Trong những năm qua, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước. Tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Nội vụ và các ban, bộ, ngành Trung ương ngày 16/12/2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đây là "nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa sâu sắc về đạo lý, lịch sử và nhân văn, là thước đo trách nhiệm của Đảng, Nhà nước đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc" [1]. Tổng Bí thư đồng thời khẳng định việc giải quyết những tồn đọng về người có công và liệt sĩ "không chỉ là nhiệm vụ quản lý nhà nước, mà là mệnh lệnh chính trị, là đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn' của dân tộc" [2]. Quán triệt tinh thần chỉ đạo đó, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã ban hành Kế hoạch triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, tạo đợt cao điểm nhằm đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin [3]. Tiếp đó, ngày 08/7/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 45/CĐ-TTg yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục tập trung thực hiện Chiến dịch với quyết tâm cao hơn, giải pháp đồng bộ hơn và phân công trách nhiệm cụ thể hơn [4].

Có thể khẳng định, việc ban hành liên tiếp các chủ trương, kế hoạch và văn bản chỉ đạo trong thời gian qua không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng và Nhà nước đối với công tác tri ân các anh hùng liệt sĩ mà còn tạo cơ sở quan trọng để huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội tham gia giải quyết một trong những nhiệm vụ còn nhiều khó khăn sau chiến tranh.

I. Định hướng mới của Đảng đối với công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

 
Trong bối cảnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã đạt được nhiều kết quả quan trọng nhưng vẫn còn không ít khó khăn, thách thức, việc xác lập những định hướng chỉ đạo mới có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả triển khai nhiệm vụ trong giai đoạn tiếp theo. Không chỉ đặt mục tiêu đẩy nhanh tiến độ, các chủ trương của Đảng còn hướng tới giải quyết đồng bộ những tồn tại về cơ chế, nguồn lực, ứng dụng khoa học - công nghệ và tổ chức thực hiện, tạo nền tảng cho một cách tiếp cận toàn diện hơn đối với công tác tri ân các anh hùng liệt sĩ.

Trong tinh thần đó, Thông báo kết luận số 466-TB/VPTW ngày 19/12/2025 đã xác lập những định hướng trọng tâm của Đảng đối với công tác người có công với cách mạng và công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Trọng tâm của giai đoạn tới là tập trung giải quyết căn bản các tồn đọng kéo dài; đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; đồng thời rà soát, hoàn thiện chính sách ưu đãi người có công, trao trả kỷ vật, hiện vật và khắc phục những bất cập trong cơ chế, quy trình tổ chức thực hiện [5].

Điểm mới trong định hướng của Đảng không chỉ nằm ở việc xác định rõ các nhiệm vụ cần ưu tiên mà còn ở cách tiếp cận toàn diện đối với công tác tri ân liệt sĩ. Theo đó, cùng với việc tiếp tục hoàn thiện chính sách, văn bản nhấn mạnh yêu cầu tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, nguồn lực và công nghệ; đẩy nhanh giám định ADN; xây dựng Ngân hàng Gen thân nhân liệt sĩ; kiểm kê, số hóa hơn 70.000 kỷ vật, hiện vật và từng bước trao trả cho gia đình theo đúng nguyện vọng [6]. Những nhiệm vụ này phản ánh sự chuyển biến từ cách tiếp cận chủ yếu dựa vào tìm kiếm, quy tập sang kết hợp đồng bộ giữa hoàn thiện thể chế, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và khai thác hiệu quả các nguồn tư liệu phục vụ xác minh danh tính liệt sĩ.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, Thông báo xác định việc huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị là yêu cầu xuyên suốt. Văn bản nhấn mạnh việc giải quyết những tồn đọng về người có công và liệt sĩ "không chỉ là nhiệm vụ quản lý nhà nước, mà là mệnh lệnh chính trị, là đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn' của dân tộc" [7]. Quan điểm này tạo cơ sở để phát huy sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương, lực lượng vũ trang, các cơ quan nghiên cứu, các tổ chức xã hội và nhân dân; đồng thời thúc đẩy việc kết nối hiệu quả giữa khoa học - công nghệ, cơ sở dữ liệu, tư liệu lưu trữ và thông tin từ nhân chứng trong quá trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

II. Chiến dịch 500 ngày đêm - hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương

 
Để cụ thể hóa những định hướng của Đảng, ngày 22/3/2026, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ ban hành Kế hoạch Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Đây là đợt cao điểm được triển khai trên phạm vi toàn quốc với sự tham gia của nhiều bộ, ngành, địa phương và lực lượng chuyên trách, nhằm tạo bước chuyển biến rõ nét trong việc thực hiện các mục tiêu về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ[8]. Không chỉ là một kế hoạch hành động, Chiến dịch 500 ngày đêm còn là hành trình nối dài trách nhiệm và lòng biết ơn của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Thông qua việc huy động đồng bộ các lực lượng, ứng dụng khoa học - công nghệ và phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, Chiến dịch hướng tới mục tiêu đưa thêm nhiều anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình, đồng thời từng bước xác định danh tính những người còn nằm lại trên các chiến trường xưa.

Điểm nổi bật của Chiến dịch là cách tiếp cận đồng bộ giữa các nhiệm vụ vốn trước đây thường được triển khai tương đối độc lập. Bên cạnh việc tiếp tục rà soát, xác minh, khoanh vùng và tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước cũng như tại Lào và Campuchia, Kế hoạch đồng thời xác định các nhiệm vụ trọng tâm như mở rộng thu nhận mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin, đẩy nhanh giám định ADN, xây dựng cơ sở dữ liệu số và tăng cường rà phá bom mìn tại các khu vực trọng điểm phục vụ tìm kiếm [9]. Việc triển khai đồng thời các nhóm nhiệm vụ này cho thấy công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được tổ chức theo hướng toàn diện hơn, phát huy sự kết nối giữa hoạt động thực địa với khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và quản lý dữ liệu.

Sau hơn ba tháng triển khai, Chiến dịch đã ghi nhận những kết quả bước đầu tích cực. Theo số liệu cập nhật tại Công điện số 45/CĐ-TTg ngày 08/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 1.312 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 396 hài cốt trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 742 hài cốt tại Campuchia; đồng thời phát hiện 03 mộ liệt sĩ tập thể tại tỉnh Tuyên Quang [10]. Đây là những kết quả có ý nghĩa thiết thực, góp phần đưa thêm nhiều liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình, đồng thời bổ sung những thông tin quan trọng phục vụ công tác xác minh và hoàn thiện hồ sơ liệt sĩ.

Cùng với kết quả tìm kiếm, quy tập, việc ứng dụng khoa học - công nghệ trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cũng đạt được nhiều chuyển biến tích cực. Đến thời điểm ban hành Công điện số 45/CĐ-TTg, các cơ quan chức năng đã lấy mẫu đối với 35.925 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, thu nhận 93.464 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ, đồng bộ 53.036 mẫu vào cơ sở dữ liệu và tiếp nhận, lưu trữ 11.642 mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN. Bên cạnh đó, lực lượng chuyên trách đã rà phá 7.025,15ha bom mìn, vật nổ, trong đó riêng khu vực lõi mặt trận Vị Xuyên đạt 3.175,43 ha, tương đương 77,9% khối lượng theo kế hoạch [11]. Những kết quả này phản ánh hiệu quả bước đầu của việc kết hợp giữa ứng dụng khoa học - công nghệ với công tác tìm kiếm thực địa, đồng thời tạo nền tảng quan trọng để nâng cao khả năng xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong thời gian tới.

Một điểm đáng chú ý là Chiến dịch không chỉ hướng tới mục tiêu gia tăng số lượng hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập mà còn chú trọng xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ lâu dài cho công tác xác minh danh tính. Việc mở rộng thu nhận mẫu sinh phẩm, xây dựng cơ sở dữ liệu ADN và kết nối các nguồn thông tin đang từng bước hình thành nền tảng dữ liệu thống nhất, tạo điều kiện để đối chiếu giữa mẫu hài cốt, mẫu sinh phẩm thân nhân với các nguồn tư liệu lịch sử, hồ sơ lưu trữ, bản đồ chiến trường và thông tin từ nhân chứng. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu đổi mới phương thức triển khai nhiệm vụ mà Đảng đã xác định, đồng thời mở ra khả năng nâng cao hiệu quả xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng sự kết hợp giữa khoa học tự nhiên và khoa học xã hội.

Tuy nhiên, khối lượng công việc phía trước vẫn còn rất lớn khi số lượng hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy hoặc chưa xác định được danh tính còn nhiều; việc phân tích, đối sánh mẫu ADN và xử lý thông tin cần thêm thời gian, nguồn lực cũng như sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan. Trước yêu cầu đó, ngày 08/7/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 45/CĐ-TTg nhằm tiếp tục đôn đốc, tháo gỡ khó khăn và tạo động lực cho giai đoạn tăng tốc của Chiến dịch.

Tinh thần xuyên suốt của Công điện là nâng cao trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ theo phương châm "6 rõ": "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả" [12]; đồng thời tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, nhất là giám định ADN, xây dựng Ngân hàng Gen thân nhân liệt sĩ, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và tăng cường chia sẻ thông tin giữa các cơ quan. Công điện cũng yêu cầu mở rộng hợp tác quốc tế, phát huy vai trò của cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử, thân nhân liệt sĩ và nhân dân trong việc cung cấp thông tin, tư liệu phục vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ [13].

Điều đáng chú ý là Công điện không chỉ đặt ra những yêu cầu về tiến độ mà còn nhấn mạnh việc phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Bên cạnh các lực lượng chuyên trách, quá trình tìm kiếm và xác minh danh tính liệt sĩ cần sự tham gia của nhiều lĩnh vực khác nhau, từ khoa học tự nhiên, công nghệ sinh học đến lịch sử, lưu trữ, bảo tàng và nghiên cứu khoa học xã hội. Việc kết nối hiệu quả giữa các nguồn dữ liệu, tư liệu lịch sử, kỷ vật chiến tranh và ký ức nhân chứng sẽ góp phần bổ sung những căn cứ quan trọng để rút ngắn quá trình xác minh, từng bước đưa nhiều anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi, gia đình và quê hương.

III. Lan tỏa chủ trương nhân văn trước yêu cầu huy động sức mạnh của toàn xã hội

Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ do Đảng lãnh đạo, Nhà nước tổ chức thực hiện, các lực lượng chuyên trách trực tiếp triển khai; song để đạt được mục tiêu đề ra cần có sự tham gia rộng rãi của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mỗi nguồn thông tin được bổ sung, mỗi hồ sơ được đối chiếu, mỗi kỷ vật được xác minh hay mỗi lời kể của nhân chứng đều có thể góp phần làm sáng tỏ một trường hợp liệt sĩ còn thiếu thông tin. Vì vậy, lan tỏa chủ trương của Đảng và Nhà nước không chỉ nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng mà còn tạo điều kiện để huy động thêm nhiều nguồn lực xã hội phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Trong bối cảnh nhiều dấu tích chiến trường đã thay đổi theo thời gian, nhân chứng ngày càng ít đi và nguồn tư liệu ngày càng phân tán, việc kết hợp giữa thành tựu của khoa học - công nghệ với nghiên cứu lịch sử, lưu trữ và khoa học xã hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Giám định ADN là phương pháp khoa học có độ chính xác cao, nhưng để nâng cao hiệu quả đối sánh và xác minh vẫn cần đến hệ thống thông tin lịch sử đầy đủ, bao gồm hồ sơ quân nhân, tài liệu lưu trữ, bản đồ tác chiến, nhật ký, thư từ, kỷ vật chiến tranh và ký ức của những người từng trực tiếp tham gia chiến đấu hoặc phục vụ chiến đấu. Chính sự kết nối giữa các nguồn dữ liệu này sẽ góp phần bổ sung căn cứ khoa học cho quá trình xác định danh tính liệt sĩ.

