Tóm tắt:

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, du lịch văn hóa ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc bảo tồn di sản và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Thanh Hóa là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, sở hữu nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. Trong đó, khu vực 5 xã Triệu Lộc, Đông Thành, Hậu Lộc, Hoa Lộc và Vạn Lộc (thuộc huyện Hậu Lộc cũ) có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch văn hóa. Tuy nhiên, việc khai thác các giá trị này vẫn còn hạn chế, thiếu quy hoạch tổng thể, sản phẩm du lịch chưa đa dạng và hiệu quả khai thác chưa cao. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển du lịch văn hóa theo tổng thể khu vực là cần thiết. Nghiên cứu dựa trên tổng hợp tài liệu thứ cấp kết hợp khảo sát thực địa tại địa phương, qua đó đánh giá tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch văn hóa tại địa phương. Từ đó đề xuất các giải pháp cho vấn đề.

1. Tiềm năng tài nguyên du lịch văn hóa

Tác giả khẳng định du lịch văn hóa đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh hội nhập, góp phần bảo tồn di sản và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Khu vực 5 xã có lợi thế nổi bật về tài nguyên văn hóa phong phú, phân bố đa dạng từ đồi núi, đồng bằng đến ven biển. Với 51 di tích và 14 lễ hội, nơi đây sở hữu hệ thống di sản vật thể và phi vật thể đặc sắc, tiêu biểu như Khu di tích Đền Bà Triệu, các chùa cổ, lễ hội cầu ngư, lễ hội truyền thống và tín ngưỡng dân gian vùng biển. Ngoài ra, các làng nghề truyền thống (nuôi trồng, chế biến hải sản, rèn, mây tre đan, nấu rượu, làm muối) cùng văn hóa ẩm thực đặc trưng cũng tạo nền tảng quan trọng để phát triển du lịch trải nghiệm.

Nổi bật là Khu di tích quốc gia đặc biệt Đền Bà Triệu – điểm đến tâm linh quan trọng, cùng nhiều chùa cổ, đền, nghè và di tích cách mạng. Bên cạnh di sản vật thể, khu vực còn có kho tàng văn hóa phi vật thể đa dạng như lễ hội cầu ngư, tín ngưỡng thờ cá Ông, các nghi lễ dân gian vùng biển. Các làng nghề truyền thống như rèn, mây tre đan, làm muối, chế biến hải sản và nghề nấu rượu cũng góp phần tạo nên bản sắc riêng. Ngoài ra, ẩm thực biển phong phú với nhiều món đặc sản hấp dẫn là yếu tố quan trọng giúp phát triển du lịch trải nghiệm và du lịch cộng đồng.

2. Thực trạng phát triển du lịch

Kết quả nghiên cứu cho thấy, dù có nhiều lợi thế, hoạt động du lịch tại khu vực vẫn còn ở giai đoạn sơ khai và chưa phát huy hiệu quả:

Lượng khách đến khu vực còn hạn chế, trung bình khoảng 55.000–65.000 lượt/năm, chủ yếu là khách nội tỉnh. Thời gian lưu trú ngắn, chủ yếu tham quan trong ngày, chưa tạo ra giá trị kinh tế cao.

Nguồn nhân lực du lịch còn thiếu và yếu, chủ yếu là cán bộ kiêm nhiệm, chưa được đào tạo chuyên sâu. Sự tham gia của cộng đồng địa phương trong hoạt động du lịch còn hạn chế.

Hệ thống cơ sở lưu trú, dịch vụ ăn uống và các tiện ích du lịch còn nghèo nàn, quy mô nhỏ. Các dịch vụ bổ trợ như vui chơi giải trí, mua sắm chưa phát triển.

Các sản phẩm du lịch chủ yếu là du lịch lễ hội – tâm linh, tham quan di tích và trải nghiệm làng nghề. Tuy nhiên, sản phẩm còn đơn điệu, thiếu liên kết và chưa có tính chuyên nghiệp. Công tác quảng bá và tổ chức còn nhiều hạn chế.

3. Giải pháp phát triển

Để phát triển du lịch văn hóa theo hướng tổng thể và bền vững, cần triển khai các giải pháp sau:

- Xây dựng quy hoạch tổng thể: Liên kết không gian du lịch giữa 5 xã, hình thành các tuyến du lịch văn hóa đặc trưng.

- Đa dạng hóa sản phẩm du lịch: Kết hợp du lịch tâm linh, du lịch trải nghiệm, du lịch làng nghề và du lịch sinh thái ven biển.

- Đầu tư cơ sở hạ tầng: Phát triển hệ thống lưu trú, nhà hàng, dịch vụ bổ trợ và nâng cấp hạ tầng giao thông.

- Phát triển nguồn nhân lực: Đào tạo đội ngũ làm du lịch chuyên nghiệp, nâng cao nhận thức cộng đồng.

- Tăng cường quảng bá: Ứng dụng công nghệ số, đẩy mạnh truyền thông và xúc tiến du lịch.

- Bảo tồn và phát huy di sản: Gắn phát triển du lịch với gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống.

Kết luận

Khu vực 5 xã Triệu Lộc, Đông Thành, Hậu Lộc, Hoa Lộc và Vạn Lộc có tiềm năng lớn để phát triển du lịch văn hóa. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả, cần có chiến lược phát triển đồng bộ, lâu dài và sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Việc phát triển du lịch theo hướng tổng thể không chỉ góp phần nâng cao đời sống người dân mà còn bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương.

Thông tin bài viết:

Tên bài: Phát triển du lịch văn hóa theo tổng thể khu vực của năm xã Triệu Lộc, Đông Thành, Hậu Lộc, Hoa Lộc và Vạn Lộc, tỉnh Thanh Hóa: Thực trạng và giải pháp. Tại Kỷ yếu Hội nghị khoa học Địa lý toàn quốc lần thứ XV với chủ đề: Khoa học địa lý hướng tới mục tiêu văn minh sinh thái và đạt mức phát thải ròng bằng 0 tại Việt Nam (quyển 1), NXb. Tri thức, 2025, mã số ISBN: 978-632-628-007-4.

Tác giả: ThS. Đinh Thị Lam

Đơn vị công tác: Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững