Bối cảnh trong nước và quốc tế

Bối cảnh chính trị của Nepal đã trải qua những biến động đáng kể, gây ra những tổn thất kinh tế ước tính tương đương khoảng 1,3% GDP. Dưới sự điều hành của chính phủ lâm thời, cuộc bầu cử trước thời hạn đối với Hạ viện được tổ chức vào ngày 5 /3/2026, hình thành một chính phủ đa số do một đảng duy nhất nắm quyền. Chính phủ đối mặt với yêu cầu giải quyết các rào cản cơ cấu đang kìm hãm tăng trưởng kinh tế, bao gồm nâng cao tính nhất quán và khả năng dự báo của chính sách, đơn giản hóa công tác quản lý thuế, nới lỏng các hạn chế đối với tài khoản vốn, giảm thiểu tham nhũng và đẩy nhanh tiến độ đầu tư cơ sở hạ tầng.

Ở cấp độ quốc tế, bất ổn địa chính trị, đặc biệt là cuộc khủng hoảng tại Trung Đông tác động tiêu cực tới kinh tế toàn cầu năm 2026 do sự gián đoạn tạm thời của thị trường dầu khí. Sản lượng dầu thô suy giảm và giá dầu, khí đốt tự nhiên gia tăng do các nút thắt vận tải qua Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược quan trọng đối với thương mại năng lượng thế giới. Điều này đẩy giá dầu và khí đốt tự nhiên tăng cao, qua đó tạo ra áp lực lạm phát đối với nhiều nền kinh tế nhập khẩu năng lượng. Bên cạnh đó, bất ổn chính trị và an ninh dẫn tới suy giảm dòng kiều hối, gián đoạn hoạt động hàng không và du lịch, cũng như gia tăng bất ổn đầu tư.

Tình hình kinh tế trong nước

Trong nửa đầu năm tài chính 2026, Nepal duy trì ổn định kinh tế vĩ mô nhờ thặng dư tài khoản vãng lai gia tăng, qua đó thúc đẩy dự trữ ngoại hối đạt 22,5 tỷ USD vào giữa tháng 1/2026, tương đương 18,1 tháng nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ. Mức dự trữ này không chỉ cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước mà còn vượt xa ngưỡng an toàn tối thiểu do Ngân hàng Trung ương Nepal (NRB) quy định, qua đó củng cố khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc từ bên ngoài.

Trong bối cảnh lạm phát thấp và thanh khoản ngoại hối dồi dào, NRB tiếp tục theo đuổi chính sách tiền tệ nới lỏng thận trọng nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Ngân hàng trung ương đã cắt giảm lãi suất chính sách và thực hiện các điều chỉnh nhằm cải thiện cơ chế truyền dẫn tiền tệ. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng khu vực tư nhân vẫn ở mức thấp do nhu cầu trong nước yếu. Mặc dù tăng trưởng cung tiền được hỗ trợ chủ yếu bởi tài sản ròng nước ngoài, chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng có dấu hiệu suy giảm khi tỷ lệ nợ xấu tăng lên 5,4%. Dù vậy, khu vực tài chính vẫn duy trì khả năng chống chịu tương đối tốt với tỷ lệ an toàn vốn đạt 12,6%.

Về tài khóa, cán cân ngân sách chuyển từ trạng thái thặng dư nhẹ sang thâm hụt ở mức 0,3% GDP trong nửa đầu năm tài chính 2026, chủ yếu do nguồn thu ngân sách suy giảm. Mức giảm này xuất phát từ thuế thu nhập và doanh thu phi thuế thấp hơn so với cùng kỳ năm trước, mặc dù một phần đã được bù đắp bởi tăng thu từ thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế hải quan. Chi tiêu công nhìn chung ổn định, song tiến độ giải ngân đầu tư công vẫn thấp, một phần do tác động của tình trạng bất ổn trong tháng 9/2025. Đáng chú ý, chi tiêu vốn tiếp tục thấp hơn nghĩa vụ trả nợ, phản ánh những hạn chế kéo dài trong việc thúc đẩy đầu tư phát triển.

