Quán triệt sâu sắc tinh thần đó, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Bảo tàng) đã chủ động phối hợp với Trung tâm Văn hóa ASEAN (KF-ACH) tổ chức trưng bày đặc biệt “Weaving Hands, Women’s Time: Weaving Traditions in ASEAN” (Những bàn tay dệt, Thời gian của phụ nữ: Truyền thống dệt may ở ASEAN) tại thành phố Busan, Hàn Quốc. Đây là một trong những nỗ lực không ngừng của Bảo tàng trong việc đưa văn hóa Việt Nam và văn hóa Đông Nam Á đến gần hơn với công chúng quốc tế thông qua các hoạt động trưng bày, diễn giải, đối thoại và kết nối văn hóa xuyên biên giới.

Trong Lễ khai mạc diễn ra tại Trung tâm Văn hóa ASEAN (KF-ACH) vào ngày 26/3/2026, với sự có mặt của các vị đại biểu cấp cao và đông đảo quan khách quốc tế đại diện cho Hàn Quốc, Thái Lan, Campuchia, Timor-Leste, PGS.TS. Lê Hải Đăng, Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã nhấn mạnh: “Trưng bày hôm nay không chỉ là sự giới thiệu về các sản phẩm dệt truyền thống, mà còn là câu chuyện về văn hóa, về ký ức cộng đồng và đặc biệt là về vai trò của người phụ nữ - những người đã lặng lẽ gìn giữ, trao truyền và sáng tạo nên các giá trị di sản qua nhiều thế hệ. Thông qua các hiện vật, tư liệu và trình diễn sống động, trưng bày đã khắc họa một cách toàn diện hành trình của nghề dệt - từ kỹ thuật, thẩm mỹ, đến ý nghĩa xã hội và sự thích ứng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu. Đây cũng là minh chứng sinh động cho sức sống của di sản văn hóa phi vật thể trong đời sống đương đại. Đối với Bảo tàng, việc tham gia trưng bày lần này không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy di sản văn hóa của các tộc người ở Việt Nam, mà còn thể hiện trách nhiệm của chúng tôi trong việc thúc đẩy đối thoại văn hóa trong khu vực và giới thiệu những giá trị văn hóa đặc sắc của Việt Nam đến bạn bè quốc tế - một trong những nhiệm vụ then chốt của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam”. Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát huy vai trò của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW về chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, phát huy giá trị văn hóa Việt Nam và nâng cao vị thế, uy tín, sức mạnh mềm của đất nước.

Thông qua ngôn ngữ trưng bày và nghệ thuật ánh sáng, trưng bày này đã giới thiệu nghề dệt thủ công truyền thống, khắc họa đậm nét nhịp sống của các cộng đồng ASEAN, nơi các giá trị cốt lõi được vun đắp từ đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ. Góp phần vào thành công của trưng bày, Bảo tàng đã đóng góp 10 hiện vật dệt có giá trị để giới thiệu với công chúng Hàn Quốc. Các hiện vật này không chỉ là những sản phẩm thủ công mỹ nghệ mà còn là hiện thân của lịch sử, ký ức và bản sắc văn hóa cộng đồng. Bên cạnh đó, trưng bày còn giới thiệu nhiều di sản dệt may tiêu biểu của khu vực đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại như khăn Krama của Campuchia, vải Tais của Timor-Leste, dệt Songket của Malaysia, hoa văn Naga của Lào hay kỹ thuật dệt sợi dứa Piña của Philippines. Các kỹ thuật như Batik, nhuộm cản sáp hay trang phục Kebaya - vừa được 5 quốc gia Đông Nam Á cùng ghi danh năm 2024 - cho thấy sự giao thoa mạnh mẽ về màu sắc, họa tiết và văn hóa trang phục xuyên biên giới.

Điểm nhấn của trưng bày là phần trình diễn nghề dệt của hai nghệ nhân người Thái đen: Sầm Thị Bích (60 tuổi) và con gái Sầm Thị Tình (40 tuổi) đến từ làng dệt thổ cẩm Hoa Tiến, tỉnh Nghệ An, qua đó đưa nghề dệt truyền thống từ không gian trưng bày đến với công chúng như một thực hành văn hóa đang tiếp diễn và được trao truyền giữa các thế hệ. Cùng với trình diễn, hoạt động trải nghiệm dệt vải trong suốt thời gian diễn ra trưng bày đã tạo cơ hội để khách tham quan trực tiếp làm quen với khung cửi, góp những đường dệt vào tấm vải chung, qua đó cảm nhận sâu hơn giá trị của lao động thủ công và sự gắn kết giữa các cộng đồng. Để những giá trị ấy được giới thiệu một cách trọn vẹn, Bảo tàng chú trọng bảo quản, đóng gói, vận chuyển và trưng bày hiện vật theo quy trình phù hợp, bảo đảm an toàn trong suốt quá trình tại Busan. Từ việc tạo điều kiện để chủ thể văn hóa trực tiếp trình diễn, công chúng tham gia trải nghiệm đến bảo đảm an toàn cho hiện vật, các hoạt động tại Busan cho thấy di sản chỉ thực sự phát huy sức sống khi được đặt trong đời sống và tạo ra những cơ hội để cộng đồng tiếp tục thực hành, sáng tạo và hưởng lợi từ chính di sản của mình. Đây cũng là cách cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa gắn với phát triển kinh tế - xã hội, khơi dậy tiềm năng, sức sáng tạo của nhân dân, đồng thời chủ động đưa các giá trị văn hóa Việt Nam tham gia vào đời sống quốc tế, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc có ý nghĩa chiến lược, trưng bày “Weaving Hands, Women’s Time: Weaving Traditions in ASEAN” (Những bàn tay dệt, Thời gian của phụ nữ: Truyền thống dệt may ở ASEAN) tại Busan, Hàn Quốc cho thấy di sản không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành cầu nối đối thoại, tăng cường hiểu biết và lan tỏa các giá trị nhân văn của cộng đồng và quốc gia. Đây cũng là cách cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị: phát huy giá trị văn hóa, khơi dậy nguồn lực nội sinh, chủ động hội nhập quốc tế, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và nâng cao vị thế đất nước trong kỷ nguyên mới./.