Tham dự buổi làm việc có đại diện lãnh đạo, các phòng chuyên môn và đơn vị phụ trách chuyển đổi số thuộc Sở Khoa học và Công nghệ, cùng đại diện Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Cần Thơ.

Phát biểu mở đầu, TS. Nguyễn Song Tùng giới thiệu mục tiêu chuyến công tác và mong muốn được nghe chia sẻ về tình hình chuyển đổi số trên địa bàn thành phố: từ đầu tư hạ tầng, xây dựng phần mềm, cập nhật và đồng bộ dữ liệu đến việc ứng dụng các công cụ số trong quản lý tài nguyên và môi trường, kể cả ở cấp xã, phường. Trưởng đoàn nhấn mạnh, những khó khăn, vướng mắc và kiến nghị từ thực tiễn địa phương là cơ sở quan trọng để nhóm nghiên cứu đề xuất các giải pháp, kiến nghị chính sách với cấp trên.

Hạ tầng dữ liệu và hệ thống giám sát môi trường từng bước hình thành

Đại diện đơn vị phụ trách chuyển đổi số của Sở cho biết, thành phố hiện vận hành bốn hệ thống chính phục vụ quản lý, trong đó có nhiều nội dung liên quan đến môi trường: kho dữ liệu dùng chung, Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC), tổng đài tiếp nhận phản ánh 1022 và ứng dụng Cần Thơ Smart.

Kho dữ liệu dùng chung của thành phố đã tích hợp dữ liệu từ 12 lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Hệ thống IOC gồm nhiều phân hệ (kinh tế – xã hội, nông nghiệp và môi trường, an sinh xã hội, du lịch, giáo dục…), hỗ trợ lãnh đạo thành phố theo dõi, phân tích dữ liệu và chỉ đạo điều hành.

Về quan trắc môi trường, thành phố đã kết nối dữ liệu từ các trạm quan trắc tự động chất lượng nước mặt và không khí, cùng các trạm quan trắc nước thải, khí thải tại các cơ sở sản xuất, với chu kỳ truyền dữ liệu khoảng 5 phút một lần. Dữ liệu được đối chiếu với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; khi các thông số vượt ngưỡng, hệ thống sẽ gửi cảnh báo đến lãnh đạo cơ quan chuyên môn để có phương án xử lý. Một số trạm đã được bổ sung camera giám sát trực tuyến, và quy trình xử lý cảnh báo đang được hoàn thiện để đưa vào vận hành chính thức.

Hệ thống tiếp nhận phản ánh của người dân qua tổng đài 1022 và ứng dụng Cần Thơ Smart cũng góp phần quan trọng trong giám sát môi trường. Từ đầu năm đến nay, hệ thống đã tiếp nhận và chuyển xử lý hơn 1.900 phản ánh, trong đó có nhiều phản ánh về các vấn đề môi trường như xả rác, xả thải, tiếng ồn, ô nhiễm tại khu dân cư.

Đối với hoạt động khoa học và công nghệ, Sở đang triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, trong đó có nhiệm vụ ứng dụng công nghệ số, viễn thám và mô hình hóa trong giám sát, quản lý tài nguyên nước mặt. Cùng với đó, Sở đang hợp nhất cơ sở dữ liệu về nhiệm vụ khoa học và công nghệ của các địa phương trước sáp nhập, kết nối với hệ thống dữ liệu chung của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Phát huy vai trò của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ

Đại diện Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố chia sẻ về các hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt trong đối tượng học sinh; các hội thi sáng tạo kỹ thuật; cũng như các hội thảo khoa học về chuyển đổi số trong nông nghiệp, kinh tế xanh và phát triển nông nghiệp bền vững.

Liên hiệp hội hiện quy tụ đội ngũ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia có trình độ cao trên địa bàn. Tuy nhiên, việc huy động đội ngũ này tham gia tư vấn, phản biện các đề án, chương trình lớn của thành phố còn hạn chế do vướng mắc về cơ chế, kinh phí hoạt động và tổ chức bộ máy sau sắp xếp. Liên hiệp hội kiến nghị cần có cơ chế đặt hàng nhiệm vụ rõ ràng, phát huy vai trò tư vấn, phản biện và giám định xã hội, đồng thời thành lập các nhóm chuyên gia để hỗ trợ địa phương trong chuyển giao, ứng dụng công nghệ số vào thực tiễn.

Những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn

Theo các đại biểu, sau sáp nhập địa giới hành chính, thành phố Cần Thơ có quy mô lớn trong khi số lượng trạm quan trắc tự động còn ít so với yêu cầu giám sát. Việc đồng bộ, liên thông dữ liệu giữa các địa phương trước sáp nhập vẫn còn nhiều thách thức. Nguồn nhân lực chuyên môn về công nghệ số, kinh phí đầu tư và cơ chế thực hiện nhiệm vụ cũng là những điểm nghẽn cần sớm được tháo gỡ.

Trao đổi tại buổi làm việc, các thành viên đoàn công tác quan tâm đến việc xây dựng chuẩn dữ liệu dùng chung, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại địa phương, tiêu chí xác định doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, hiệu quả ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, cũng như vai trò của công nghệ số trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững – không chỉ trong công tác quản lý môi trường mà trong toàn bộ quá trình phát triển kinh tế – xã hội.

Kết luận buổi làm việc

Kết thúc buổi làm việc, TS. Nguyễn Song Tùng cảm ơn Sở Khoa học và Công nghệ và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Cần Thơ đã chia sẻ cởi mở, cung cấp nhiều thông tin thực tiễn quý báu. Những kết quả, kinh nghiệm cũng như khó khăn, kiến nghị được nêu tại buổi làm việc sẽ được nhóm nghiên cứu tổng hợp, phân tích, làm cơ sở đề xuất các giải pháp, chính sách thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển bền vững. Hai bên thống nhất tiếp tục trao đổi, cung cấp thông tin để hoàn thiện báo cáo nghiên cứu trong thời gian tới.