Sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, đặc biệt là Facebook, đã tạo ra một không gian giao tiếp mới với khả năng lan truyền thông tin nhanh chóng thông qua hành vi chia sẻ (share). Chỉ bằng một thao tác đơn giản, người dùng có thể đưa thông tin đến hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người trong thời gian rất ngắn. Hành vi chia sẻ trên mạng xã hội vì vậy được xem là một hình thức truyền miệng hiện đại, góp phần thúc đẩy sự kết nối, trao đổi thông tin và bày tỏ quan điểm cá nhân. Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị tích cực, việc chia sẻ các thông tin chưa được kiểm chứng, tin đồn hoặc thông tin sai lệch cũng đang đặt ra nhiều vấn đề đáng quan ngại đối với đời sống xã hội.

Xuất phát từ thực tiễn đó, nhóm tác giả đã triển khai nghiên cứu trong khuôn khổ đề tài khoa học cấp Bộ do Viện Tâm lý học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam chủ trì thực hiện giai đoạn 2021–2022. TS. Nguyễn Thị Phương Hoa là chủ nhiệm đề tài. Bằng việc kết hợp khảo sát bằng bảng hỏi với các cuộc phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm, nghiên cứu đã phản ánh tương đối toàn diện thực trạng hành vi chia sẻ trên Facebook của thanh niên Việt Nam, đồng thời cung cấp những bằng chứng khoa học về mối quan hệ giữa hành vi này với mức độ hài lòng về cuộc sống, lòng tự trọng, cảm giác cô đơn cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi chia sẻ trên mạng xã hội.

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, các tác giả đã chọn lọc, biên tập và hệ thống hóa nội dung để hình thành cuốn sách, nhằm cung cấp thêm một tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên, nhà quản lý và những người quan tâm đến lĩnh vực tâm lý học, truyền thông và hành vi sử dụng mạng xã hội.

Nội dung cuốn sách được cấu trúc thành ba chương.

Chương 1: Cơ sở lý luận về hành vi chia sẻ trên Facebook của thanh niên trình bày tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước về hành vi chia sẻ trên mạng xã hội, bao gồm thực trạng sử dụng mạng xã hội, nội dung và động cơ chia sẻ, cũng như những hệ quả của hành vi này. Trên cơ sở đó, tác giả làm rõ các khái niệm và cơ sở lý luận liên quan như hành vi, truyền thông, hành vi chia sẻ, động cơ, hệ quả và các yếu tố tác động đến hành vi chia sẻ trên Facebook của thanh niên.

Chương 2: Thực trạng hành vi chia sẻ trên Facebook của thanh niên tập trung phân tích các đặc điểm của hành vi chia sẻ, bao gồm tình hình sử dụng Facebook, tần suất và nội dung chia sẻ, tính chất của thông tin, hình thức chia sẻ, động cơ và hệ quả của hành vi. Chương này cũng làm rõ mối liên hệ giữa hành vi chia sẻ trên Facebook với một số khía cạnh trong đời sống tâm lý của thanh niên như sự hài lòng với cuộc sống, lòng tự trọng và cảm nhận về sự cô đơn.

Chương 3: Các yếu tố tác động đến hành vi chia sẻ trên Facebook của thanh niên phân tích cả các yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến hành vi chia sẻ. Trong đó, các yếu tố chủ quan bao gồm đặc điểm nhân khẩu học và đặc điểm tâm lý cá nhân; các yếu tố khách quan bao gồm quy mô nhóm Facebook mà thanh niên tham gia, chuẩn mực của nhóm và những tác động từ môi trường mạng xã hội đối với hành vi chia sẻ thông tin.

Với cách tiếp cận liên ngành giữa tâm lý học và truyền thông, cùng hệ thống dữ liệu khảo sát được thu thập và phân tích công phu, Hành vi chia sẻ trên Facebook của giới trẻ hiện nay không chỉ góp phần bổ sung cơ sở lý luận về hành vi sử dụng mạng xã hội của thanh niên Việt Nam mà còn cung cấp những luận cứ khoa học phục vụ công tác nghiên cứu, giáo dục truyền thông số, xây dựng kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn và phòng ngừa sự lan truyền của thông tin sai lệch trong môi trường số. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị đối với các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên thuộc các lĩnh vực tâm lý học, xã hội học, truyền thông, quản lý văn hóa, cũng như các nhà hoạch định chính sách và đông đảo bạn đọc quan tâm đến đời sống truyền thông của giới trẻ trong thời đại số.

Đối với lĩnh vực thông tin – thư viện, cuốn sách là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị, góp phần bổ sung vốn tài liệu về Tâm lý học, truyền thông và hành vi người dùng trong môi trường số. Những kết quả nghiên cứu được trình bày trong sách không chỉ phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy mà còn hỗ trợ cán bộ thư viện trong hoạt động phát triển nguồn lực thông tin, tư vấn bạn đọc, tổ chức các chương trình nâng cao kỹ năng thông tin và sử dụng mạng xã hội an toàn, có trách nhiệm cho thanh thiếu niên.