Ngọc Thịnh. (2020). Phụ nữ Việt Nam - những chặng đường vẻ vang dưới cờ Đảng quang vinh . Tạp chí Cộng sản. https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/nghien-cu/-/2018/820461/view_content

6. Đào Văn Mạc. (2025). Vai trò của đội ngũ trí thức quân đội trong bảo vệ an ninh tư tưởng của Đảng hiện nay . Tạp chí Quản lý nhà nước. https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/04/03/vai-tro-cua-doi-ngu-tri-thuc-quan-doi-trong-bao-ve-an-ninh-tu-tuong-cua-dang-hien-nay/

7. Lê Hải Bình. (2023). Kiên định - chủ động - kịp thời - sáng tạo - hiệu quả trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Tạp chí Tuyên giáo, (2), 18-21.

8. Nguyễn Bá Thanh. (2025). Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên lĩnh vực văn hóa ở nhà trường quân đội hiện nay (Luận án tiến sĩ). Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

9. Nguyễn Thị Xuyên. (2025). Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh (Luận án tiến sĩ). Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

10. Quế Thanh. (2025). Phụ nữ - Lá chắn mềm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng . Báo Phụ nữ Việt Nam. https://phunuvietnam.vn/phu-nu-la-chan-mem-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-20250609142133436.htm

11. Thái Thị Duy Quyên. (2020). Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng . Tạp chí Cộng sản. https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/nghien-cu/-/2018/820604/bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang%2C-dau-tranh-phan-bac-cac-quan-diem-sai-trai%2C-thu-dich-tren-khong-gian-mang.aspx