Từ góc độ đó, các cơ quan nghiên cứu khoa học xã hội có thể đóng góp thiết thực thông qua nghiên cứu lịch sử chiến tranh, khai thác và giải mã tài liệu lưu trữ, sưu tầm và đối chiếu kỷ vật chiến tranh, xây dựng cơ sở dữ liệu lịch sử và kết nối các nguồn thông tin trong nước và quốc tế. Những kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần làm rõ bối cảnh hoạt động của các đơn vị, địa bàn chiến đấu, giải mã phiên hiệu đơn vị và hoàn cảnh hy sinh của liệt sĩ mà còn hỗ trợ các cơ quan chức năng trong việc khoanh vùng địa điểm tìm kiếm, xác minh danh tính và hoàn thiện hồ sơ liệt sĩ.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình đưa những người con đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc trở về với tên tuổi, gia đình và quê hương vẫn đang được tiếp nối bằng trách nhiệm, lòng biết ơn và sự chung tay của cả cộng đồng. Việc triển khai đồng bộ Thông báo kết luận số 466-TB/VPTW, Chiến dịch 500 ngày đêm và Công điện số 45/CĐ-TTg không chỉ góp phần giải quyết những tồn đọng sau chiến tranh mà còn tiếp tục lan tỏa sâu sắc đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bồi đắp những giá trị nhân văn tốt đẹp trong đời sống xã hội hôm nay.


Chú thích:

[1] Văn phòng Trung ương Đảng, Thông báo kết luận số 466-TB/VPTW ngày 19 tháng 12 năm 2025 của đồng chí Tổng Bí thư tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Nội vụ và các ban, bộ, ngành Trung ương về chính sách đối với người có công với cách mạng; công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, tr. 1. Nguồn: https://chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=211302. Truy cập ngày 10 tháng 07 năm 2026.

[2] Văn phòng Trung ương Đảng, Thông báo kết luận số 466-TB/VPTW..., tr. 2.

[3] Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Quyết định số 27/QĐ-BCĐQG ngày 22 tháng 3 năm 2026 ban hành Kế hoạch Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Nguồn: https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/3/27-bcd.signed.pdf. Truy cập ngày 10 tháng 07 năm 2026.

[4] Thủ tướng Chính phủ, Công điện số 45/CĐ-TTg ngày 08 tháng 7 năm 2026 về việc đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Nguồn: https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=218809. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2026.

[5] Văn phòng Trung ương Đảng, Thông báo kết luận số 466-TB/VPTW ngày 19 tháng 12 năm 2025 của đồng chí Tổng Bí thư tại buổi làm việc với Đảng uỷ Bộ Nội vụ và các ban, bộ, ngành Trung ương về chính sách đối với người có công với cách mạng; công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, tr. 1.

[6] Văn phòng Trung ương Đảng, Thông báo kết luận số 466-TB/VPTW..., tr. 2–3.

[7] Văn phòng Trung ương Đảng, Thông báo kết luận số 466-TB/VPTW..., tr. 2.

[8] Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Quyết định số 27/QĐ-BCĐQG ngày 22 tháng 3 năm 2026 ban hành Kế hoạch Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

[9] Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Quyết định số 27/QĐ-BCĐQG....

[10] Thủ tướng Chính phủ, Công điện số 45/CĐ-TTg ngày 08 tháng 7 năm 2026 về việc đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, chú thích số 1.

[11] Thủ tướng Chính phủ, Công điện số 45/CĐ-TTg..., chú thích số 1.

[12] Thủ tướng Chính phủ, Công điện số 45/CĐ-TTg...., tr.5.

[13] Thủ tướng Chính phủ, Công điện số 45/CĐ-TTg...., tr.3-4.