Gián đoạn trong nhập khẩu phân bón có thể làm gia tăng chi phí sản xuất và giảm sản lượng nông nghiệp, trong khi các hạn chế về nguồn cung nhiên liệu có thể cản trở hoạt động đầu tư. Trong nước, thiên tai thường xuyên cùng với tỷ lệ tài sản không được bảo hiểm cao tiếp tục là các yếu tố rủi ro đối với sản xuất, tiêu dùng, đầu tư và ổn định tài khóa. Bên cạnh đó, những điểm yếu của khu vực tài chính vẫn hiện hữu khi chất lượng tài sản ngân hàng suy giảm có thể hạn chế tăng trưởng tín dụng, trong khi việc Nepal tiếp tục nằm trong danh sách giám sát của Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền (Financial Action Task Force – FATF) có thể làm gia tăng chi phí giao dịch xuyên biên giới và rủi ro tuân thủ. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, triển vọng ổn định chính trị được cải thiện sau cuộc bầu cử ngày 5/3/2026 và việc hình thành chính phủ đa số, cùng với việc duy trì quản lý kinh tế vĩ mô thận trọng, các nguồn dự phòng đủ mạnh và tiến triển trong cải cách cơ cấu nhằm nâng cao chất lượng quản trị và môi trường kinh doanh, có thể củng cố niềm tin của nhà đầu tư, qua đó thúc đẩy đầu tư tư nhân và tăng trưởng kinh tế trong những năm tới.

Trong nửa đầu năm tài chính 2026, tăng trưởng kinh tế ở mức 3,4%, phần nào chịu tác động từ sự sụt giảm đầu tư mới do tác động của tình trạng bất ổn xảy ra vào tháng 9/2025. Về phía cầu, tăng trưởng tổng thể bị hạn chế bởi đầu tư tư nhân ngoài lĩnh vực thủy điện yếu hơn và đầu tư công ở mức thấp, phản ánh môi trường trong nước đầy thách thức. Tuy nhiên, tiêu dùng đã có xu hướng phục hồi một phần do tiền lương và chế độ đãi ngộ trong lĩnh vực công tăng cao cùng với sự cải thiện của xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ.

Tăng trưởng nông nghiệp chậm lại, chủ yếu do sản lượng lúa giảm bởi hạn hán trong thời gian cấy lúa ở Madhesh, một trong những tỉnh sản xuất lúa lớn nhất cả nước, và lượng mưa quá mức trong vụ thu hoạch tháng 10/2025. 

Tuy nhiên, lĩnh vực công nghiệp được thúc đẩy nhờ tăng trưởng sản lượng thủy điện. Với 385 MW được bổ sung vào lưới điện trong nửa đầu năm tài chính 2026, tăng từ 244 MW trong nửa đầu năm tài chính 2025. Sự tăng trưởng còn được thúc đẩy bởi phát triển của ngành xây dựng. 

Triển vọng

Kinh tế Nepal trong thời gian tới tiếp tục đối mặt với những rủi ro đáng kể từ cuộc xung đột tại Trung Đông. Trong đó, kiều hối và lao động di cư được xem là kênh dễ bị tổn thương nhất do hơn ba phần tư lao động di cư Nepal đang làm việc tại khu vực Trung Đông, nơi đóng góp khoảng 37% tổng lượng kiều hối của quốc gia này. Bên cạnh đó, sự phụ thuộc vào các sản phẩm dầu mỏ tinh chế nhập khẩu thông qua chuỗi cung ứng liên kết với Trung Đông khiến Nepal đối mặt với rủi ro về an ninh năng lượng và áp lực lạm phát. Ngành du lịch và hàng không cũng có thể chịu tác động tiêu cực do mức độ phụ thuộc lớn vào các hãng hàng không Trung Đông, trong khi ảnh hưởng từ thương mại trực tiếp được đánh giá là tương đối hạn chế do quy mô trao đổi thương mại với khu vực này không lớn.

Bên cạnh các rủi ro nói trên, Nepal cũng sở hữu nhiều yếu tố thuận lợi cho tăng trưởng trong trung và dài hạn. Việc hình thành chính phủ đa số sau cuộc bầu cử tháng 3/2026 được kỳ vọng sẽ nâng cao tính ổn định chính trị và tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các chương trình cải cách cơ cấu. Nếu tiếp tục duy trì chính sách kinh tế vĩ mô thận trọng, củng cố chất lượng quản trị công, cải thiện môi trường đầu tư và đẩy nhanh tiến độ phát triển cơ sở hạ tầng, Nepal có thểcủng cố niềm tin của nhà đầu tư, thúc đẩy đầu tư tư nhân và tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong thời gian tới.