Tọa đàm có sự tham gia của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu văn hóa, chuyên gia sân khấu truyền thống, cùng đại diện các cơ quan quản lý văn hóa và các nghệ nhân tại khu vực Nam Trung Bộ như Bảo tàng Bình Định - Gia Lai.

              Di sản gắn liền với chiều sâu lịch sử - văn hóa Nam Trung Bộ

Phát biểu mở đầu tọa đàm, TS. Nguyễn Thị Thanh Xuyên - chủ nhiệm nhiệm vụ - nhấn mạnh: Hát bội (tuồng) không chỉ là một hình thức sân khấu kịch hát kinh điển của dân tộc mà từ lâu đã ăn sâu vào đời sống tinh thần, phong tục nghi lễ của cư dân dải đất Nam Trung Bộ. Từ các kỳ cúng dâng tại đình làng, lễ Kỳ yên cho đến các sinh hoạt cộng đồng, hát bội đóng vai trò là chiếc cầu nối tâm linh, nơi gửi gắm đạo lý làm người, tinh thần trung hiếu và khát vọng về một cuộc sống bình yên, thịnh vượng.

“Nghệ thuật Hát bội Nam Trung Bộ mang nét đặc trưng riêng biệt, vừa giữ được tính chuẩn mực của nghệ thuật bác học, vừa thấm đượm chất hào sảng, phóng khoáng của con người vùng đất mở. Việc nghiên cứu Hát bội trong không gian văn hóa cư dân không chỉ dừng lại ở góc độ sân khấu, mà phải đặt trong mối tương quan với tín ngưỡng, phong tục và tâm lý cộng đồng. Hát bội được xem như một “viên minh châu” giúp hình thành giá trị nhân cách con người” - TS. Nguyễn Thị Thanh Xuyên chia sẻ.

Nhìn nhận thực trạng và tìm kiếm hướng đi mới

Tại tọa đàm, các đại biểu và chuyên gia đã tập trung thảo luận theo 3 nhóm chủ đề chính:

Giá trị lịch sử - văn hóa: Đánh giá hành trình di sản của Hát bội qua các thời kỳ, mối tương quan giữa Hát bội với các giá trị lễ hội dân gian, phục trang, đạo cụ và đời sống tín ngưỡng của người dân Nam Trung Bộ (Bình Định).

Thực trạng bảo tồn: Nhìn nhận thẳng thắn những thách thức mà Hát bội đang đối mặt như: sự suy giảm của công chúng trẻ, nguy cơ mai một của các tuồng cổ, việc thiếu hụt lực lượng kế thừa và áp lực từ các hình thức giải trí hiện đại.

Giải pháp phát triển bền vững: Đề xuất các chính sách đãi ngộ dành cho nghệ nhân; tích hợp Hát bội vào các chương trình du lịch văn hóa, trải nghiệm di sản; đưa nghệ thuật truyền thống vào trường học và ứng dụng công nghệ số trong việc lưu trữ, quảng bá.

Các tham luận chất lượng đã mang đến cái nhìn đa chiều như phân tích không gian diễn xướng Hát bội tại các vạn chài, đình làng; nét độc đáo trong hóa trang, vũ đạo và âm nhạc Tuồng Nam Trung Bộ cũng như bài học kinh nghiệm từ việc đưa Hát bội tiếp cận đối tượng khán giả trẻ năng động.

Bước đệm quan trọng cho Nhiệm vụ cấp Bộ

Phát biểu tổng kết buổi tọa đàm, TS. Nguyễn Thị Thanh Xuyên ghi nhận và đánh giá cao những ý kiến đóng góp tâm huyết, sâu sắc từ các nhà khoa học và các nghệ nhân. Các tư liệu, luận điểm thu nhận được từ tọa đàm sẽ là nguồn dữ liệu thực tiễn và lý luận vô cùng giá trị để chủ nhiệm hoàn thiện các sản phẩm nghiên cứu thuộc nhiệm vụ cấp Bộ.

Tọa đàm không chỉ mở ra những góc nhìn mới trong nghiên cứu Hát bội mà còn góp phần gióng lên hồi chuông về trách nhiệm chung của cộng đồng trong việc gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quý báu của dân tộc tại vùng đất Nam Trung Bộ giàu truyền thống.