Sáng ngày 24/7/2026, đoàn Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) do PGS.TS. Chu Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Xã hội học và Tâm lý học, làm trưởng đoàn, cùng các nhà khoa học đến từ một số đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm đã có cuộc tọa đàm với các nhà khoa học của Viện Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác và Viện Xã hội học thuộc Viện Khoa học xã hội Trung Quốc (CASS).

Về phía Viện Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác, có GS. La Văn Đông, Bí thư Đảng ủy,  GS. Phan Kim Nga, GS. Lưu Hải Hà, GS. Phan Tây Hoa. Về phía Viện Xã hội học, có TS. Trương Văn Bác và TS. Lương Thần.

Hai bên đã trao đổi nhiều vấn đề cùng quan tâm trong quá trình nghiên cứu. PGS.TS. Phạm Thị Thúy Nga, Viện trưởng Viện Nhà nước nước và Pháp luật, đặt các câu hỏi liên quan đến vấn đề xây dựng Nhà nước pháp quyền trong bối cảnh xây dựng chính phủ số tại Trung Quốc. Trao đổi về vấn đề này, GS. La Văn Đông cho rằng, Đại hội XVIII Đảng Cộng sản Trung Quốc và Tổng Bí thư Tập Cận Bình khẳng định xây dựng Nhà nước pháp trị xã hội chủ nghĩa (XHCN) là một yêu cầu trong việc hoàn thiện chế độ XHCN đặc sắc Trung Quốc. Mọi hoạt động của nhà nước đều phải dựa trên và tuân theo các quy định của pháp luật. Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, Trung Quốc kiên trì kiểm soát và chú trọng bảo đảm an ninh thông tin mạng. Hiện nay, việc thực hiện quản trị số hóa được tiến hành theo nguyên tắc vì lợi ích của nhân dân và tuân thủ pháp luật.

TS. Đặng Thị Việt Phương, Viện Xã hội học và Tâm lý học, đã đặt các câu hỏi liên quan đến vấn đề già hóa dân số và an sinh xã hội, chính sách của Trung Quốc đối với những vấn đề này. Trao đổi về vấn đề này, TS. Lương Thần, Viện Xã hội học cho biết, đến cuối năm 2025, người trên 60 tuổi chiếm khoảng 23% dân số. Để thực hiện chính sách an sinh xã hội, Trung Quốc triển khai ba trụ cột của bảo hiểm hưu trí, bao gồm: bảo hiểm xã hội cơ bản, bảo hiểm hưu trí bổ sung tại nơi làm việc và nguồn tiết kiệm hưu trí cá nhân. Trong đó, bảo hiểm xã hội cơ bản bao gồm bảo hiểm hưu trí cho người lao động và bảo hiểm tuổi già cho cư dân có độ bao phủ rộng nhất, nhưng dựa trên mức đóng góp thấp và mức thụ hưởng cũng thấp. Trụ cột bảo hiểm hưu trí bổ sung tại nơi làm việc chỉ dành riêng cho người lao động, tuy độ bao phủ thấp nhưng lại có nguồn quỹ đóng góp cao. Trụ cột bảo hiểm hưu trí tiết kiệm cá nhân dựa trên nguồn tích lũy tự nguyện của cá nhân, mới triển khai từ năm 2020 nhưng chưa thu hút sự tham gia rộng rãi của người dân. Đối với chăm sóc người cao tuổi, trách nhiệm chuyển giao dần từ gia đình sang xã hội và Nhà nước. Các mô hình chăm sóc người cao tuổi hiện bao gồm cả chăm sóc tại nhà, tại cộng đồng và tại các cơ sở dưỡng lão chuyên biệt, dựa trên các trụ cột an sinh đa chiều. Mục tiêu chăm sóc người cao tuổi hiện nay là đạt được “6 có”, bao gồm: Có nơi dưỡng lão, có nơi khám chữa bệnh, có việc làm ý nghĩa, có nơi học tập, có nơi dạy dỗ và có nơi vui chơi giải trí. 

Không khí trao đổi học thuật cởi mở giữa các nhà khoa học tại buổi làm việc

Bổ sung thêm thông tin về vấn đề này, TS. Trương Văn Bác cho biết các số liệu thống kê cụ thể về tốc độ già hóa dân số so với mức thu nhập của người dân Trung Quốc. Nhiều tỉnh thành phố của Trung Quốc hiện cũng có tình trạng “chưa giàu đã già”. Đáng chú ý, tốc độ này diễn ra ở vùng nông thôn nhanh hơn thành thị, khi các số liệu điều tra cho thấy rằng, thành thị đạt già hoá mức trung bình vào năm 2022, trong khi đó chỉ số này ở vùng nông thôn đã đạt từ năm 2017. Không những vậy, mức sinh ở Trung Quốc ngày càng giảm mạnh, dù chính phủ đã có những chính sách khuyến sinh tích cực. Năm 2016, Trung Quốc đón khoảng 16-17 triệu trẻ em chào đời, nhưng năm 2022 cả nước chỉ đón thêm hơn 9 triệu trẻ, và đến năm 2025 chỉ còn 7,5 triệu trẻ. Tỷ trọng dân số cao tuổi đã vượt quá dân số trẻ em khiến các trọng tâm chính sách an sinh xã hội cũng nghiêng về việc đảm bảo tuổi già cho nhóm dân số cao tuổi.

Các học giả tham dự chuyến thăm và làm việc tại Viện Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác, CASS

Phát biểu kết thúc toạ đàm, PGS.TS. Chu Văn Tuấn khẳng định những trao đổi tại toạ đàm hôm nay rất hữu ích cho các nhà khoa học Việt Nam, nhất là những vấn đề đang đặt ra trong bối cảnh chuyển đổi số. Toạ đàm cũng thúc đẩy giao lưu học thuật giữa Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nói chung, các đơn vị trực thuộc nói riêng với Viện Khoa học xã hội Trung Quốc trong thời gian tới./.