Hội thảo nằm trong khuôn khổ thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp bộ “Xây dựng nền kinh tế tự chủ của một số nước châu Âu trong bối cảnh hiện nay” với mã số KHXH/NV/2025-108 do PGS,TS. Nguyễn Chiến Thắng làm chủ nhiệm.

Tham dự hội thảo, về phía khách mời có TS. Lê Xuân Sang, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới; TS. Hà Huy Ngọc, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới; TS. Nguyễn Hữu Xuyên, Viện Chiến lược và Chính sách Khoa học & Công nghệ.

Về phía Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ có PGS,TS. Nguyễn Chiến Thắng, Viện trưởng Viện nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ; PGS, TS. Nguyễn Thị Ngọc, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu EU; TS. Lê Thị Vân Nga, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Mỹ Latinh; TS. Nghiêm Tuấn Hùng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và An ninh quốc tế; TS. Nguyễn Ngọc Mạnh, Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ, cùng các cán bộ nghiên cứu của Viện.

Mở đầu Hội thảo, PGS,TS. Nguyễn Chiến Thắng đã khái quát về xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ. Thông qua so sánh giữa Liên minh châu Âu, Đức và Hungary về khung chiến lược, chính sách năng lượng, chính sách công nghiệp, sự phụ thuộc kinh tế,… cho thấy sự phụ thuộc là bắt buộc nhưng vẫn cần phải tăng tính tự chủ. Một nền kinh tế mạnh vẫn phải phụ thuộc vào nền kinh tế nội địa.

TS. Bùi Việt Hưng nhận định một nền kinh tế được coi là tự chủ khi doanh nghiệp có khả năng tự phát triển, và cạnh tranh hoàn toàn độc lập trên thị trường quốc tế; mức độ phụ thuộc vào nguồn vốn, công nghệ, thị trường và nhân lực nước ngoài ở mức thấp nhất, hoặc có chiến lược kiểm soát; mạng lưới liên kết nội địa mạnh mẽ, kiến tạo hệ sinh thái thúc đẩy giá trị gia tăng ở cấp độ khu vực. Qua nghiên cứu trường hợp Liên minh châu Âu, cho thấy một nền kinh tế tự chủ được xây dựng bằng cách nâng cao năng lực nội sinh của doanh nghiệp, thay vì theo đuổi chủ nghĩa bảo hộ hay tách rời khỏi nền kinh tế toàn cầu. Tự chủ chiến lược mở cần có ba yếu tố, bao gồm chính sách hỗ trợ toàn diện, năng lực công nghệ doanh nghiệp, và nguồn nhân lực chất lượng cao.

TS. Hà Huy Ngọc trình bày về một số giải pháp nhằm tăng cường tự chủ kinh tế Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và kỷ nguyên số. Từ việc chỉ ra những điểm nghẽn về cấu trúc, năng lực cạnh tranh nội tại và phân tích bối cảnh toàn cầu hiện nay, tác giả đưa ra những khuyến nghị giải pháp nhằm kiến tạo động lực mới để vươn tới mức tự chủ chiến lược toàn diện.

Hội thảo diễn ra sôi nổi hơn với phiên bình luận của các nhà khoa học. TS. Lê Xuân Sang đưa ra bộ ba bất khả xâm phạm từ đó chỉ ra việc muốn phát triển công nghệ cần có nguồn vốn, công nghệ và thị trường. Qua ví dụ thực tiễn về triết lý lá lành đùm lá rách, lá rách ít đùm lá rách nhiều của Việt Nam, tác giả đề cập đến yếu tố về xã hội, sự đồng lòng xã hội. Ông cũng chỉ ra một nền kinh tế cần có tính tự chủ, mức độ liên kết trong nước phải đủ mạnh và lộ trình tự do hóa nền kinh tế phải phù hợp.

Theo TS. Nguyễn Hữu Xuyên, tự chủ không phải khép kín nhưng cũng không phải mở. Tự chủ bao gồm tự chủ về sản xuất, công nghệ, tài chính, thị trường, chính sách. Một quốc gia muốn tự chủ thì cần tự chủ về con người, tổ chức, tài chính, hạ tầng, dữ liệu và văn hóa. Theo lý thuyết về sự lệ thuộc thì sự phát triển của các quốc gia không độc lập hoàn toàn, mà sự độc lập chỉ là tương đối. Dù tự chủ như thế nào thì vẫn phải kích thích vào sự đầu tư. Việc hợp tác hay không hợp tác là quyền của mỗi quốc gia, nhưng cần phải tránh lệ thuộc vào bên ngoài. Mỗi quốc gia có sự khác nhau về thể chế, địa lý nên có lợi thế khác nhau về con người, tài nguyên. Một nền kinh tế được coi là phát triển và tự chủ phải dựa trên GDP tăng trưởng.

Phát biểu tổng kết hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng đánh giá cao chất lượng các tham luận và ý kiến trao đổi của các chuyên gia, nhà khoa học. Hội thảo không chỉ tổng kết được những kinh nghiệm quý báu từ các nước châu Âu mà còn gợi mở nhiều định hướng chiến lược mang tính thực tiễn. Những kết quả này sẽ là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị lớn cho báo cáo tư vấn chính sách sau này.

Đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo